Obniżona temperatura ciała – kiedy może to być powód do niepokoju?

20.10.2020
Aktualizacja: 02.11.2020 08:48
Obniżona temperatura ciała - kiedy do lekarza?
fot. Shutterstock

Obniżona temperatura ciała, zwłaszcza gdy utrzymuje się dłuższy czas, może wywołać niepokój. Czy rzeczywiście jest on uzasadniony? O czym może świadczyć niska temperatura ciała i kiedy trzeba prosić o pomoc? Wyjaśniamy.

Obniżona temperatura ciała - na skróty:

Prawidłowy zakres temperatury ciała człowieka waha się pomiędzy 36 a 37 stopni Celsjusza. Oczywiście, wyniki pomiaru mogą się różnić w zależności od miejsca pomiaru, np. temperatura ciała zawsze jest nieco wyższa w odbycie niż pod pachą. Warto też pamiętać, że temperatura ciała człowieka może się zmieniać w zależności od pory dnia: najniższa jest rano, zaś najwyższa w godzinach wieczornych.

Jeżeli temperatura ciała jest wyższa niż 37 stopni, a niższa niż 38, mówimy o stanie podgorączkowym. Powyżej 38 stopni Celsjusza mamy już do czynienia z gorączką. A z czym mamy do czynienia w przypadku obniżonej temperatury ciała?

Nieprawidłowy pomiar temperatury ciała

Obniżenie temperatury ciała może mieć kilka przyczyn, najczęstsza z nich to... błąd pomiarowy. Jeśli osoba z niską temperaturą ciała czuje się dobrze, nie ma żadnych niepokojących objawów choroby (np. dreszczy, osłabienia, pobudzenia lub ospałości, zaburzeń świadomości czy rytmu serca), należy przypuszczać, że ma wadliwy termometr lub dokonuje niewłaściwie pomiaru temperatury ciała (np. zbyt krótko mierzy temperaturę, niewłaściwie przykłada termometr do skóry, robi to w pomieszczeniu o bardzo niskiej temperaturze otoczenia). Pomiar temperatury może być obarczony błędem, ponieważ próbujemy ocenić temperaturę wnętrza naszego ciała, mierząc temperaturę jego zewnętrznej powierzchni. Przy prawidłowo przeprowadzonym pomiarze różnica ta nie powinna przekraczać 0,5°C. Warto sprawdzić temperaturę w jamie ustnej lub w odbycie za pomocą sprawdzonego, wiarygodnego termometru.

Hipotermia – kiedy o niej mówimy?

O hipotermii, czyli wychłodzeniu ciała, mówimy, gdy temperatura ciała mierzona w odbycie spada poniżej 35 stopni C. Wyróżnia się 4 fazy hipotermii:

1. Obniżona temperatura waha się w granicach 32 do 35 stopni Celsjusza. Towarzyszą temu objawy charakterystyczne dla stanu osłabienia organizmu, m.in. dreszcze, ospałość, apatia, zmęczenie, zawroty głowy, lekka dezorientacja.
2. Obniżona temperatura waha się od 31 do 28 stopni Celsjusza. W tej fazie zanikają dreszcze, świadomość jest stopniowo znoszona.
3. i 4. Temperatura ciała jest poniżej 28 stopni Celsjusza, gdy spadnie poniżej 24 st. C następuje zgon.

Środowiskowe przyczyny

Obniżona temperatura ciała może być wynikiem spędzenia dłuższego czasu w niskich temperaturach otoczenia lub w przemoczonych ubraniach czy mokrym obuwiu. Nie należy takiego stanu bagatelizować, należy znaleźć ciepłe miejsce, w którym rozgrzejemy się, wysuszymy ubranie czy obuwie. Warto wypić ciepły napój lub zjeść ciepły posiłek. Warto pamiętać, że przebywanie dłuższy czas w niskiej temperaturze może prowadzić do odmrożeń, a nawet do śmierci (jeśli temperatura ciała w takich warunkach spadnie poniżej 28 stopni Celsjusza).

Cykl miesiączkowy u kobiet a niska temperatura ciała

Obniżona temperatura ciała u kobiet może mieć związek z cyklem miesiączkowym. Niską temperaturę ciała niektóre panie mogą zaobserwować w fazie lutealnej, która następuje bezpośrednio po owulacji. Wyższa temperatura ciała może się pojawić podczas jajeczkowania.

Obniżona temperatura ciała a ciąża

Obniżona temperatura ciała u kobiet w ciąży może być wynikiem niedokrwistości, obniżenia stężenia progesteronu, problemów z tarczycą (niedoczynności), a także niedociśnienia czy boreliozy. Jeśli pomiar temperatury wskazuje niższą niż normalnie temperaturę ciała, warto to skonsultować z lekarzem prowadzącym ciążę, który może zlecić dodatkowe badania.

Leki a obniżona temperatura ciała

Niestety wpływ na niską temperaturę ciała mogą mieć też niektóre leki, np. benzodiazepiny, barbiturany i neuroleptyki (leki przeciwlękowe i uspokajające) oraz beta-blokery (używane w leczeniu kardiologicznym). Za obniżenie temperatury ciała mogą również odpowiadać leki przeciwgorączkowe, zwłaszcza jeśli są stosowane w nadmiarze.

Obniżoną temperaturę ciała mogą mieć również osoby nadużywające alkohol i narkotyki, a to dlatego, że niektóre substancje w nich zawarte, np. glikol etylenowy, mogą mieć wpływ na procesy termoregulacyjne w organizmie.

Choroby przyczyniające się do obniżenia temperatury ciała

Obniżenie temperatury ciała może być też efektem zaburzeń w funkcjonowaniu organów odpowiadających w organizmie za termoregulację, np. części mózgu zwanej podwzgórzem (która jest swoistym termostatem organizmu), tarczycy, która odpowiada za metabolizm i produkcję ciepła w tkankach, a także przysadki, która uwalnia tyreotropinę, bezpośrednio oddziałuje na tarczycę poprzez mechanizm sprzężenia zwrotnego. Niska temperatura ciała może być również związana z zaburzeniami prawidłowego funkcjonowania wątroby, trzustki, kory nadnerczy oraz nerek.

Choroby, którym może towarzyszyć obniżona temperatura ciała:

Kiedy należy iść do lekarza?

Jeżeli kilka pomiarów wykonanych różnymi termometrami w różnych miejscach (w jamie ustnej, pod pachą lub w odbycie) wskaże niską temperaturę ciała, a dodatkowo pojawią się niepokojące objawy, takie jak dreszcze, nadmierna senność, apatia, zmęczenie lub pobudzenie, zaburzenia świadomości czy rytmu serca, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Z pewności zleci on dodatkowe badanie, by znaleźć przyczynę tej dolegliwości.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl, "Choroby wewnętrzene" Rachael Hough, Iftikhar Ul Haq, Urban & Partner, Wrocław 2008