Ból odbytu: przyczyny bólu odbytu i jego okolic. Dlaczego boli odbyt?

09.09.2019
Aktualizacja: 09.09.2019 15:26
Ból odbytu
fot. Shutterstock

Ból odbytu to częsta dolegliwość, która może dotyczyć samego odbytu, jak i jego okolic. Ból może być przyczyną guza, przetoki, ropnia, hemoroidów. Dolegliwości mogą występować także po zakażeniu wirusem lub grzybem, a także po urazach mechanicznych. Bólowi odbytu często towarzyszy krwawienie, świąd, uczucie rozpierania. Dowiedz się, dlaczego boli odbyt.

Ból odbytu, czyli ból zlokalizowany we wnętrzu odbytu lub w jego okolicy jest bardzo powszechnym zjawiskiem. 

W kanale odbytu błona śluzowa jelita grubego przechodzi w skórę. Sama błona śluzowa okrężnicy jest niewrażliwa na ból, ale ostatnia część kanału odbytu jest wyściełana skórą, która jest gęsto unerwiona i bardzo wrażliwa na bodźce bólowe. Wszelkie uszkodzenia, nawet drobne, mogą powodować ból.

Ból odbytu: przyczyny

Ból odbytu może mieć różnoraki charakter: może być ostry, ale krótkotrwały, a może być przewlekły. Większość przyczyn bólu to stany niezłośliwe, niezwiązane z chorobą nowotworową, ale wiele z nich powoduje również krwawienie z odbytnicy. Zatem te dwa objawy często współwystępują. 

Najczęstszą przyczyną bólu odbytu są hemoroidy, czyli guzki krwawnicze, szczególnie w stanie zapalnym.

Kiedy odczuwany jest ból odbytu?

  • Ból odbytu podczas wypróżniania: jeśli ból występuje podczas defekacji i ustępuje po oddaniu stolca, to przyczyną najprawdopodobniej jest szczelina odbytu lub raka w kanale odbytu.
  • Ból odbytu, któremu towarzyszy wysięk: przyczyną może być infekcja grzybicza.
  • Stały ból odbytu niezależny od wypróżniania: stale utrzymujący się ból odbytu może być powodowany przez ropień lub zakażenie, guz lub zakrzepnięty guzek krwawniczy.
  • Ból odbytu nasilający się z upływem czasu: może świadczyć o guzie, zakażeniu lub zakrzepniętym guzkiem krwawniczym.
  • Ostry ból odbytu uniemożliwiający siedzenie i wypróżnianie: prawdopodobną przyczyną jest guz, ropień lub skurcz mięśniowy.

Możliwe przyczyny bólu odbytu:

  • Szczelina odbytu, czyli niewielka rana odbytu: ból występujący z powodu szczeliny jest ostry i towarzyszyć mu może skurcz mięśni zwieracza, co dodatkowo nasila ból oraz przedłuża czas jego trwania.
  • Ropień zakażenie bakteryjne: dolegliwościom bólowym towarzyszyć może gorączka i nocne poty. Ból może się nasilać.
  • Zakażenie grzybicze (grzybica): ból nie jest silny, ale trwa długo, może mu towarzyszyć wysięk.
  • Guz: powoduje stopniowe narastanie dolegliwości bólowych.
  • Skurcz mięśni miednicy: nagły ból, który szybko ustępuje.
  • Przetoka okołoodbytnicza: to nienaturalne połączenie kanału odbytu ze skórą. Ból pojawia się w momencie jej zatkania i powstania ropnia
  • Wrzód odbytnicy
  • Choroby przenoszone drogą płciową (rzeżączka, Chlamydia lub opryszczka)
  • Problemy dermatologiczne i stany zapalne skóry: oprócz bólu mogą powodować swędzenie i pieczenie.

Wśród przyczyn bólu odbytu wyróżnia się także zespoły bólowe, takie jak zespół dźwigaczy odbytu, kokcygodynie, napadowe bóle odbytu.

  • Zespół dźwigaczy odbytu: objawia się bólem, dużym napięciem i uczuciem dyskomfortu w okolicy odbytu, krzyża i kości guzicznej, charakterystyczne jest uczucie rozpierania. Czasami ból obejmuje uda i pośladki. Oprócz bólu objawami zespołu dźwigaczy odbytu są zaparcia, nietrzymanie stolca. 
  • Kokcygodynia: to zespół bólowy występujący w okolicy kości ogonowej. Ból jest przewlekły, występuje zarówno w pozycji siedzącej, jak i stojącej. W większości przypadków objawy kokcygodynii są wynikiem pourazowego uszkodzenia kości ogonowej, w tym po urazie porodowym.
  • Napadowe bóle odbytu: charakteryzuje się epizodami nagłego, ostrego bólu w okolicy odbytu, trwającego od kilku sekund do kilku minut, częściej pojawiającymi się w nocy. Ulgę w bólu przynosi zgięcie kończyn. Zespół częściej występuje u mężczyzn, zgłasza we wczesnej młodości i ustępuje samoistnie w średnim wieku.

Ból odbytu: leczenie/łagodzenie

Ból odbytu, który nie ustępuje w ciągu 24-48 godzin jest wskazaniem do konsultacji z lekarzem. Leczenie bólu zależy od jego przyczyny, dlatego wizyta lekarska i przeprowadzenie badań są niezbędne, by postawić diagnozę i zaplanować odpowiednie leczenie.

W łagodzeniu bólu i zapobieganiu dolegliwościom ważne jest stosowanie bogatobłonnikowej diety oraz przyjmowanie dużej ilości płynów. Spożywanie posiłków z błonnikiem łagodzi ból.

Należy unikać drapania i drażnienia okolic odbytu. Warto również dbać o to, by nie było tam wilgotno, nie należy na okolice odbytu stosować maści i kremów, które nie są przepisane przez lekarza. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.