Zamknij

Oparzenie barszczem Sosnowskiego: jak wygląda i co robić? [Zdjęcie]

13.07.2021
Aktualizacja: 13.07.2021 15:25
Barszcz Sosnowskiego - jak wygląda?
fot. Shutterstock

Oparzenia barszczem Sosnowskiego są bardzo dotkliwe i z reguły bardzo długo się goją. Dowiedz się, jak rozpoznać poparzenie barszczem Sosnowskiego oraz co zrobić, gdy  mieliśmy z nim kontakt.

Barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi), znany również jako "zemsta Stalina" to roślina, przypominająca wyglądem pospolity koper, jednak znacznie bardziej niebezpieczna. Znajdujące się w niej organiczne związki chemiczne – furanokumaryny – mogą prowadzić do oparzeń skóry, które mogą goić się bardzo długo. 

Barszcz Sosnowskiego – jak wygląda?

Barszcz Sosnowskiego ma zieloną, rowkowatą łodygę, duże i szerokie liście o zaostrzonych końcówkach, a także drobne, białe kwiaty, które tworzą duże i gęste baldachimy. Roślina ta może wyrosnąć na wysokość 2-5 metrów. Na jej łodydze widoczne są liczne rdzawe plamki. Barszcz Sosnowskiego można spotkać głównie na łąkach, polach uprawnych,  pastwiskach, odłogach, a także przy drogach, w ogrodach, parkach, wzdłuż brzegów rzek i jezior. Ta roślina występuje w całej Polsce, ale najgęściej rośnie w województwach mazowieckim oraz warmińsko-mazurskim, a także na południu kraju.

Barszcz Sosnowskiego – dlaczego jest niebezpieczny?

Barszcz Sosnowskiego stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia człowieka. Pod wpływem promieni ultrafioletowych (UVA oraz UVB), zawarte w tej roślinie organiczne związki chemiczne – furanokumaryny – aktywują się. Gdy dotkniemy barszczu Sosnowskiego, związki te wchodzą w reakcję z DNA skóry, prowadząc do fotodermatozy, czego efektem są poparzenia skóry (najczęściej II i III stopnia). To dlatego ta roślina jest szczególnie niebezpieczna latem, w słoneczne dni.

Oparzenia barszczem Sosnowskiego – jak wyglądają?

Po kontakcie z barszczem Sosnowskiego można zaobserwować objawy podobne do oparzenia termicznego. Na skórze pojawiają się pęcherze z surowiczym płynem, a nawet głębokie rany, które mogą się bardzo długo goić i pozostawiają ślad w postaci blizny. Skóra może być również obrzęknięta, zaczerwieniona, podrażniona, z widocznym stanem zapalnym. Co ważne, podrażnione przez barszcz Sosnowskiego miejsca z czasem ciemnieją i pozostają wrażliwe na działanie światła UV.

Reakcja na toksyczne działanie barszczu Sosnowskiego może być tym silniejsza, im bardziej jesteśmy spoceni (o co nietrudno latem!). Dodatkowym uszkodzeniom skóry sprzyja też wysoka wilgotność powietrza.

Niebezpieczne jest również przebywanie w pobliżu barszczu Sosnowskiego. Wdychanie furanokumaryn, zwłaszcza w upalne dni, może powodować nudności i zawroty głowy, problemy z oddychaniem. A dotknięcie oczu dłońmi, które wcześniej dotykały tej rośliny, może przyczynić się do uszkodzenia wzroku.

Jeśli oparzenia obejmą połowę ciała, może dojść do wstrząsu anafilaktycznego, a nawet śmierci. Co więcej, furanokumaryny wykazują działanie rakotwórcze. 

Ważne!

Swędzące bąble, owrzodzenia i zaczerwienienia mogą pojawić się na naszym ciele po 30 minutach, a w skrajnych przypadkach nawet po 8-12 godzinach od kontaktu z barszczem Sosnowskiego.

Niestety, choć w mediach stale pojawiają się ostrzeżenia przed szkodliwym działaniem barszczu Sosnowskiego, to nadal zdarzają się przypadki dotkliwych oparzeń wśród ludzi.

Poparzenie barszczem Sosnowskiego: inne objawy

Oprócz opisanych powyżej zmian skórnych, po kontakcie z barszczem Sosnowskiego mogą pojawić się również:

  • nudności,
  • bóle głowy,
  • wymioty,
  • podrażnienie górnych dróg oddechowych.

Oparzenie barszczem Sosnowskiego – co robić?

Jeśli miałeś/ miałaś kontakt z barszczem Sosnowskiego:

  1. Umyj niezwłocznie i dokładnie skórę dużą ilością letniej wody z mydłem. Należy też wyprać wszystkie rzeczy, które miały kontakt z tą rośliną.
  2. Jeśli po kontakcie z barszczem Sosnowskiego, dotknąłeś oczu, należy je jak najszybciej przemyć pod strumieniem wody (nie dotykać rękoma!). W przypadku pojawienia się niepokojących objawów, np. pieczenia oczu, nieostrości widzenia, skonsultuj się jak najszybciej z okulistą.
  3. Unikaj słońca przez co najmniej 48 h. Działanie promieni słonecznych może tylko pogłębić stan zapalny i przyczynić się do powstania dodatkowych blizn na ciele.
  4. Jeśli pojawią się objawy oparzenia lub problemy z oddychaniem, natychmiast skorzystaj z pomocy medycznej.

Ważne!

W leczeniu poparzeń barszczem Sosnowskiego mogą pomóc specjalne maści kortykosteroidowe m.in. o działaniu przeciwzapalnym, zapobiegające bliznom i przyspieszające gojenie się ran. Jednak ich stosowanie należy skonsultować z lekarzem.

Barszcz Sosnowskiego – skąd się wziął w Polsce?

Wyjaśnienie obecności barszczu Sosnowskiego w Polsce wymaga cofnięcia się do lat 50. XX w. do ZSRR. To wtedy w pogoni za lepszymi wynikami gospodarczymi radzieccy naukowcy próbowali stworzyć nową roślinę, która stanowiłaby idealną paszę dla zwierząt. Był nią barszcz Sosnowskiego (jej nazwa pochodzi od nazwiska kaukaskiego badacza flory – prof. Sosnowskiego). Roślina ta okazała się bardzo zasobna w składniki odżywcze, a mleko wydawane przez karmione nim krowy miało więcej tłuszczu niż zwykłe.

W latach 70. XX w. ta roślina dotarła do Polski. Niestety, choć początkowo jej uprawa wydawała się przynosić same zyski, to jednak w krótkim czasie okazało się, że rozsiewa się niemal samoistnie, co sprawiło, że zupełnie wymknęła się spod kontroli naukowców. Zawarte w barszczu Sosnowskiego związki, które sprawiały, że był on odporny na działanie insektów, prowadziły do bolesnych oparzeń wśród ludzi, dlatego po serii nieszczęśliwych wypadków, zdecydowano o zaprzestaniu upraw. Niestety zwalczanie barszczu Sosnowskiego nie jest takie łatwe i roślina rozprzestrzenia się dalej.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.