Zamknij

Te objawy mogą świadczyć o kleszczowym zapaleniu mózgu (KZM)

19.04.2022
Aktualizacja: 19.04.2022 10:00

Jak ochronić się przed kleszczowym zapaleniem mózgu? Jaką skuteczność mają szczepionki przeciwko KZM? Dowiedz się, jakie objawy mogą sugerować tę chorobę.

Te objawy mogą świadczyć o kleszczowym zapaleniu mózgu (KZM)
fot. Shutterstock
  1. Kto powinien zaszczepić się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM)?
  2. Jakie objawy mogą wskazywać na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)?
  3. Czy można skutecznie chronić się przed kleszczami?
  4. Czy warto kleszcza wysyłać do laboratorium na badania?

Kleszcze zaczynają być aktywne na przełomie marca i kwietnia, choć w ostatnich latach robią to trochę wcześniej – przypomina Agnieszka Motyl, lekarz rodzinny, medycyny podróży, epidemiolog.

Te małe pajęczaki, choć wyglądają niepozornie, są niezwykle groźne, mogą bowiem być nosicielami chorobotwórczych drobnoustrojów, wywołujących groźne choroby, takie jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu. To dlatego stworzenia te zostały uznane za jedne z najniebezpieczniejszych zwierząt świata. Na spotkanie z nimi teoretycznie narażona jest każda osoba, spędzająca czas na łonie natury, nawet na działce, w przydomowym ogródku czy w parku miejskim. Oczywiście można starać się przed nimi chronić, stosując odpowiedni ubiór (długie spodnie, bluzki z długim rękawem oraz kapelusze) czy repelenty, ale nie zawsze jest to możliwe. Dlatego eksperci przypominają, że przed niektórymi chorobami przenoszonymi przez te pajęczaki, można się ochronić szczepieniami.

Kto powinien zaszczepić się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM)?

Szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu polecane są wszystkim, zwłaszcza osobom, które mieszkają lub często przebywają na terenach, gdzie choroba ta występuje często, a także osobom, które ze względu na swój zawód lub podejmowane aktywności są wyjątkowo narażone na kontakt z kleszczami (np. leśnicy, wojskowi, funkcjonariusze straży pożarnej i granicznej, myśliwi, rolnicy, turyści, biegacze, czy uczestnicy obozów i kolonii). Chorobę tę najczęściej odnotowuje się na terenach województwa podlaskiego i warmińsko-mazurskiego. Ale w innych regionach prawdopodobieństwo zarażenia się też jest, choć może nie tak wysokie.

– Szczepienie to najlepsza metoda profilaktyki przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu. Składają się na nie trzy dawki. Jego skuteczność po dwóch dawkach wynosi 88-96 proc., a po trzech już 96-100 proc. Osoby powyżej 60. roku życia powinny przyjmować dawkę przypominającą co trzy lata, a osoby młodsze – co pięć lat – wyjaśnia lekarka Agnieszka Motyl i dodaje: – Najlepszym czasem na zaszczepienie się jest właśnie wczesna wiosna.

Jakie objawy mogą wskazywać na kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)?

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) wywoływane jest przez wirusy z gatunku Flaviviridae. Choroba ta atakuje ośrodkowy układ nerwowy. Niestety nie istnieje specjalne leczenie przeciwwirusowe, stosowane w przypadku tej choroby.

Z danych, które przedstawiła Agnieszka Motyl, wynika, że w Polsce w 2019 r. odnotowano 265 przypadków KZM. Niestety choroba ta bywa lekceważona, bo początkowo jej objawy przypominają grypę lub przeziębienie. Mogą pojawić się:

Wymienione powyżej objawy mogą pojawić się po kilku dniach od ukłucia kleszcza, średnio po 7-14 dniach. Ta faza choroby – określana jako pierwsza – trwa zwykle 4 dni i u większości osób ustępuje samoczynnie.

Po kilkudniowym okresie dobrego samopoczucia, u części pacjentów rozwija się druga faza choroby, w której pojawiają się:

– Musimy pamiętać, że KZM to bardzo poważna choroba, która w najcięższej postaci może spowodować uszkodzenie elementów rdzenia kręgowego i porażenie kończyn – podkreśla epidemiolog i dodaje, że dlatego warto pamiętać o odpowiednich środkach bezpieczeństwa i rozważyć zaszczepienie się.

Czy można skutecznie chronić się przed kleszczami?

Niestety nie ma stuprocentowej metody ochrony przed kleszczami. Warto jednak pamiętać o kilku poniższych zasad, by zminimalizować ryzyko ukłucia oraz zakażenia się odkleszczowymi chorobami.

  1. Pamiętajmy o odpowiednim stroju, przebywając na terenach leśnych. Na spacer do lasu wybierzmy jasne ubranie z długimi nogawkami i rękawami, nakrycie głowy i zakryte buty.
  2. Podczas wycieczek unikajmy siadania bezpośrednio na trawie, przy krzakach oraz przechodzenia przez zarośla.
  3. Warto również stosować repelenty odstraszające kleszcze.
  4. Miejsca na ciele wyjątkowo podatne na ukłucie przez kleszcza, to szyja, skóra głowy, pachy, pachwiny, pępek, zgięcia stawowe. Dlatego kiedy wrócimy do domu, obejrzyjmy dokładnie całe ciało, zwracając szczególną uwagę właśnie na te miejsca.
  5. W przypadku ukąszenia kleszcza, ważne jest, żeby usunąć go jak najszybciej przy pomocy pęsety, lassa lub specjalnej pompki, a następnie zdezynfekować skórę i umyć ręce.

Pamiętaj!

Smarowanie kleszcza tłuszczem, masłem, czy alkoholem, a także ukręcanie albo rozgniatanie kleszcza może wyłącznie utrudnić jego usunięcie. Miejsce po wkłuciu kleszcza należy obserwować nawet przez 60 dni. Jeśli pojawią się niepokojące objawy, takie jak rumień, gorączka, bóle głowy, mięśni, czy stawów, warto skonsultować się z lekarzem.

Czy warto kleszcza wysyłać do laboratorium na badania?

Częstą praktyką jest oddawanie wyjętego ze skóry kleszcza do badania. Reklamy tego typu usług zachęcają, by osoby ukłute, obawiające się, że pajęczak był nosicielem groźnych patogenów, wysłały go do laboratorium, które sprawdzi, czy rzeczywiście jest on nosicielem tych groźnych chorób.

– Eksperci zdecydowanie nie rekomendują wykonywania badań laboratoryjnych kleszczy po ich wyjęciu, ponieważ wynik takiego badania nie zmienia postępowania lekarskiego – przestrzega epidemiolog i dodaje, że nawet jeśli badanie kleszcza wykaże, że był on zainfekowany, nie oznacza to, że przeniósł chorobę na nas. I odwrotnie. Negatywny wynik badania kleszcza, nie daje nam pewności, że nie zostaliśmy zakażeni, ponieważ takie badania mają niską czułość i mogą dać wynik fałszywie ujemny.

Ważne!

Gdy ukłuje nas kleszcz, ogromne znaczenie ma samoobserwacja oraz właściwa diagnostyka. Jeśli pojawią się objawy mogące wskazywać na choroby odkleszczowe, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: PAP/ zaszczepieniwiedza.pl