Znieczulenie do zabiegu: ogólne i miejscowe. Jakie są wskazania?

21.01.2019 15:48
Wskazania do narkozy to m.in. operacje zaplanowane na dłużej niż 2-3 godziny

W zależności od rodzaju zabiegu chirurgicznego i wywiadu medycznego anestezjolog dobiera rodzaj znieczulenia. Dowiedz się, jakie są wskazania do znieczulenia ogólnego i miejscowego.

Choć anestezjologia to jedyna dyscyplina, w której lekarze celowo postępują wbrew warunkom fizjologicznym, w XXI wieku metody znoszenia bólu uznawane są za bezpieczne i skuteczne. Wybór metody znieczulenia zależy m.in. od charakteru zabiegu, rozległości i obszaru ciała, w którym zabieg jest wykonywany. Nie bez znaczenia pozostają planowany czas znieczulenia, stan zdrowia pacjenta, a także czynniki psychiczne.

Narkoza – wskazania do znieczulenia ogólnego

Znieczulenie ogólne to stan głębokiego uśpienia organizmu. Jest to całkowita i odwracalna utrata świadomości wywołana podaniem leków wziewnych lub dożylnych.

Anestetyki powodują:

  • hipnozę (sen),
  • analgezję (zniesienie bólu),
  • zahamowanie odruchów rdzeniowych (tolerancję chirurgiczną),
  • amnezję (niepamięć).

Przed operacją przeważnie podaje się leki uspokajające. Potem pacjent dostaje stuprocentowy tlen (preoksygenacja) na wypadek problemów z intubacją. Następnie podawane są anestetyki wziewne lub dożylne. Po zniesieniu reakcji na bodźce włączane jest oddychanie zastępcze (intubacja). Kolejnym etapem jest podtrzymanie, podczas którego podaje się kolejne dawki leków znieczulających, przeciwbólowych i rozluźniających. Znieczulenie ogólne kończy się wybudzaniem.

W niektórych przypadkach pacjentowi zakładany jest cewnik.

Wskazania do założenia cewnika to m.in.:

  • operacje trwające planowo powyżej 2-3 godzin,
  • operacje obarczone ryzykiem przesunięcia płynów ustrojowych (rozległe urazy, operacje kardiologiczne),
  • operacje, podczas których prowadzony jest bilans płynów (niewydolność nerek, obrzęk płuc).

Najczęstsze powikłania po znieczuleniu ogólnym:

  • ból głowy,
  • zawroty głowy,
  • ból gardła,
  • chrypka po intubacji,
  • reakcje uczuleniowe,
  • nudności i wymioty pooperacyjne (średnio u 30 proc. operowanych, głównie u kobiet).

Wskazania do znieczulenia ogólnego to m.in.:

  • rozległe zabiegi z zakresu chirurgii ogólnej, kardiochirurgii, neurochirurgii i ginekologii;
  • zabiegi wykonywane w centralnej części ciała;
  • zabiegi wykonywane u dzieci do 12-15 roku życia;
  • zabiegi u pacjentów niewspółpracujących.

Znieczulenie miejscowe – rodzaje

Znieczulenie regionalne (inaczej miejscowe, obwodowe) to odwracalne przerwanie przewodnictwa nerwowego w określonych okolicach ciała. Podczas tego znieczulenia pacjent może pozostać świadomy. Może odczuwać dotyk, ale nie odczuwa bólu.

Wskazania do znieczulenia regionalnego to m.in.:

  • krótkie zabiegi, dotyczące obwodowych części ciała (np. ortopedyczne kończyn górnych i dolnych);
  • chirurgia jednego dnia;
  • znieczulenie podczas porodu;
  • w niektórych przypadkach zabiegi wykonywane u pacjentów z ciężkimi chorobami płuc i krążenia.

Metody znieczulenia regionalnego to m.in.:

  • znieczulenie podpajęczynówkowe (zabiegi na kończynie dolnej, cesarskie cięcie);
  • znieczulenie zewnątrzoponowe (poród naturalny, zabiegi w okolicy miednicy i kończyn dolnych, zabiegi ginekologiczne);
  • blokady obwodowe, np. splotu ramiennego (zabiegi na łopatce i przedramieniu).

Najczęstsze powikłania po znieczuleniu miejscowym:

  • bóle głowy,
  • zatrzymanie moczu,
  • uszkodzenie nerwów,
  • krwiaki,
  • zakażenia.

Warto wiedzieć, że znieczuleniu miejscowemu często towarzyszy sedacja, czyli stan, w którym pacjent wprawdzie zachowuje świadomość, ale wchodzi w stan głębokiego zobojętnienia, połączonego z płytkim snem. Sedacja stosowana jest m.in. podczas badań endoskopowych, w trakcie kolonoskopii, do wszczepiania rozruszników serca, zakładania cewników i wkłuć do dużych naczyń tętniczych i żylnych czy badań obrazowych u dzieci.

Źródło: Anestezjologia, M.Weinert, Elsevier; mp.pl