Kserotomia to nadmierna suchość w jamie ustnej. Skąd się bierze?

25.09.2020
Aktualizacja: 25.09.2020 17:06
Suchość w ustach, czyli kserotomia
fot. Shutterstock

Nadmierna suchość w jamie ustnej, czyli kserotomia, to subiektywne, ale niezwykle uciążliwe uczucie. Jest to schorzenie trudne do rozpoznania i trudne do leczenia. Z pozoru niegroźne symptomy związane z kserotomią mogą przyczynić się do powstania stanów ostrej próchnicy, przewlekłych kandydoz i problemów w mowie.

Nadmierna suchość w ustach, czyli kserotomia, to stosunkowo częste odczucie. Szacuje się, że ok. 10 proc. populacji cierpi na kserostomię, w tym 25 proc. osób powyżej 65. roku życia. Ryzyko kserotomii wrasta wraz z liczbą przyjmowanych leków oraz współwystępujących chorób.

Kserotomia to nadmierna suchość w jamie ustnej, która utrzymuje się przez dłuższy czas i nie ustaje po wypiciu wody, przepłukaniu ust. Nadmierna suchość sprzyja pękaniu ust, uszkodzeniom błony śluzowej, powstawaniu owrzodzeń. 

Chorzy z kaserotomią często zmagają się z kandydozą jamy ustnej, próchnicą, nieprzyjemnym zapachem z ust, uczuciem pieczenia języka i warg, zaburzeniami smaku.

Suchość w ustach (kserotomia): przyczyny

Wyróżnia się kserostomię prawdziwą i rzekomą.

Kserotomia prawdziwa wywołana jest zmniejszonym wydzielaniem gruczołów ślinowych przy niezmienionej (klinicznie) błonie śluzowej lub z towarzyszącym jej zanikiem i widocznymi zmianami w gruczołach ślinowych. Natomiast kserostomia objawowa spotykana jest u pacjentów odczuwających suchość i pieczenie błony śluzowej przy prawidłowej czynności ślinianek oraz braku objawów obiektywnych.

Kserotomia jest częstym objawem:

  • niewyrównanej cukrzycy,
  • nadczynności tarczycy,
  • hiperkalcemii,
  • kamicy,
  • stanów zapalnych ślinianek,
  • sarkoidozy,
  • skrobiawicy,
  • reumatoidalnego zapalenia stawów, 
  • tocznia rumieniowatego,
  • twardziny,
  • zespołu Sjogrena,
  • ostrej niewydolności nerek.

Przyczyną zaburzonej czynności gruczołów ślinowych są działania niepożądane leków: opioidów, leków moczopędnych, leków antycholinergicznych, przeciwdepresyjnych, neuroleptyków, leków rozkurczowych, przeciwhistaminowych. Kserotomia bywa także efektem ubocznym leczenia onkologicznego.

Suchość w ustach (kserotomia): diagnozowanie

Podczas badania osoby z kserostomią stwierdza się bladą i suchą błonę śluzową jamy ustnej, język pozbawiony brodawek, spękany, zaogniony, mogą występować cechy zapalenia śluzówek jamy ustnej lub kącików ust.

Podstawą diagnostyki jest wywiad i badanie fizykalne. Wykonuje się również pomiary wydzielania śliny (sialometria), analizę składników biochemicznych śliny, ewentualnie biopsję gruczołów ślinowych.

Suchość w ustach (kserotomia): leczenie

Leczenie kserotomii obejmuje: leczenie objawowe, czyli eliminację zakażeń grzybami i bakteriami patogennymi, prowadzącymi do kandydoz, owrzodzeń tkanek i ostrych stanów próchniczych, a także stosowanie preparatów zwanych sztuczną śliną, które mają na celu poprawę jakości życia. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: hematoonkologia.pl, czytelniamedyczna.pl, podyplomie.pl