Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą): wskazania, interpretacja wyników

14.01.2020
Aktualizacja: 14.01.2020 16:40
Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą): wskazania, interpretacja wyników
fot. Shutterstock

Kto powinien zrobić badanie na krzywą cukrową (doustny test obciążenia glukozą)? Jak się przygotować do badania? Jak wygląda samo badanie na doustny test obciążenia glukozą? Jak się powinno interpretować wyniki badań?

Krzywa cukrowa (inaczej test tolerancji glukozy, krzywa glikemiczna, doustny test obciążenia glukozą, test OGTT – od Oral Glucose Tolerance Test) to badanie laboratoryjne wykonywanie w celu wykrycia cukrzycy typu 2 oraz cukrzycy ciążowej. Zleca się je osobom, u których w badaniu cukru na czczo stwierdzono podwyższony poziom glukozy. Badanie to polega na ocenie stężenia glukozy na czczo, a następnie godzinę i dwie godziny po przyjęciu testowej dawki glukozy (w sumie badanie trwa 3 godziny).

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) – jakie są wskazania?

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) pozwala lekarzowi ocenić, jak organizm radzi sobie z wchłanianiem glukozy oraz wydzielaniem insuliny. Zwykle zleca się wykonanie tego badania kobietom w ciąży (aby wykluczyć cukrzycę ciążową) oraz w przypadku podejrzenia cukrzycy (np. pacjentom, u których glikemia na czczo przekroczyła dopuszczalną normę, lub pacjentom, których poziom cukru we krwi na czczo był prawidłowy, ale występują u nich dolegliwości charakterystyczne dla zespołu metabolicznego).  

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) – jak się przygotować?

Kilka dni przed badaniem:

  • nie należy stosować restrykcyjnych diet niskokalorycznych lub niskowęglowodanowych, bo mogą one wpływać na pogorszenie wchłaniania węglowodanów i tym samym może zostać zafałszowany wynik;
  • nie należy też odstawiać węglowodanów (należy jeść pełnoziarniste pieczywo, kasze, ryż, owoce, warzywa) – ich dobowe spożycie powinno wynosić co najmniej 150 g;
  • nie należy pić alkoholu, należy unikać picia herbaty, kawy i innych napojów z kofeiną;
  • nie należy palić papierosów;
  • należy unikać wzmożonego wysiłku fizycznego,
  • należy skonsultować z lekarzem wystawiającym skierowanie na badanie przyjmowane leki, zwłaszcza leki sterydowe, leki moczopędne czy doustne środki antykoncepcyjne, bo mogą one wpływać na poziom cukru we krwi;
  • należy omówić z lekarzem przyjmowanie lub odstawienie leków przeciwcukrzycowych (np. metforminy).

W dniu badania:

  • należy być na czczo, można jedynie napić się niegazowanej wody – ostatni posiłek (lekkostrawny i niezbyt obfity) zjadamy co najmniej 8-12 godzin przed pobraniem;
  • należy zgłosić się na badanie jak najwcześniej (najlepiej rano), ponieważ tolerancja glukozy zmniejsza się po południu i wieczorem na skutek zmniejszonej wrażliwości tkanek na insulinę i mniejszej reaktywności komórek ß trzustki na glukozę.

Ważne!

Doustnego testu obciążenia glukozą nie należy wykonywać podczas choroby oraz antybiotykoterapii, ponieważ wyniki mogą być zafałszowane.

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) – jak przebiega badanie?

Na to badanie należy zarezerwować co najmniej 3 godziny (lepiej zabrać ze sobą coś do czytania lub słuchania). Kobiety w ciąży powinny poinformować o swoim stanie (zwykle są badane w pierwszej kolejności). Do laboratorium należy przynieść kupioną w aptece glukozę (75 g). Pierwszą próbkę krwi pobiera się na czczo, tuż po zarejestrowaniu się w gabinecie pobrań. Pozwoli ono ustalić wyjściowy poziom glukozy na czczo. Następnie pacjent wypija przygotowany przez pielęgniarki roztwór glukozy (75 g glukozy rozpuszczone w 300 ml wody) – należy to robić małymi łyczkami, nie dłużej niż przez 5 minut.

Ważne!

Nie należy dodawać do roztworu soku z cytryny, bo może ona zaburzać wyniki badania. Jeśli pacjent zwymiotuje wypity roztwór, badanie trzeba odwołać i powtórzyć po czasie ustalonym przez lekarza.

U kobiet w ciąży kolejne badanie wykonuje się po godzinie od momentu wypicia roztworu z glukozą, a w przypadku pozostałych pacjentów zwykle po dwóch godzinach. Przez ten czas pacjent powinien zostać na miejscu w przychodni i odpoczywać. Nie powinien w tym czasie jeść, palić papierosów, przyjmować żadnych leków. Nadmierna aktywność nie jest wskazana, bo zaburza metabolizm glukozy i może zafałszować wynik.

Wyniki są zwykle do odebrania następnego dnia.  

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) – normy

  • Krzywa cukrowa badanie na czczo – prawidłowy wynik poziomu cukru powinien być poniżej 92 mg/dl.
  • Krzywa cukrowa po godzinie od spożycia roztworu glukozy – prawidłowy wynik poziomu cukru powinien być poniżej 180 mg/dl.
  • Krzywa cukrowa po 2 godzinach od spożycia roztworu glukozy – prawidłowy wynik poziomu cukru powinien być poniżej 140 mg/dl.

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) – jak interpretować wyniki badania?

Wyniki wskazujące na stan przedcukrzycowy:

  • krzywa cukrowa – wynik na czczo: 100-125 mg/dl
  • krzywa cukrowa – wynik po 120 minutach: 140-199 mg/dl

Wynik wskazujący na cukrzycę:

  • poziom cukru w 120 minucie od momentu spożycia glukozy jest równy lub wyższy niż 200 mg/dl.

W przypadku kobiet w ciąży cukrzycę ciążową rozpoznaje się, gdy wyniki badania są we wskazanych

  • krzywa cukrowa – wynik na czczo jest między 92 mg/dl a 125 mg/dl,
  • krzywa cukrowa – wynik po 60 minutach jest powyżej 180 mg/dl,
  • krzywa cukrowa – wynik po 120 minutach jest między 153 mg/dl a 199 mg/dl.

Cukrzycę ciążową stwierdza się, gdy przynajmniej jeden z podanych wyników jest nieprawidłowy.

Ważne!

Nieprawidłowy wynik poziomu cukru we krwi na czczo lub nieprawidłowości w badaniu krzywej cukrowej zawsze wymagają konsultacji z diabetologiem lub lekarzem rodzinnym. To sygnał ostrzegawczy, że nasz organizm nie radzi sobie z metabolizowaniem węglowodanów.

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) – cena badania

Jeśli mamy skierowanie na badanie od lekarza przyjmującego w ramach NFZ, badanie jest bezpłatne. Jeśli mamy wykupiony pakiet w jakiejś placówce, musimy sprawdzić, czy badanie na doustny test obciążenia glukozą jest wykonywane w ramach tego pakietu. Jeśli wykonujemy to badanie prywatnie, to koszt badania może się różnić w zależności od laboratorium, ale średnio jest to około 20-30 zł.

Krzywa cukrowa (doustny test obciążenia glukozą) – informacja dla kobiet w ciąży

Krzywa cukrowa to badanie przesiewowe, obowiązkowe, które wykonuje się pomiędzy 24. a 28. tygodniem ciąży. Wykonuje się je u każdej ciężarnej, nawet jeśli przed ciążą nie miała ona żadnych problemów z poziomami glukozy w krwi (cukrzyca ciążowa może się rozwinąć u każdej kobiety w ciąży).

Cukrzycę ciążową w badaniu krzywej cukrowej rozpoznaje się, gdy poziom cukru przekracza: 100 mg/dl (5,5 mmol/l) na czczo lub 180 mg/dl (10 mmol/l) po godzinie od wypicia roztworu glukozy lub 140 mg/dl (7,8 mmol/l) po 2 godzinach od wypicia roztworu.