Biobankowanie, czyli jak możemy przysłużyć się nauce

15.11.2019
Aktualizacja: 15.11.2019 11:38
Biobankowanie - materiały genetyczne
fot. Shutterstock

Każdy z nas może przysłużyć się nauce, wystarczy wyrazić zgodę na pobranie materiałów biologicznych i przekazać je do biobanków. Próbki te mogą pomóc w zwalczaniu wielu chorób. Niestety Polacy niewiele wiedzą na ten temat. Czym jest biobankowanie?

Biobankowanie to – w wielkim skrócie - przechowywanie, przetwarzanie i przekazywanie do celów naukowych próbek materiału biologicznego i danych medycznych z nimi związanych. Może to być próbka krwi, ślina, fragment wyciętego guza, a nawet fragmenty zdrowej tkanki. Materiały te są frakcjonowane, izolowane jest DNA. Posiadając te informacje, badacze mogą odkryć mechanizm chorób (zwłaszcza tych groźnych, nieuleczalnych), a tym samym lepiej je zrozumieć i dopasować właściwe leczenie. Dzięki materiałom biologicznym w biobankach mogą powstać też nowe terapie lekowe.

Materiał biologiczny do biobanku może oddać każdy, bez względu na wiek i stan zdrowia. Choć naukowcom najbardziej zależy na próbkach materiału biologicznego od osób, które walczyły, bądź walczą z różnymi chorobami. Biobanki gwarantują bezpieczeństwo przekazanych danych, które są kodowane tak, aby nikt nie był w stanie połączyć ich z konkretną osobą.

- Współczesne technologie, pozwalające na przetwarzanie olbrzymich zasobów danych, umożliwiają np. badanie szerszych zjawisk, odkrywanie mechanizmów chorób. Przykładem mogą być choroby rzadkie, które dotykają w skali kraju kilku lub kilkuset osób. Trudno wówczas zebrać materiał do wiarygodnych badań; staje się to możliwe, jeśli wykorzystamy materiał zgromadzony np. na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Oczywiście biobanki mają zastosowanie także w chorobach występujących powszechnie. Gromadzonymi danymi można dzielić się pomiędzy ośrodkami badawczymi i krajami, aby lepiej rozumieć choroby i dopasowywać leczenie - wyjaśnia dr Maria Libura z Polskiego Stowarzyszenia Pomocy Osobom z Zespołem Pradera-Williego, podczas konferencji organizowanej przez Polską Sieć Biobanków.

Polską Sieć Biobanków utworzyło Konsorcjum Badawcze BBMRI. W jego skład – w początkowej fazie - weszło 7 jednostek: Pracownia Biobank Uniwersytetu Łódzkiego, Biobank Krajowy Ośrodek Wiodący, Gdański Uniwersytet Medyczny, Uniwersytety Medyczny we Wrocławiu, Biobank Regionalne Centrum Naukowo-Technologiczne, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Medyczny w Lublinie. Obecnie w prace Polskiej Sieci Biobanków zaangażowane są 42 ośrodki.

W całej Europie jest około 500 biobanków, przechowuje się w nich około 100 mln pobranych próbek. Wszystkie ośrodki ze sobą ściśle współpracują - dzięki wymianie i analizie uzyskanych na ich podstawie danych, możliwe jest określanie nowych celów terapeutycznych, opracowywanie prognoz zdrowotnych. Biobankowanie wykorzystywane jest też w medycynie personalizowanej, czyli indywidualnym dopasowaniu metody leczenia do konkretnego pacjenta.

Jeśli chcesz wesprzeć biobanki i oddać swój materiał biologiczny, zgłoś to swojemu lekarzowi. Kto wie, może dzięki tobie, uda się wynaleźć nowy lek, który uratuje komuś życie.

Źródło: BBMRI/ PAP