Zamknij

Opuchlizna i ból nogi mogą być objawem groźnej choroby. Jakiej?

01.04.2022
Aktualizacja: 11.10.2022 10:37

Opuchlizna, bolesność i zaczerwienienie nogi to mogą być objawy poważnej choroby układu krążenia – zakrzepicy. Dowiedz się, co robić, gdy ten objaw pojawi się u ciebie.

Objawy zakrzepicy
fot. Shutterstock
  1. Co robić w przypadku pojawienia się opuchlizny na nodze?
  2. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – co to za choroba?
  3. Zakrzepica – jakie mogą być jej przyczyny?
  4. Dlaczego zakrzepicę należy leczyć?
  5. Jak zapobiec zakrzepicy, a w konsekwencji zatorowi tętnicy płucnej?

Opuchnięta, zaczerwieniona i boląca noga może być objawem bardzo niebezpiecznej choroby – żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (zakrzepicy), w wyniku której może dojść do zatoru płucnego, czyli bardzo niebezpiecznego stanu, który może zabić w kilka sekund.

Objawy zakrzepicy, których nie wolno lekceważyć

Niestety wiele osób ignoruje ten charakterystyczny objaw, nie zdając sobie sprawy z tego, że opuchnięta i boląca noga powinna być powodem do pilnej konsultacji z lekarzem i wykonania USG żył głębokich. To ważne, bo z żylną chorobą zakrzepowo-zatorową nie ma żartów. Jest ona źródłem skrzeplin docierających do tętnicy płucnej i wywołujących zator tętnicy płucnej. Z danych Fundacji do Walki z Zakrzepicą THROMBOSIS wynika, że w Polsce każdego dnia z powodu zatoru płucnego umiera 100 osób. U większości chorych opuchnięta (obrzęknięta) noga bywa jedynym widocznym objawem problemów z krążeniem. Niestety jest to objaw niespecyficzny, który może występować w wielu innych chorobach lub dolegliwościach (np. zatrzymanie limfy czy przemęczenie nóg). Należy jednak pamiętać, że objawy związane z zakrzepicą dotyczą zazwyczaj jednej nogi. Na co jeszcze zwrócić uwagę?

Do najczęściej występujących objawów pojawiających się w ciągu kilku dni od rozwoju zakrzepu należą:

  • Obrzęk – widoczny początkowo wokół kostki, stopy czy łydki lub całej nogi, przy bardziej zaawansowanych przypadkach zakrzepicy. Charakterystyczny dla zakrzepicy jest obrzęk jednej nogi!
  • Ból – ból nogi, który nasila się podczas chodzenia, ale mija przy unieruchomieniu. Zwykle pojawia się tkliwość i bolesność przy dotyku.
  • Podwyższona ciepłota nogi czy zaczerwieniona skóra na jednej nodze.

Co robić w przypadku pojawienia się opuchlizny na nodze?

Gdy pojawi się opuchlizna, ból i zaczerwienienie należy, jak najszybciej udać się do lekarza. Potwierdza to prof. dr hab. Witold Tomkowski, kierownik I Kliniki Chorób Płuc w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc.

– Zakrzepica nie zawsze daje objawy, a czasem nie są one jednoznaczne i łatwe do zdiagnozowania. Dlatego bardzo ważne jest, aby w momencie niepokojących objawów – opuchlizny, bólu, zaczerwienienia nogi, szybko pojawić się u lekarza. Nie masować nóg, nie robić zimnych okładów, tylko jak najszybciej udać się do lekarza – tłumaczy prof. dr hab. Witold Tomkowski i dodaje: – Jeżeli wszystkie osoby, które mają kliniczne objawy zakrzepicy, szybko pojawią się u specjalisty, to na pewno śmiertelność spowodowana tym schorzeniem znacznie spadnie.

W przypadku podejrzenia zakrzepicy lekarz powinien skierować pacjenta na badanie USG żył głębokich. Badanie to nie jest bolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania. Polega na uciskaniu żył głowicą, żeby sprawdzić, czy w ich świetle znajdują się skrzepliny.

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa – co to za choroba?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa to choroba, na którą się składają dwie jednostki chorobowe: zakrzepica żył głębokich i zator tętnicy płucnej. W żyłach głębokich powstają skrzepy, których oderwane fragmenty mogą powędrować z prądem krwi do tętnicy płucnej i spowodować natychmiastową śmierć człowieka. Zakrzepy najczęściej tworzą się w kończynach dolnych – łydkach i udach, ale również w żyłach miednicy.

Zakrzepica – jakie mogą być jej przyczyny?

Przyczyn choroby zakrzepowo-zatorowej (inaczej zakrzepicy) może być bardzo wiele, od genetycznych, po zażywanie niektórych leków czy styl życia. Może być ona również powikłaniem po poważnych zabiegach chirurgicznych oraz po ciężkich chorobach leczonych zachowawczo. Może ona również pojawić się u osób, które są przez dłuższy czas unieruchomione, np. z powodu choroby wymagającej leżenia w łóżku, a także u kobiet w ciąży i połogu. Czynnikiem ryzyka tej choroby mogą być również wiek (ryzyko rośnie zwłaszcza po 40. roku życia), antykoncepcja hormonalna czy hormonalna terapia zastępcza, otyłość oraz niektóre choroby, np. choroba nowotworowa, trombofilia czy różnego rodzaju urazy.

Dlaczego zakrzepicę należy leczyć?

– Nieleczona zakrzepica może doprowadzić do zatorowości płucnej. Z kolei zator płucny może doprowadzić do śmierci w kilka sekund. Innym słowy walcząc z zakrzepicą żył głębokich poprzez odpowiednie leczenie lub profilaktykę przeciwzakrzepową, likwidujemy źródła zatoru tętnicy płucnej – potencjalnie śmiertelnej choroby – tłumaczy prof. dr hab. Witold Tomkowski i dodaje: – Im później zgłosimy się do lekarza i im później zostanie postawiona diagnoza, tym większe ryzyko dla naszego życia. Kawałek skrzepliny, który odrywa się od zakrzepu, np. w łydce pacjenta, płynie z prądem krwi do serca, następnie do płuc i może doprowadzić do zatkania światła tętnicy, przez co płuco ma upośledzone ukrwienie i pojawiają się trudności z oddychaniem, czasem tak poważne, że dochodzi do śmierci. Niekiedy zator nie od razu ma bardzo ciężkie konsekwencje, gdyż skrzep nie zamknął całkowicie światła tętnicy płucnej. Towarzyszą temu objawy, takie jak duszność, bóle w klatce piersiowej czy przyspieszony, płytszy oddech.

Oczywiście nie zawsze dochodzi do zatoru tętnicy płucnej w konsekwencji zakrzepicy. Ale często. Czasami w efekcie nieleczonej lub późno wykrytej zakrzepicy może dojść do powstania zespołu pozakrzepowego. Pojawiają się zmiany w skórze i tkance podskórnej związane z uszkodzeniem żył powodujące niewydolność zastawek żylnych. Objawy uszkodzenia naczyń żylnych mogą przypomnieć o chorobie nawet wiele lat po przebytej zakrzepicy.

Do objawów zespołu pozakrzepowego należą:

  • bolesność,
  • obrzęk,
  • owrzodzenia na podudziach.

W przypadku potwierdzenia zespołu pozakrzepowego ważna jest konsultacja lekarska i zastosowanie odpowiedniego leczenia.

Jak zapobiec zakrzepicy, a w konsekwencji zatorowi tętnicy płucnej?

Jeśli chodzi o profilaktykę zakrzepicy, to na pewno ważne jest, aby:

  • utrzymywać prawidłową masę ciała (wskaźnik BMI 18,5–25);
  • dbać o systematyczną aktywność fizyczną, szczególnie taką, w której pracują mięśnie łydek;
  • unikać bezruchu i długotrwałego siedzenia, np. przy komputerze;
  • podczas długich podróży (powyżej 4 godzin) wykonać proste ćwiczenia – co godzinę kręcenie stopą wokół kostki, przerwy w podróży, aby pospacerować oraz wykorzystać możliwie każdą okazję do wykonania kilku ćwiczeń w celu napięcia mięśni;
  • pić dużo wody, aby uniknąć odwodnienia organizmu;
  • informować swojego lekarza o przypadkach zakrzepicy w rodzinie, szczególnie jest to ważne dla kobiet, które planują ciążę, antykoncepcję doustną lub hormonalną terapię zastępczą;
  • wykonać testy genetyczne, jeżeli ktoś jest obciążony genetycznie lub jeżeli choruje na inne choroby, np. trombofilia.

Źródło: Fundacja do Walki z Zakrzepicą THROMBOSIS