Biopsja szpiku kostnego: na czym polega? Wskazania, przeciwwskazania

20.08.2019
Aktualizacja: 20.08.2019 12:15
Biopsja szpiku kostnego
fot. Shutterstock

Biopsja aspiracyjna szpiku kostnego polega na pobraniu próbki szpiku za pomocą strzykawki lub specjalnej probówki. To badanie nieprzyjemne i bolesne, ale w pewnym sytuacjach wyjątkowo potrzebne. Pobranie i zbadanie szpiku pomaga wyjaśnić przyczynę problemów z produkcją krwi i jej poszczególnych składników, pozwala również na wykrycie lub wykluczenie nowotworów krwi.

Biopsja aspiracyjna szpiku kostnego to inwazyjne badanie polegające na pobraniu próbki krwi szpikowej do badania laboratoryjnego. 

Szpik kostny to gąbczasta substancja wypełniająca wszystkie kości organizmu. W szpiku czerwonym, który znajduje się w głównie w kościach mostka i miednicy, a także w kręgach, żebrach oraz gąbczastych częściach kości udowych i ramiennych, powstaje krew. To właśnie próbka szpiku czerwonego potrzebna jest do badań diagnostycznych. Szpik ,,mówi'' bowiem wiele o stanie zdrowia człowieka. 

Biopsja aspiracyjna umożliwia ocenę wyglądu, genetyki i innych charakterystycznych cech ocenianych komórek, a w przypadku stwierdzenia obecności komórek nieprawidłowych, na przykład nowotworowych, rozpoznanie ich pochodzenia, co ułatwia dobór leczenia i określenie rokowania. Biopsja pomaga wyjaśnić przyczynę problemów z produkcją poszczególnych składników krwi, wykluczyć obecność nowotworu.

Biopsja szpiku kostnego: wskazania

Głównym wskazaniem do pobrania i zbadania szpiku kostnego jest niewyjaśniony niedobór wszystkich głównych grup krwinek: erytrocytów, leukocytów, trombocytów. 

Wskazaniem do pobrania i zbadania szpiku jest:

  • niewyjaśniona niedokrwistość;
  • gorączka, powiększenie węzłów chłonnych lub śledziony bez wyjaśnionej przyczyny;
  • podejrzenie nowotworu wywodzącego się ze szpiku kostnego (białaczka) lub kontrola leczenia nowotworu;
  • podejrzenie niektórych chorób metabolicznych i spichrzeniowych;
  • niedobór jednej lub dwóch linii komórkowych;
  • obecność niedojrzałych komórek poza szpikiem kostnym, we krwi obwodowej;
  • zwiększenie liczby krwinek białych (leukocytoza) bez określonej przyczyny;
  • kontrola po przeszczepieniu szpiku kostnego;
  • ocena zestawu chromosomów, jeśli badanie z krwi nie jest możliwe.

Biopsja szpiku kostnego: przeciwwskazania

Nie ma wyraźnych przeciwwskazań do przeprowadzenia biopsji aspiracyjnej szpiku kostnego, chociaż każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie. 

Biopsja szpiku kostnego: przebieg badania

Próbkę szpiku kostnego pobiera się zwykle z kości biodrowej (miednicy), rzadziej z mostka, po wcześniejszym podaniu znieczulenia miejscowego. Lekarz delikatnie wprowadza igłę przez skórę do kości, z której pobiera próbkę płynnego szpiku do strzykawki. Następnie pobiera niewielki kawałek kości (trepanobiopsja).

Badanie trwa ok. 15-20 minut. Tuż po pobraniu szpiku może występować ból w miejscu, gdzie była wprowadzona igła, taki stan może trwać kilka dni. Pobrany materiał bada się pod mikroskopem. 

Czy pobieranie szpiku kostnego boli? Nie jest to badanie przyjemne i podczas pobierania próbki szpiku strzykawką może wystąpić kłujący ból. Jest to jednak wrażenie krótkotrwałe. 

By Cancer Research UK - Original email from CRUK, CC BY-SA 4.0, commons.wikimedia.org
fot. By Cancer Research UK - Original email from CRUK, CC BY-SA 4.0, commons.wikimedia.org

Na wynik biopsji szpiku kostnego czeka się ok. dwóch tygodni i to spowodowane koniecznością wykonania kilku skomplikowanych badań.

Biopsja szpiku kostnego: możliwe powikłania

Powikłania po biopsji aspiracyjnej szpiku kostnego zdarzają się rzadko. Wśród powikłań wymienia się przedłużające się krwawienie, ból, miejscowy odczyn zapalny. Może dojść również do złamania igły lub oddzielenia igły od uchwytu, ale takie sytuacje zdarzają się niezwykle rzadko, bo zapobiega temu odpowiednia technika wprowadzania i usuwania igły.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: dkms.pl; mp.pl; hit.waw.pl