Pozytonowa tomografia emisyjna (PET) nie tylko w onkologii: na czym polega?

15.11.2019
Aktualizacja: 15.11.2019 12:57
Pozytonowa tomografia emisyjna PET
fot. Shutterstock

Badanie PET, czyli pozytonowa tomografia emisyjna jest badaniem z dziedziny medycyny nuklearnej. Pozwala na wykrycie nowotworów we wczesnym stadium, rozróżnienie zmian łagodnych i złośliwych, monitorowanie postępów leczenia i wykrycie ew. wznowy choroby. Dowiedz się, na czym polega badanie i jak się do niego przygotować. Czy pozytonowa tomografia emisyjna jest szkodliwa dla zdrowia? Sprawdź.   

Pozytonowa tomografia emisyjna (PET) to bardzo nowoczesne badanie obrazowe, które wykorzystuje się w celu wykrycia i monitorowania leczenia wielu chorób.

Badanie jest niezwykle czułe i pozwala na wykrycie zmian w całym organizmie. 

Na czym polega działanie pozytonowej tomografii emisyjnej? PET to technika obrazowania, w której rejestruje się promieniowanie powstające podczas rozpadu pozytonów (anty-elektronów). Źródłem pozytonów jest podana pacjentowi substancja promieniotwórcza, ulegająca rozpadowi beta plus. W badaniu PET wykorzystuje się fakt, że określonym zmianom chorobowym towarzyszy zmiana metabolizmu niektórych związków chemicznych. 

Ponieważ organizm uzyskuje energię głównie w wyniku spalania cukrów, w badaniu PET wykorzystuje się radiofarmaceutyk - glukozę znakowaną izotopem 18F o okresie połowicznego rozpadu około 110 minut. Preparat podawany w formie zastrzyku, na godzinę lub dłużej przed badaniem.

Obrazowanie pozytonowej opiera się na stwierdzeniu podwyższonego metabolizmu glukozy w komórkach nowotworowych. Zazwyczaj tego typu zmiany wychwycone przez PET są widoczne przed wystąpieniem objawów w innych badaniach obrazowych.

W uproszczeniu: pacjentowi podaje się preparat, a następnie w określonym odstępie czasu wykonuje się badanie. Podczas ,,skanowania'' ciała na ekranie komputera lekarz widzi, czy gdzieś w organizmie jest jakieś miejsce, które wykazuje aktywność metaboliczną, czyli prawdopodobne ognisko chorobowe. Po dożylnym podaniu preparat skupia się tam, gdzie tkanki najbardziej go potrzebują. Taką aktywną metabolicznie tkanką jest na ogół nowotwór, którego komórki potrzebują glukozy i dlatego gromadzą izotop.

Pozytonowa tomografia emisyjna (PET): wskazania

Pozytonowa emisyjna tomografia (PET) służy między innymi do oceny stanu wewnętrznych organów ludzkich, wykrywania i lokalizacji nowotworów oraz ich przerzutów, a także monitorowania przebiegu leczenia onkologicznego.

Wskazaniem do przeprowadzenia PET w onkologii są przede wszystkim: chłoniaki, rak płuca i nowotwory głowy i szyi. Badanie pozwala na odnalezienie ogniska choroby, różnicowanie zmian złośliwych z łagodnymi, ocenę stopnia zaawansowania procesu nowotworowego, ocenę odpowiedzi na leczenie, rozpoznanie wznowy choroby.

W niektórych przypadkach obrazowanie z wykorzystaniem pozytonowej tomografii emisyjnej może mieć wartość również w przypadku raka prostaty, przerzutów raka do mózgu i w celu wczesnej identyfikacji przerzutów do kości.

Pozytonowa tomografia emisyjna (PET): przygotowanie

Odpowiednie przygotowanie pacjenta do badania ma na celu zminimalizowanie fizjologicznego gromadzenia znacznika w tkankach (nerki, pęcherz, mięśnie szkieletowe, serce, brązowy tłuszcz) przy jednoczesnym usprawnieniu wychwytu w tkance nowotworowej.

Jak przygotować się do badania PET?

  • Na 24 godziny przed badaniem nie można wykonywać ćwiczeń fizycznych,
  • Nie wolno pić alkoholu i napojów zawierających kofeinę (np. kawy, coli, herbaty itp.),
  • Na 6 godzin przed badaniem należy powstrzymać się od jedzenia i picia z wyjątkiem czystej wody mineralnej,
  • Przed przybyciem wypić około 0,5 litra czystej niegazowanej wody mineralnej.

Chorzy na cukrzycę otrzymują inne zalecenia niż pozostali pacjenci. Wszelkie informacje dot. przygotowania do badania przekazuje lekarz kierujący na badanie.

Pozytonowa tomografia emisyjna (PET): przebieg badania

Pacjentowi podaje się dożylnie preparat z glukozą. Przez następną godzinę musi on pozostawać w pozycji leżącej w zaciemnionym pomieszczeniu, po czym może zostać wykonane właściwe badanie.

Pacjent kładzie się w specjalnym skanerze z rękoma nad głową. W trakcie badania nie można się poruszać, ale można swobodnie oddychać i przełykać ślinę.

Badanie PET całego ciała pacjenta przebiega od 10 do 30 minut.

Pacjentom w czasie badania nie powinny towarzyszyć dzieci i kobiety w ciąży.

Pozytonowa tomografia emisyjna (PET): szkodliwość

PET nie jest techniką inwazyjną, ale należy liczyć się z tym, że człowiek wystawiany jest na pewną dawkę promieniowania jonizującego. Dawka ta jest na poziomie akceptowalnym dla technik diagnostycznych i przez ponad 50 lat stosowania metody nie stwierdzono żadnych efektów ubocznych jej stosowania.

Względnym przeciwwskazaniem jest ciążą. U kobiet ciężarnych wykonuje się PET tylko w skrajnych przypadkach, gdy nie można czekać z diagnostyką do rozwiązania ciąży.

Pozytonowa tomografia emisyjna (PET): cena

Badanie PET musi być wykonywane w placówce posiadającej specjalistyczny sprzęt. Badanie to jest bezpłatne (refundowane przez NFZ) tylko w niektórych przypadkach, na przykład w chorobach nowotworowych. Prywatnie za badanie PET trzeba zapłacić od ok. 2500 tys. złotych do nawet  6 tys. złotych.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.