Podczas majówki uważaj na kleszcze! Sprawdź, jak je poprawnie usunąć!

Monika Piorun
30.04.2018 11:31
Kleszcze, majówka bez kleszczy, borelioza, choroby odkleszczowe
Fot. Wojciech Strozyk/REPORTER/East News

Przed Tobą długi majowy weekend na łonie natury? Błogą sielankę na świeżym powietrzu mogą zepsuć Ci kleszcze. Skorzystaj z rad epidemiologów i upewnij się, co zrobić, jeśli dojdzie do ukąszenia przez kleszcze. Zobacz, w jaki sposób usunąć je z naszej skóry i naucz się, jak obserwować reakcję naszego organizmu po ataku tych drobnych żyjątek. 

Są drobne i bardzo niepozorne, a ich ugryzienie może być przyczyną poważnych chorób. Wbrew pozorom kleszcze spotkamy nie tylko w lasach czy na łąkach, lecz także na skwerkach, w miejskich parkach czy w pobliżu naszych domów. Zdaniem ekspertów aż 40 proc. z nich może być nosicielami groźnych bakterii i wirusów wywołujących boreliozę, babeszjozę i odkleszczowe zapalenie mózgu.

Na całym terenie Polski występuje kleszcz pospolity, natomiast kleszcza łąkowego, uznawanego za gatunek bardziej ciepłolubny, częściej można spotkać na wschód od Wisły. Planując majówkę i długi weekend, warto wiedzieć, jak się przed nimi uchronić, co zrobić, gdy kleszcz nas ugryzie oraz kiedy należy skonsultować się z lekarzem.

Jak się chronić przed kleszczami?

Zrzut ekranu 2018-04-30 o 11.12.49

fot. Krystyna i Aleksander Rabij/REPORTER/East News

— Kleszcze są aktywne w okresie, kiedy temperatura gleby przekracza około 5-7 stopni Celsjusza. W polskich warunkach klimatycznych jest to najczęściej przełom marca i kwietnia, jednak szczyt ich aktywności przypada na okres maj-czerwiec, kiedy spędzamy na świeżym powietrzu najwięcej czasu, wybieramy się na wycieczki poza miasto. Dlatego ryzyko ukąszenia przez kleszcze rośnie — tłumaczy epidemiolog, lek. med. Agnieszka Motyl.

Pajęczaki te nie lubią suszy i zwykle najłatwiej spotkać je w wilgotnych i zacienionych miejscach. Warto pamiętać o tym, że nigdy nie zasiedlają całego terenu równomiernie. Mogą przebywać zarówno w wysokich trawach, jak i na krzewach (szczególnie liściastych, jak leszczyna), a także w miejscach, w których wcześniej stała woda.

Co nam może pomóc ograniczyć ryzyko ukąszenia przez kleszcze?

  • Po pierwsze odpowiednie ubranie

Przed wyjściem do lasu czy parku na pewno dobrym pomysłem jest założenie długich spodni, zakrytych butów, bluzy z długim rękawem oraz nakrycia głowy. Można pomyśleć także o narzuceniu na szyję i odkryte ramiona chustki. Odzież w jasnych kolorach pozwoli nam łatwiej zauważyć kleszcza i szybko go usunąć. Kleszcze szczególnie lubią miejsca ciepłe i wilgotne. Pachwiny, zgięcia kolan, pachy, skóra głowy pod włosami czy miejsca za uszami — to najczęstsze miejsca ukąszenia, dlatego to je powinniśmy chronić szczególnie. 

  • Preparaty ochronne

Dodatkowo warto na odkrytą skórę oraz zewnętrzną stronę ubrania zastosować środki odstraszające owady i kleszcze. Wskazane jest także użycie kremu z filtrem UV. Należy pamiętać, że jako pierwszy nakłada się na skórę krem ochronny UV, a następnie preparat przeciwkleszczowy.

  • Kontrola skóry

Bardzo ważne, aby po powrocie ze spaceru dokładnie obejrzeć skórę. Przegląd najlepiej zrobić w dobrze oświetlonym miejscu, pamiętając o niewielkich rozmiarach kleszcza. Naszą uwagę powinny przykuć wszelkie zaczerwienienia, plamki sugerujące zadrapanie lub ukąszenie. Warto po spacerze wziąć prysznic — istnieje szansa, że mimo że zostaliśmy ukąszeni przez kleszcza, nie zdążył się on jeszcze wgryźć i w trakcie kąpieli zostanie usunięty.

  • Szczepienia ochronne

Obecnie dostępne są szczepienia przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu, którego leczenie jest trudne ze względu na brak skutecznych leków przeciwwirusowych. Szczepienia zaleca się szczególnie osobom z dużym ryzykiem zakażenia, tzn. tym, które ze względu na swoją pracę, miejsce zamieszkania lub zainteresowania często przebywają na terenach zielonych, np. w lasach, na łąkach, w parkach itp. — wyjaśnia lek. med. Agnieszka Motyl, epidemiolog Medicover Polska. 

Ukąsił mnie kleszcz — jak  go usunąć?

Niestety nie zawsze uda nam się uniknąć ukąszenia. Czy w takiej sytuacji należy pilnie skonsultować się z lekarzem?

 Jeśli zostaliśmy ukąszeni, powinniśmy jak najszybciej usunąć kleszcza, gdyż im krócej przebywa on w naszym ciele, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo przeniesienia chorób odkleszczowych oraz wystąpienia odczynów zapalnych — tłumaczy dr Motyl.

Nie czekajmy na pomoc pielęgniarki czy lekarza. Kleszcze możemy bezpiecznie usunąć sami za pomocą pęsety, lassa, kleszczołapek czy specjalnej próżniowej pompki służącej jego odessaniu. Narzędzia te są poręczne, proste w użyciu i możemy je kupić praktycznie w każdej aptece. Po  usunięciu kleszcza należy zdezynfekować skórę i umyć ręce. To, co niezwykle ważne — w żadnym przypadku nie powinniśmy smarować kleszcza tłuszczem, kremem, preparatem na bazie alkoholu czy np. sokiem z cebuli!. Nie należy też szarpać, ukręcać i rozgniatać kleszcza tkwiącego w skórze. To może tylko utrudnić pozbycie się go z naszego ciała i grozi pozostawieniem części jego aparatu gębowego w ciele. Nie wolno też dopuścić, by pajęczak zwrócił zawartość treści pokarmowej, dlatego trzeba uważać, by nie nacisnąć na jego opity odwłok — przekonuje specjalistka. 

Za pomocą szkła powiększającego można sprawdzić, czy pasożyt został w całości usunięty. Jeśli nadal w miejscu ugryzienia są widoczne czarne punkciki, należy jak najszybciej skorzystać z pomocy lekarza.

Jakie objawy powinny mnie zaniepokoić? Kiedy zgłosić się do lekarza?

Zrzut ekranu 2018-04-30 o 11.14.38

fot. Adam Nocon/REPORTER/East News

Ukąszenie kleszcza nie zawsze musi oznaczać, że zostaliśmy zarażeni bakterią czy wirusem wywołującym boreliozę czy kleszczowe zapalenie mózgu. Nie powinniśmy jednak tego wykluczać. Dlatego bardzo ważna jest obserwacja — zarówno własnego samopoczucia, jak i miejsca ukąszenia, które powinniśmy kontrolować nawet przez 60 dni.

W sytuacji, gdy na skórze pojawi się stan zapalny, zaczerwienienie czy rumień, należy koniecznie zgłosić się do lekarza w celu dalszej diagnozy, gdyż mogą to być pierwsze objawy boreliozy tłumaczy lek. med. Agnieszka Motyl. — Zaniepokoić nas również powinny niecharakterystyczne objawy ogólne, tj. stan podgorączkowy, bóle głowy, mięśni czy stawów oraz powiększenie węzłów chłonnych — mogą one świadczyć zarówno o wczesnej postaci boreliozy, jak i o kleszczowym zapaleniu mózgu. Z uwagi, iż obie choroby mogą być bardzo niebezpieczne, powinniśmy niezwłocznie udać się do lekarza — dodaje.

Pamiętajmy jednak, że jeśli udało się nam usunąć kleszcza w ciągu 12 godzin od ugryzienia, ryzyko zakażenia przenoszonymi przez niego chorobami jest stosunkowo niewielkie. Tylko połowa zakażeń boreliozą może grozić pojawieniem się rumienia wędrującego. Warto oddać kleszcza, którego się nam uda wyciągnąć, do badania laboratoryjnego i poprosić o sprawdzenie, czy był zakażony. Po ukąszeniu samemu też powinniśmy przeprowadzić testy na obecność krętek Borrelia burgdorferi we krwi. 

fot. Różne postacie tzw. rumienia wędrującego na ciele po ugryzieniu przez kleszcza. Zdjęcia zrealizowane w ramach kampanii „Szczep kleszcz”

Zrzut ekranu 2018-04-30 o 11.21.33

OBJAWY BORELIOZY

BORELIOZĘ leczy się za pomocą antybiotykoterapii. Do klasycznych objawów choroby należą:

  • PIERWOTNE (od 1 do 3 tygodni od zakażenia): rumień wędrujący.
  • WTÓRNE (po kilku miesiącach): zapalenie stawów, zaburzenia neurologiczne i kardiologiczne.
  • POSTAĆ PRZEWLEKŁA (powyżej kilku miesięcy od ataku kleszcza): objawy podobne do grypy, zaburzenia widzenia, mowy, orientacji w przestrzeni, zawroty głowy, paraliż mięśni twarzy.

OBJAWY KLESZCZOWEGO ZAPALENIA MÓZGU

KLESZCZOWE ZAPALENIE MÓZGU Choć występuje rzadziej, to z medycznego punktu widzenia może być groźniejsze. Rozpoznaje się je przez oznaczenie przeciwciał klasy IgM i IgG (w surowicy krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym). Przed chorobą w 99 proc. chroni szczepionka przeciwko KZM. W początkowej fazie przypomina objawy podobne do grypy: m.in. zmęczenie, osłabienie i brak apetytu. W kolejnej, trwającej przez 2-3 tygodnie fazie może prowadzić neuroinfekcji grożącej m.in. niedowładami, upośledzeniem pamięci czy zaburzeniami czucia.

źródło: PAP/Medicover Polska/Kampania "Szczep Kleszcz"

TO CIĘ ZAINTERESUJE:

___

zdrowie.radiozet.pl/π