Jak zabliźniają się rany? Przełomowe odkrycie naukowców z Olsztyna!

16.04.2018 11:07

W jaki sposób nasze ciało potrafi samo zagoić rany? Okazuje się, że za tworzenie blizn pourazowych odpowiada gen Foxn1, który jako pierwszym na świecie udało się wskazać badaczom z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie.

Jak zabliźniają się rany? Blizny, obrażenia, gen Foxn1, naukowcy z Olsztyna fot. Shutterstock

Polacy jako pierwsi na świecie wykazali, jak działa gen Foxn1

Najnowsze odkrycie naukowców z Olsztyna dotyczące genu odpowiadającego za bliznowe gojenie ran może pomóc wielu pacjentom cierpiącym z powodu ran, które trudno się regenerują: m.in. diabetykom lub osobom zmagającym się ze szpecącymi bliznami na ciele. Dzięki wiedzy, jaką się udało uzyskać Polakom, będzie możliwy dalszy rozwój leczenia różnego typu blizn pourazowych.

Jak wyjaśnia prof. Barbara Gawrońska-Kozak, przez ostatnie 5 lat kierowana przez nią grupa badawcza (w skład której wchodzą: Joanna Bukowska, Anna Kur-Piotrowska, Marta Kopcewicz i Katarzyna Walendzik z Pracowni Biologii Regeneracyjnej Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie) prowadziła badania dotyczące mechanizmów odpowiedzialnych za bliznowe i bezbliznowe gojenie urazów skóry.

Badaczkom udało się wykazać, że unikatowa zdolność gojenia bezbliznowego (regeneracji) skóry występuje u szczególnego typu myszy (tzw. myszy nagich). Za ten biologiczny fenomen odpowiedzialna jest mutacja (brak aktywności) jednego genu — Foxn1. Ciekawostką jest, że zarówno u myszy, jak i u ludzi gen Foxn1 występuje tylko w dwóch obszarach ciała: w skórze i grasicy (organie, który zanika w trakcie rozwoju osobniczego).

Gen Foxn1: „gen bliznowy” pomaga w zagojeniu ran

— Pytanie, które postawiliśmy przed sobą kilka lat temu, brzmiało: Czy możliwym jest, aby ten jeden gen był odpowiedzialny za wytworzenie blizny? Dostępne wówczas informacje dotyczyły funkcji genu Foxn1 w grasicy, niewiele prac skupiało się na występowaniu w skórze, natomiast nie było żadnych prac dotyczących jego udziału w gojeniu ran skórnych — podkreśliła prof. Gawrońska-Kozak. W pionierskich badaniach kierowany przez nią zespół naukowców wykorzystał znakowanie fluorescencyjne do badania genu Foxn1 u myszy:

"

Możliwość śledzenia zielonego barwnika na podstawie jego fluorescencji w zranionej skórze w połączeniu z bardzo zaawansowanymi najnowszymi metodami badawczymi pozwoliła wykazać, że rzeczywiście gen ten bierze udział w procesie gojenia bliznowego. "

Świat nauki docenił polskie odkrycie

Badaczkom z Olsztyna jako pierwszym na świecie udało się wykazać, że wzrost aktywności genu Foxn1 jest stymulowany obniżoną dostępnością tlenu (tzw. hipoksją), czyli warunkami, które naturalnie występują w trakcie gojenia urazów skóry:

"

Wyniki naszych badań w serii pięciu prac zostały opublikowane w renomowanych czasopismach naukowych o zasięgu światowym. Natomiast 3 kwietnia 2018 r. w czasopiśmie naukowym Scientific Reports należącym do Nature Publishing Group, czyli najbardziej prestiżowego, naukowego wydawcy na świecie, ukazała się nasza najnowsza publikacja. "

Naukowcy z IRZiBŻ PAN w Olsztynie prowadzą także badania na tkankach skóry ludzkiej zgromadzonych w banku tkanek. Jak tłumaczy prof. Gawrońska-Kozak:

— Co ciekawe, nasze pilotażowe i bardzo wstępne badania przeprowadzone na próbach skóry ludzkiej potwierdzają obserwacje w skórze myszy. Okazało się, że w tkankach pourazowych (bliznowych) występuje wyższa aktywność „bliznowego genu” Foxn1 w porównaniu do skóry niezranionej/zdrowej — podkreślają badaczki. Teraz zajmą się wykazaniem zależności pomiędzy wiekiem osobniczym a aktywnością genu Foxn1. 

Niezwykłe jest to, że u ludzi na bardzo wczesnym etapie życia (w życiu płodowym) rany skóry goją się bezbliznowo. Operacje wykonywane u dzieci w łonie matki do końca drugiego trymestru ciąży nie pozostawiają śladów, natomiast gdy dziecko operowane jest w kolejnych tygodniach ciąży, blizny są już widoczne.

6 tygodni w niecałe 2 minuty: zobacz, jak ludzkie ciało samo zabliźnia ranę!

Jak regenerują się rany na skórze? Odpowiada za to gen Foxn1 

Ciekawostką jest, że przekierowanie gojenia bezbliznowego na bliznowe zbiega się z uruchomieniem aktywności genu Foxn1 —  tzw. genu bliznowego.

Obecnie prowadzone badania w Pracowni Biologii Regeneracyjnej w przyszłości mogą umożliwić leczenie niegojących się ran, np. u diabetyków. Mogą także wspomóc leczenie pacjentów, u których rany pozostawiają rozległe, ograniczające sprawność albo szpecące blizny.

— Ponieważ badany przez nas tzw. bliznowy gen Foxn1 występuje u dorosłych organizmów prawie wyłącznie w skórze, przyszłe badania mogą umożliwić regulowanie jego aktywności bez niekorzystnego wpływu na inne organy — podkreślają badaczki.

TO CIĘ ZAINTERESUJE:

źródło: PAP/Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN w Olsztynie

____

zdrowie.radiozet.pl/π

Oceń