Wodobrzusze to objaw chorób wątroby, trzustki i nowotworów

08.10.2019
Aktualizacja: 08.10.2019 13:53
Wodobrzusze
fot. Shutterstock

Powiększający się brzuch, szczególnie taki przypominający brzuch ciążowy, to może być objaw bardzo poważnej choroby. Wodobrzusze występuje m.in. w przebiegu chorób wątroby, trzustki, serca, jest także objawem nowotworów. Dowiedz się, jakie przyczyny ma wodobrzusze i jakie sygnały powinny zaniepokoić. 

Wodobrzusze, inaczej puchlina brzuszna, to objaw, a nie choroba. Wodobrzusze jest wynikiem wielu patologii w obrębie jamy brzusznej, a także patologii innych, odległych organów i narządów.

Zwiększenie objętości brzucha powodowane jest nagromadzeniem płynu w jamie brzusznej. Wodobrzusze przypomina brzuch ciążowy, występuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Zwykle wodobrzusze jest sygnałem bardzo poważnej, zaawansowanej choroby. 

Otrzewna, czyli cienka błona surowicza wyścielająca ściany jamy brzusznej i miednicy oraz pokrywająca narządy, produkuje płyn, który otaczając organy, zwilża ich ściany zmniejszając tarcie. 

Prawidłowo płynu surowiczego w jamie otrzewnowej jest niewiele, zaledwie ok. 20 ml. Zwiększenie ilości płynu >150 ml jest patologią, sytuacją nieprawidłową. W zależności od ilości płynu i ,,wielkości brzucha'' wodobrzusze określa się jako łagodne, umiarkowane lub zaawansowane. 

Wodobrzusze: przyczyny

Patologiczne gromadzenie się płynu w jamie brzusznej może wynikać:

  • ze zbyt wysokiego ciśnienia w naczyniach żylnych odprowadzających krew z narządów jamy brzusznej (ciśnienie wrotne);
  • ze zbyt małej ilości białek w krwi;
  • z nadprodukcji płynu przez komórki nowotworowe;
  • z upośledzonego odpływu płynu przez naczynia limfatyczne.

Najczęstszą przyczyną wodobrzusza są choroby wątroby i dróg żółciowych. Woda utrzymywana jest w krwiobiegu dzięki ciśnieniu onkotycznemu, którego prawidłowy poziom gwarantują albuminy, produkowane przez wątrobę. Gdy wątroba choruje i nie jest w stanie wyprodukować dostatecznej ilości albumin, to woda zaczyna przenikać do otaczających tkanek, tworząc obrzęki nóg, tułowia, kręgosłupa, a także do jamy otrzewnej tworząc wodobrzusze.

Choroby wątroby związane z wodobrzuszem to:

  • marskość wątroby;
  • wirusowe zapalenia wątroby (B i C);
  • ostra niewydolność wątroby;
  • ostre przedawkowanie leków lub działanie toksyn (np. grzybów);
  • przerzuty nowotworowe zajmujące miąższ wątroby.

Inną ważną przyczyną wodobrzusza są choroby układu krążenia, a w szczególności przewlekła niewydolność serca. Niewydolność powoduje zastój krwi w naczyniach żylnych, co prowadzi do obrzęków kończyn oraz przesięków do jam ciała, w tym do jamy brzusznej.

Także ostre i przewlekłe choroby trzustki prowadzą do wodobrzusza. W przypadku ostrego zapalenia trzustki przenikanie płynu do jamy otrzewnej stanowi odpowiedź na infekcję. Przewlekłe zapalenie trzustki natomiast to proces ciągnący się przez lata, który wiąże się ze zmniejszeniem zapasu białka w organizmie i prowadzi do spadku ciśnienia onkotycznego krwi, i do przesięków płynu do jam ciała.

Wodobrzusze bywa także objawem nowotworów. Może wystąpić jako efekt rozsiewu choroby lub skutek leczenia onkologicznego. Wodobrzusze najczęściej występuje w wyniku przerzutów raka piersi, płuc, jelita grubego, żołądka, trzustki, jajnika, macicy (rak endometrium) oraz jako objaw pierwotnych nowotworów otrzewnej.

Wodobrzusze: objawy

Podstawowym objawem wodobrzusza jest powiększający się obwód brzucha, czemu towarzyszy dyskomfort w postaci bólu i nudności.

Jeśli wodobrzusze jest objawem chorób wątroby, oprócz ,,wydętego'' brzucha wystąpić może żółtaczka, świąd skóry i ginekomastia u mężczyzn. Często razem z wodobrzuszem występują obrzęki kończyn dolnych oraz objawy upośledzonego krzepnięcia.

Wodobrzuszu w przebiegu niewydolności serca towarzyszą zwykle: duszność, obrzęki kończyn dolnych, ograniczona tolerancja wysiłku fizycznego, konieczność oddawania moczu w nocy.

shutterstock
fot. shutterstock

Chorzy z zaawansowanym wodobrzuszem mają wygląd tzw. kasztanowego ludzika, czyli duży brzuch i chude kończyny. 

Wodobrzusze: diagnozowanie

Wodobrzusze jest widocznym objawem i zwykle lekarz nie ma problemu z jego zdiagnozowaniem. To przyczyna wodobrzusza wymaga wyjaśnienia.

Gdy pacjent z wodobrzuszem zgłasza się na badanie lekarskie, lekarz bada brzuch ręką i stwierdza tzw. objaw chełbotania, a opukując jamę brzuszną, może wykryć stłumienie wywołane przez płyn.

Wodobrzusze potwierdza się w badaniach obrazowych, takich jak badanie USG czy tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy. Badania obrazowe wykonuje się także po to, by znaleźć przyczynę wodobrzusza i ocenić zaawansowanie choroby. Oprócz badań obrazowych przeprowadza się także badania płynu pobranego z jamy otrzewnowej, badania glukozy, albuminy i białka.

Wodobrzusze: leczenie

Ponieważ wodobrzusze jest tylko objawem, to leczenie polega na leczeniu choroby podstawowej, która jest przyczyną zwiększonej objętości brzucha. 

Leczenie uzależnione jest zatem od choroby podstawowej. Inaczej leczy się choroby wątroby, inaczej choroby trzustki, a jeszcze inaczej nowotwory.

Leczenie objawowe obejmuje natomiast stosowanie leków moczopędnych. W drastycznych przypadkach wykonuje się nakłucie jamy brzusznej z usunięciem części płynu z otrzewnej (lecznicze nakłucie jamy otrzewnej).

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.