Zamknij

Afrykańskie kleszcze w Polsce - czy są groźne? Wyjaśnia ekspertka

24.05.2021
Aktualizacja: 24.05.2021 14:07

Czy kleszczy w Polsce przybywa? Czy są groźniejsze niż dawniej? A może są bardziej aktywne niż kiedyś? Skąd w naszym kraju kleszcze z Afryki? Czy trzeba się ich bać i jak się przed nimi chronić, wyjaśnia ekspertka dr inż. Anna Wierzbicka.

Kleszcze w Polsce, jak sie chronić
fot. Wojciech Strozyk/REPORTER

W naszym klimacie ukąszenie kleszcza może powodować głównie boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu, ale to niejedyne choroby, którymi można zarazić się od kleszcza. W Polsce są już obecne także kleszcze z Afryki, które przenoszą inne choroby. Największa aktywność kleszczy przypada na wiosnę i jesień, jednak okazuje się, że ostatnio nie ogranicza się ona tylko do tych pór roku. – Faktem jednak jest, że wraz z ocieplającym się klimatem mogą być aktywne niemal cały rok – wyjaśnia zoolożka i leśniczka dr inż. Anna Wierzbicka z Katedry Łowiectwa i Ochrony Lasu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. I dodaje: – Trudno powiedzieć, czy kleszczy w Polsce przybywa, ponieważ nie prowadzi się takich badań.

Kleszcze i choroby odkleszczowe – temat dość świeży

Większość z nas pewnie tego nie wie, ale boreliozę odkryto niespełna 40 lat temu w Stanach Zjednoczonych, a w Polsce choroby odkleszczowe rejestruje się dopiero od początku lat dwutysięcznych i wtedy dopiero zaczęto prowadzić różne akcje profilaktyczne, a opinia publiczna zaczęła na nie zwracać uwagę. – Kiedyś o kleszczach nie mówiło się dużo […]. Nie znaczy to jednak, że było ich mniej, ale na pewno zmieniła się nasza percepcja – mówi dr Wierzbicka.

Czy kleszczy jest teraz więcej niż kiedyś?

Jak wyjaśnia ekspertka z Poznania, nie wiemy, czy kleszczy w Polsce przybywa, bo nie prowadzi się ich monitoringu w naszym kraju. – Wiemy jednak z badań, że zmiany klimatyczne wydłużają okres aktywności kleszczy, ponieważ okresy temperatur ujemnych, w czasie których są one nieaktywne, są coraz krótsze albo w ogóle ich nie ma. To sprawia, że kleszcze potrafią być aktywne w grudniu czy styczniu. W ostatnim roku tylko w lutym nie były, kiedy mieliśmy mrozy – tłumaczy zoolożka. Jednak kleszcze nie lubią też suszy, więc, jak wyjaśnia ekspertka, w czasie suchego i upalnego lata też nie są aktywne.

Kleszcze z Afryki w Polsce – czy są groźne?

Wyższe temperatury sprawiają, że w Polsce pojawiają się – i przeżywają coraz dłużej – nowe gatunki kleszczy, które dotąd występowały np. w Afryce. Jak znalazły się w Polsce? Przyleciały na ptakach wędrownych i są od dawna znane badaczom. – Kiedyś taka nimfa od razu ginęła, a dziś jest w stanie przetrwać, i gdy znajdzie żywiciela, przeobraża się w dorosłego osobnika. To są kleszcze, które przenoszą inne choroby niż te, które europejscy lekarze znają i diagnozują – powiedziała dr Wierzbicka. I choć nie ma na razie danych, by były w stanie przejść cały swój cykl (od larwy przez nimfę po dorosłego osobnika), to niewykluczone, że za jakiś czas do tego dojdzie.

Nie trzeba się bać kleszczy, trzeba się chronić

Kleszcze nie mają naturalnych wrogów. – Tak naprawdę nie ma biologicznego czynnika czy wroga, którego większa ilość w środowisku spowodowałaby zmniejszenie populacji kleszczy. A przynajmniej go nie znamy – wskazała ekspertka.
Zapewne właśnie dlatego kleszcze są ostatnio wszechobecne – występują już nie tylko w lasach, ale nawet na terenach rekreacyjnych i w centrach miast – choć same nie są w stanie się przemieszczać, muszą zostać przeniesione przez swoich żywicieli (np. sarny, dziki, jelenie, myszy). Czatują najczęściej w niskich zaroślach, trawach, zwykle nie wyższych niż metr. Podczas spaceru warto więc starannie się zakrywać ciało, a po powrocie dokładnie je sprawdzić. Jeśli pasożyt wbije się w skórę, należy go jak najszybciej usunąć. Dr Wierzbicka bardzo wyraźnie podkreśla, że samych kleszczy nie ma się co bać, choć jej badania sprzed paru lat pokazały, że co czwartej osobie zdarzyło się zrezygnować ze spaceru do lasu z tego powodu.
Warto pamiętać, że chorobami odkleszczowymi są nie tylko borelioza (można ją leczyć antybiotykami) czy kleszczowe zapalenie mózgu (można się na tę chorobę zaszczepić), ale także babeszjoza, tularemia, riketsjoza czy anaplazmoza – są to jednak choroby, które występują sporadycznie.

loader

Źródło: PAP