Wszystko, co musisz wiedzieć o oddawaniu krwi

14.01.2019 10:40
Nie każdy może zostać dawcą krwi
fot. Shutterstock

Czy dawcą krwi może zostać każdy? Niestety nie. Aby móc oddać krew trzeba spełniać pewne kryteria. Oprócz odpowiedniego wieku i wagi należy odznaczać się dobrym zdrowiem. Osoby przewlekle chore lub po przebytej chorobie zakaźnej nie mogą oddawać krwi. Sprawdź, które choroby i jakie sytuacje dyskwalifikują stale lub czasowo z oddawania krwi. 

Oddawanie krwi jest niezwykle ważne, bo pozwala na ratowanie życia osobom potrzebującym, na przykład po wypadkach. Jeśli zdecydujesz się na taki gest i postanowisz zarejestrować, jako dawca krwi, to zostaniesz poddany podstawowym badaniom. Nie każdy bowiem może zostać dawcą.

Dawca musi być przede wszystkim osobą zdrową, dorosłą, pewną swoich zamiarów. 

Kto może oddać krew?

Dawcą krwi może zostać każda osoba pełnoletnia w wieku od 18 do 65 lat, o wadze ciała powyżej 50 kilogramów.

Krew mogą również oddać osoby młodsze w wieku 17-18 lat za zgodą rodziców lub starsze, powyżej 65 roku życia po uzyskaniu zgody od lekarza. 

Aby zarejestrować się w centrum krwiodawstwa, należy posiadać ważny dokument potwierdzający tożsamość, na przykład dowód osobisty lub prawo jazdy.

U krwiodawców, przed pobraniem krwi, każdorazowo wykonuje się badania:

  • poziom hemoglobiny;
  • test kiłowy;
  • antygen HBs, DNA-HBV, przeciwciała anty-HCV, RNA HCV, przeciwciała anty-HIV oraz RNA HIV.

Przed pierwszym w życiu pobraniem wykonuje się badania:

  • grupę krwi układu AB0;
  • grupę krwi układu Rh;
  • przeciwciała.

Osoby regularnie oddające krew powinny raz w roku wykonać morfologię krwi i rozmaz (wzór odsetkowy krwinek białych).

U każdego z dawców przeprowadza się wywiad i badanie lekarskie oceniające m.in. temperaturę ciała, tętno, węzły chłonne i ogólny wygląd skóry.

  • Uwaga! Krew przetłuszczona nie nadaje się do celów leczniczych. Dlatego w dniu poprzedzającym pobranie krwi należy zjeść lekką kolację, a w dniu donacji wypić rano słodką herbatę lub kawę, a przynajmniej szklankę wody i zjeść chleb z dżemem lub kruche ciastko. Nie należy spożywać tłustych pokarmów, w tym wędlin, mleka czy masła.

Warto wiedzieć

Odpoczynek po oddaniu krwi

Po oddaniu krwi dawca musi przez pewien czas pozostać na miejscu, by zregenerować siły. W niektórych stacjach krwiodawstwa dawcom po pobraniu podaje się czekoladę.

Kto nie może oddać krwi?

Zdarza się, że pomimo szczerych chęci oddać krwi nie można. Dotyczy to głównie osób chorych, których stan zdrowia nie pozwala na pobranie większej ilości krwi. Przeciwwskazań jest jednak znacznie więcej i warto się z nimi zapoznać przed wizytą w stacji krwiodawstwa.

Stała dyskwalifikacja obejmuje:

  • aktywną lub przebytą poważna choroba układu krążenia (oprócz wad wrodzonych całkowicie wyleczonych);
  • poważną chorobę przewlekłą lub nawracającą układu nerwowego, lub przebycie poważnej choroby układu nerwowego;
  • zaburzenia krzepnięcia krwi;
  • nawracające omdlenia, napady drgawkowe, poza drgawkami wieku dziecięcego lub sytuacją, w której co najmniej przez 3 lata po zakończeniu leczenia nie obserwuje się nawracających drgawek;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą układu pokarmowego;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą układu moczowo-płciowego i nerek;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą układu oddechowego;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą układu immunologicznego;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą układu krwi i układu krwiotwórczego;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą układu endokrynnego lub choroba metaboliczna;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą skóry;
  • poważną chorobę aktywną, przewlekłą lub nawracającą układową;
  • nowotwór złośliwy;
  • rozpoznaną cukrzycę;
  • choroby zakaźne: zakażenie WZW typu B, zakażenie WZW typu C, wirusowe zapalenie wątroby o nieustalonym rodzaju wirusa w wywiadzie, żółtaczka o niejasnej etiologii, babeszjoza, leiszmanioza trzewna, gorączka Chagasa, promienica, tularemia, HIV 1/2, HLTV I/II orączka Q postać przewlekła;
  • rozpoznaną kiedykolwiek kiłę;
  • zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania powodowane zażywaniem substancji psychoaktywnych;
  • każdy przypadek stosowania produktów leczniczych w postaci zastrzyków, które nie zostały przepisane przez lekarza;
  • każdy przypadek przebycia reakcji anafilaktycznej;
  • biorców ksenoprzeszczepów.

Warto wiedzieć

Oddawanie krwi w czasie miesiączki

Zdrowe kobiety nie mogą oddawać krwi w czasie menstruacji i przez trzy dni od jej zakończenia. Krwi, nie oddaje się także w czasie ciąży, a dopiero pół roku po rozwiązaniu, za zgodą lekarza.

Czasowa dyskwalifikacja obejmuje:

  • przebycie choroby zakaźnej (dyskwalifikacja obowiązuje jeszcze przez dwa tygodnie od wyleczenia);
  • brucelozę: 2 lata od pełnego wyleczenia;
  • gorączkę Q: 2 lata od wyleczenia;
  • toksoplazmozę: 6 miesięcy od wyleczenia;
  • gruźlicę: 2 lata od wyleczenia;
  • gorączkę reumatyczną: 2 lata od dnia ustąpienia objawów;
  • zapalenie szpiku: 2 lata od wyleczenia;
  • gorączkę ponad 38 ºC: 2 tygodnie od ustąpienia objawów;
  • grypę, infekcję grypopodobną: 2 tygodnie po ustąpieniu objawów;
  • rzeżączkę: w okresie choroby i 12 miesięcy po zakończeniu leczenia;
  • mononukleozę zakaźną: 6 miesięcy od dnia wyzdrowienia;
  • malarię: zarówno przebycie malarii, jak i pobyt na obszarach endemicznego występowania choroby (dyskwalifikacja na 12 miesięcy od chwili opuszczenia terenów występowania malarii);
  • powrót z obszaru ryzyka zakażenia: wirusem Zachodniego Nilu, wirusem dengi, wirusem chikungunya, wirusem Zika (dyskwalifikacja na ok. 28 dni).
  • szczepienia ochronne: przez pewien czas od szczepienia, w zależności od przyjętej szczepionki, nie można oddawać krwi;
  • zabieg operacyjny, wykonanie tatuażu, przekłuwanie uszu: dyskwalifikacja na 6 miesięcy;
  • zapalne i uczuleniowe choroby skóry, ostre stany uczuleniowe i okres odczulania, zmiany ropne, grzybicze i wirusowe (np. opryszczka wargowa);
  • nadciśnienie tętnicze.

Przeciwwskazaniem do oddawania krwi jest również stałe zażywanie leków innych niż witaminy, doustne środki antykoncepcyjne oraz leki hormonalne stosowane w okresie menopauzy. Zawsze należy informować lekarza o przyjmowanych lekach, a nawet o tym, że stosowane były niedawno (ile czasu upłynęło od zakończenia przyjmowania leków). 

Źródło: Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w WarszawieDar krwi