Zamknij

Jakie mogą być przyczyny długiego COVID-u? Neurolożka wyjaśnia

17.08.2021
Aktualizacja: 14.10.2021 21:18
Długi COVID - jakie mogą być przyczyny?
fot. Shutterstock

Long COVID, czyli długi COVID, to zespół dolegliwości, które pojawiają się po przechorowaniu COVID-19. Jakie mogą być przyczyny tego zjawiska i dlaczego u niektórych osób tak długo ono występuje? Wyjaśnia neurolożka.

  1. Objawy long COVID (długiego COVID-u)
  2. Jakie mogą być przyczyny długiego COVID-u?
  3. Jak się diagnozuje długi COVID-19?

Coraz więcej osób, które przeszły COVID-19, skarży się na pogorszenie samopoczucia i sprawności fizycznej. To zjawisko nazwane z angielskiego long COVID lub long-haul COVID, czyli długi lub przedłużony COVID. Amerykanie szacują, że cierpi na niego nawet 49 proc. osób, które przechorowały COVID-19, przy czym o wiele częściej występuje on u osób, które miały ciężki przebieg tej choroby (aż u 63 proc.).

Objawy long COVID (długiego COVID-u)

Długi COVID-19 często obejmuje cały zespół objawów, ale najczęściej zgłaszanymi są:

Wiemy, że koronawirus SARS-CoV-2 może wyrządzić ogromne szkody w organizmie człowieka, a neurolodzy alarmują, że wielu pacjentów pocovidowych będzie potrzebować opieki długoterminowej. Czas występowania dolegliwości związanych z long COVID jest nieokreślony. U niektórych mogą one występować od 4 do 8 tygodni, u innych pół roku, a jeszcze u innych rok i dłużej.

Allison Navis, neurolożka, szefowa działu pocovidowego w szpitalu Mount Sinai, opisała w artykule w "The Conversation" przypadek czterdziestoletniej kobiety, zapalonej biegaczki długodystansowej (brała udział w wielu maratonach), która zachorowała na COVID-19 w marcu 2020 r. Mimo że od choroby minęło już kilkanaście miesięcy kobieta nadal zgłasza objawy długiego COVID-u: przewlekłe zmęczenie, brak tchu, kołatanie serca, podczas szybszego marszu. Dodatkowo codziennie boli ją głowa, narzeka na drętwienie i mrowienie w nogach oraz problemy z pamięcią, które wpłynęły na jej pracę. Mimo wdrożonego leczenia stan zdrowia kobiety nadal nie pozwala jej wrócić do aktywności sprzed choroby.

Jakie mogą być przyczyny długiego COVID-u?

Neurolożka dr Allison Navis wraz ze swoim zespołem stara się ustalić przyczyny zjawiska long COVID-u. Jednak podkreśla, że próba określenia, co jest przyczyną, a co skutkiem u ogółu społeczeństwa, jak na razie nie daje żadnych jasnych odpowiedzi.

W swoim artykule wymienia kilka procesów, które zachodzą w organizmie chorego. Jej zdaniem cześć wymienionych powyżej objawów jest efektem „dysautonomii” lub upośledzonej regulacji układu nerwowego, który kontroluje tętno i ciśnienie krwi (to ta część odpowiedzialna za "walcz lub uciekaj"). Ten stan może prowadzić m.in. do uczucia przyspieszonego bicia serca czy zawrotów głowy. Cześć objawów może wynikać z różnych stanów zachodzących w organizmie, od zmian hormonalnych, metabolicznych po zaburzenia snu lub depresję.

U osób, które przebywały dłuższy czas na oddziałach intensywnej terapii, może wystąpić (niezależnie od COVID-19) zespół zaburzeń pointensywnej terapii (PICS). Jest on spowodowany długotrwałym bezruchem, wentylacją mechaniczną i zmianami metabolicznymi, które występują podczas ciężkiej choroby lub infekcji. Objawy PICS często pokrywają się z objawami długiego COVID-u.

– W przypadku innych objawów, takich jak ból stawów lub pleców, które mogą być efektem zapalenia stawów lub ucisku nerwu. Pozostaje jednak pytanie, czy było to obecne przed zakażeniem COVID-19, a infekcja po prostu wywołała reakcję, która spowodowała zdemaskowanie bólu, czy też są to nowe zmiany w ciele pacjenta – zastanawia się na łamach "The Conversation" dr Allison Navis.

Objawy long COVID (długiego COVID-u) przypominają też:

  • objawy zespołu przewlekłego zmęczenia, który może pojawić się po powirusowej infekcji (np. mononukleozie),
  • objawy mialgicznego zapalenia mózgu i rdzenia, często znanego jako zespół przewlekłego zmęczenia,
  • zespół tachykardii ortostatycznej posturalnej.

Jak się diagnozuje długi COVID-19?

Diagnostyka w przypadku długiego COVID-u też jest niezwykle trudna.

– Wiele testów diagnostycznych nie wykazuje żadnych zmian. Na obrazowaniu nie obserwujemy rozległych udarów, zmian chorobowych czy zmian zapalnych. Możemy zaobserwować niewielkie zmiany w naczyniach krwionośnych, znane jako mikronaczyniowe zmiany niedokrwienne, ale są one niezwykle powszechne u osób z nadciśnieniem, cukrzycą, a nawet migrenami – tłumaczy dr Navis i dodaje: – Badanie nerwów w rękach i nogach mogą w niektórych przypadkach wykazać uszkodzenie. Ale nie zawsze tak jest, a neuropatie mogą się zdarzyć niezależnie przechorowania COVID-19. To wszystko sprawia, że bardzo trudno znaleźć coś, co by bezpośrednio nawiązywało do COVID-19.

W diagnostyce długiego COVID-u stosuje się również oceny neuropsychologiczne, które pozwalają ocenić funkcje poznawcze i wykazywać  zmiany w pamięci, koncentracji, mowie lub kreatywnym myśleniu. Obrazowanie mózgu za pomocą skanów MRI lub CT, jak dotąd nie dostarczyło wielu informacji na temat przyczyny long COVID-19, ale pozwalają przyjrzeć się zmianom metabolicznym zachodzącym w mózgu.

Inne badania, które mogą stosuje się w diagnostyce długiego COVID-u, to badanie krwi, które mogą wykazywać wzrost markerów autoimmunologicznych lub zmiany hormonów.

Dr Allison Navis podkreśla, że dopóki badania nie przyniosą więcej odpowiedzi na temat tego, co może być przyczyną długotrwałego COVID, lekarzom pozostaje jedynie próba zminimalizowania objawów i czekania na wyniki dalszych poszukiwań.

Źródło: Deciphering the symptoms of long COVID-19 is slow and painstaking – for both sufferers and their physicians, Allison Navis, The Conversation

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.