Okiem eksperta: Masz problemy z wagą? To może być zespół X

Aleksandra Supryn
23.11.2015
Aktualizacja: 19.03.2019 12:59
Okiem eksperta: Masz problemy z wagą? To może być zespół X
fot. Zespół metaboliczny to przyczyna otyłości 10 milionów Polaków!

Zespół metaboliczny, nazywany również zespołem X, charakteryzuje się licznymi zaburzeniami metabolicznymi. Szacuje się, że kryteria jego rozpoznania w Polsce spełnia ponad 25% społeczeństwa, czyli około 10 milionów Polaków! Częstotliwość występowania rośnie wraz z wiekiem, a po 65. roku życia wynosi aż 38 proc. Naukowcy alarmują, że choroby metaboliczne stały się w ostatnich dekadach światową epidemią.

Co to jest zespół metaboliczny?

Zespół metaboliczny to stan współwystępowania u pacjenta czynników ryzyka, związanych z chorobami sercowo-naczyniowymi i cukrzycą. Należą do nich m.in.

  • oporność na insulinę,
  • otyłość brzuszna,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • nieprawidłowe stężenie cholesterolu,
  • nieprawidłowe stężenie trójglicerydów czy insuliny.

Lista składowych elementów zespołu X ciągle się wydłuża. A nowe parametry, które są do niej włączane mogą pomóc w identyfikacji tego zespołu.

Jak rozpoznać choroby i zaburzenia metaboliczne?

Według Międzynarodowego Towarzystwa Diabetologicznego (IDF) do kryteriów umożliwiających rozpoznanie zespołu X u osób dorosłych należą następujące czynniki:

  • zwiększony obwód talii ‒ u kobiet > 80 cm, u mężczyzn > 94 cm;
  • podwyższone stężenie triglicerydów;
  • zmniejszone stężenie HDL, czyli "dobrego" cholesterolu;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • podwyższony poziom glukozy we krwi na czczo lub wcześniej rozpoznana cukrzyca.

Jakie są przyczyny zespołu metabolicznego?

Jest wiele hipotez na temat przyczyn coraz częstszego występowania zespołu metabolicznego. Jedna z nich odnosi się aż do przodków z epoki kamiennej, kiedy to ludzie żyli według schematu okres sytości-okres głodu. W okresie sytości jedzono na zapas, gromadząc tkankę tłuszczową, natomiast w okresie głodu spalano ją. Przy dodatkowej dawce aktywności fizycznej, nasi przodkowie cieszyli się szczupłą sylwetką. Hipoteza mówi o tym, iż zakodowany jest w nas genotyp człowieka pierwotnego. Jednak współcześnie żyjemy w ciągłym okresie sytości, ponieważ ilość produkowanej obecnie żywności jest ogromna, a my mamy do niej łatwy dostęp. Teoria ta jest bardzo prawdopodobna, szczególnie że przemawiają za nią obserwacje na podłożu genetycznym.

Dodatkowo na rozwój otyłości, głównego czynnika predysponującego do wielu chorób metabolicznych, ma wpływ nasz tryb życia. Niezdrowe odżywianie, nieregularne spożywanie posiłków i za duże porcje – to najczęstsze błędy powodujące szybki wzrost masy ciała. Do tego dochodzi brak ruchu, a wtedy droga do pogorszenia stanu zdrowia jest już krótka.

Sprawdź, czy Twoja waga jest prawidłowa: Kalkulator BMI

Nadwaga i otyłość skutkiem zespołu metabolicznego?

Warto zwrócić uwagę, że pojęcia nadwagi i otyłości nie są synonimami, a więc należy je rozróżnić.

Nadwaga występuje, gdy zostanie przekroczona idealna masa ciała. Natomiast otyłość to zaawansowana forma nadwagi, gdzie wartość idealnej masy ciała zostaje przekroczona o co najmniej 20 proc. Jedną z form umożliwiającą odseparowanie tych pojęć jest ocena wskaźnika masy ciała, popularnie przedstawiana jako wartość BMI.

Otyłość możemy podzielić na dwa rodzaje: udowo-pośladkową oraz brzuszną (trzewną). Otyłość udowo-pośladkowa znacznie częściej występuje u kobiet i jest to tak zwana figura typu gruszki. Natomiast otyłość trzewna jest bardziej charakterystyczna dla mężczyzn i jest związana z gromadzeniem się tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej oraz górnej części ciała. Ten rodzaj otyłości przedstawia figura typu jabłko. To właśnie otyłość brzuszna należy do czynników rozpoznawczych zespołu metabolicznego.

Najnowsze wyniki badań pokazują, że należy zwrócić szczególną uwagę na otyłość u dzieci - choroby metaboliczne u dzieci zdarzają się coraz częściej. Już w młodym wieku może u nich dojść do zaburzeń metabolicznych oraz do zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych czy cukrzycy w życiu dorosłym.

Jak zapobiec zespołowi metabolicznemu?

Aby zapobiec zespołowi metabolicznemu lub jego groźnym skutkom, warto zastosować kilka podstawowych zasad, do których należą utrata wagi, zdrowa dieta, aktywność fizyczna, rzucenie palenia i ograniczenie alkoholu.

Nawyki prawidłowego odżywiania powinny być także przekazywane dzieciom od samego początku ich rozwoju, aby w przyszłości mogły cieszyć się one dobrym stanem zdrowia.

Zobacz także: Otyłość to zaburzenie hormonalne, które upośledza hormony sytości

___

 ZdrowoBardzo / Aneta Moskalik/ mk