Tomografia komputerowa: na czym polega? Jak się przygotować?

30.01.2020
Aktualizacja: 30.01.2020 15:32
Tomografia komputerowa
fot. Shutterstock

Tomografia komputerowa to badanie bezbolesne, stosunkowo szybkie i bardzo pomocne. Badanie tomografem dostarcza szczegółowych informacji na temat narządów, tkanek człowieka, które można przetworzyć cyfrowo. TK może więc uratować życie, ponieważ pozwala wykryć obrażenia wewnętrzne. Dowiedz się, na czym polega tomografia komputerowa. Jak przygotować się do tomografii?

Tomografia komputerowa (TK) to badanie obrazowe wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie, czyli promieniowanie X.

Jak działa tomograf? Lampa rentgenowska generuje promieniowanie, które przechodzi przez ciało człowieka i jest odbierane przez detektory. Lampa i detektory poruszają się dookoła obrazowanego narządu, wykonując prześwietlenia wiązką promieniowania. Promieniowanie rentgenowskie jest w różny sposób pochłaniane przez poszczególne narządy ciała. Detektory są w stanie zmierzyć poziom pochłaniania promieniowania i na tej podstawie tworzony jest przekrój ciała. Otrzymane informacje przekształcane są w obraz cyfrowy.

Za pomocą skomplikowanej analizy, uwzględniającej ile promieniowania zostało pochłonięte przy napromieniowaniu obiektu z danej strony, tworzone są obrazy przedstawiające kolejne przekroje badanego narządu.

Lekarz dokonuje następnie analizy badania, dokonuje obróbki cyfrowej otrzymanych obrazów. Do rąk pacjenta trafia opis badania oraz dokumentacja zdjęciowa zapisana najczęściej na płycie CD lub kliszy.

Tomografia komputerowa (TK): jakie są przeciwwskazania?

Przeciwwskazaniem do tomografii komputerowej są:

  • ciąża,
  • nadczynność tarczycy,
  • upośledzenie funkcji nerek,
  • nadwrażliwość na środek cieniujący (środek kontrastujący, kontrast).

Należy jednak wiedzieć, że wskazane wyżej przeciwwskazania są względne. Oznacza to, że w podanych sytuacjach nie powinno się wykonywać badania, chyba że są one niezbędne w ratowaniu zdrowia i życia.

Tomografia komputerowa (TK): jak się przygotować?

Na badanie należy się zgłosić z wynikami poprzednich badań obrazowych , jeśli były wykonywane. Najlepiej założyć luźne ubranie bez metalowych elementów, które mogłyby zakłócić uzyskany obraz.

Jeśli planowane jest dożylne podanie kontrastu, to do pracowni TK trzeba przyjść ok. 30 min wcześniej z wynikiem stężenia kreatyniny. Jeśli natomiast planowane jest wypełnienie jelit płynem, to pojenie będzie trwało ok. 2 godzin przed badaniem.

Przed badaniem można zażyć leki, ponieważ promieniowanie nie wpływa na ich działanie. Tomografię komputerową można wykonać w każdym dniu cyklu miesiączkowego, menstruacja nie jest przeciwwskazaniem.

W przypadku kobiet w wieku rozrodczym, jeśli badanie jest planowane, zaleca się jednak wykonanie go do 10. dnia cyklu, by uniknąć narażenia na promieniowanie w przypadku bardzo wczesnej, nierozpoznanej jeszcze ciąży. 

Tomografia komputerowa (TK): jak wygląda badanie?

Pacjent wjeżdża do aparatu tomografii komputerowej na specjalnym stole i jest umiejscowiony pomiędzy lampą a detektorami. Podczas badania pacjent, pomimo zamknięcia i pozostawania w bezruchu, ma ciągłą możliwość kontaktu z badającymi.

Po wykonaniu badania bez dożylnego podania kontrastu pacjent może natychmiast się oddalić. W przypadku badania z dożylnym podaniem środka cieniującego obserwacja trwa co najmniej 30 minut i dopiero po tym czasie jest usuwany wenflon. W celu łatwiejszego wydalenia środka kontrastowego z organizmu zalecane jest spożywanie dużej ilości płynów.

Warto wiedzieć

Tomografia komputerowa a rezonans magnetyczny

W tomografii i w rezonansie wykorzystuje się dwa różne rodzaje promieniowania. W rezonansie magnetycznym działa promieniowanie elektromagnetyczne wytworzone przez fale radiowe nieszkodliwe dla organizmu. Natomiast w tomografii komputerowej nośnikiem energii są fale X (promieniowanie rentgenowskie), które stosowane zbyt często lub w zbyt wysokich dawkach mogą prowadzić do uszkodzeń DNA.

Tomografia komputerowa (TK): czy jest bezpieczna?

Nie ma bezpiecznej dawki promieniowania i każda może prowadzić do pewnej liczby mutacji w komórkach. Promieniowanie X wykazuje interakcje z żywymi tkankami. Ilość przyjętej dawki promieniowania jest zależna od rodzaju badania TK, niektóre okolice, takie jak np. miednica, obręcz barkowa, wymagają zastosowania większych wartości promieniowania rentgenowskiego.

Współczesne aparaty do tomografii komputerowej są znacznie bardziej inteligentne niż swoje starsze odpowiedniki, ponieważ lepiej radzą sobie z dawkowaniem promieniowania X.

Badania nie wolno wykonywać często. Dla zwiększenia bezpieczeństwa, przed każdym badaniem pacjent potwierdza zgodę na jego wykonanie, a kobieta w wieku rozrodczym fakt, że nie jest w ciąży, ponieważ ciąża jest przeciwwskazaniem. 

Pojedyncze badanie TK nie niesie za sobą dużego zagrożenia dla zdrowia i nie warto z niego rezygnować, gdy pojawi się wskazanie. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.