Zamknij

8 psychicznych objawów śmierci. Jak zachowuje się osoba, która umiera?

21.11.2022
Aktualizacja: 21.11.2022 19:34

Umieranie to proces równie tajemniczy, co narodziny – ale tu podobieństwa się kończą. Narodziny są bowiem początkiem życia, a śmierć – jego końcem. Można jednak wyróżnić oznaki zbliżającej się agonii, zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Osoby umierające mogą zachowywać się w dość charakterystyczny sposób. Oto psychiczne oznaki nadchodzącej śmierci.

Psychiczne objawy śmierci
fot. Shutterstock
  1. Jakie są psychiczne objawy umierania?
  2. Umieranie, śmierć kliniczna i mózgowa – jaka jest różnica?

Proces umierania, a więc ostatniego etapu życia, wciąż stanowi tajemnicę. Pewne jest jedynie to, że każdy kiedyś ją pozna – chyba że zginie śmiercią nagłą, tragiczną. Oznaki fizyczne zbliżającej się śmierci są dobrze opisane, lekarze i specjaliści pracujący w hospicjach są w stanie łatwo je zidentyfikować. To między innymi zaburzenia oddychania, utrata łaknienia, sinica, spadek ciśnienia tętniczego czy zapadnięcie gałek ocznych. Umieranie wiąże się jednak także ze zmianami w zachowaniu. Psychoonkolog Jarosław Gośliński na stronach portalu Zwrotnik Raka wymienia najczęstsze psychiczne objawy umierania.

Jakie są psychiczne objawy umierania?

Tak naprawdę nie wiemy, co dokładnie dzieje się z psychiką człowieka, który jest u kresu swojego życia. Ciało zwalnia obroty, natomiast w mózgu umierającego mogą dziać się różne, czasami skrajne rzeczy. Na podstawie obserwacji można powiedzieć, że psychicznymi symptomami śmierci są:

  1. niepokój, pobudzenie, splątanie, majaczenie (tzw. jakościowe zaburzenia świadomości)
  2. narastająca senność aż do śpiączki (tzw. ilościowe zaburzenia świadomości)
  3. wycofanie się z życia społecznego i rodzinnego
  4. nieodparta potrzeba spotkania się z najbliższymi
  5. mówienie „ja umieram”,
  6. świadomość zbliżania się śmierci
  7. halucynacje wzrokowe, słuchowe (często dotyczą osób, które zmarły, a były bliskie umierającemu)
  8. nietypowe pragnienia, zachowania (np. chęć spakowania się, przebrania, wyruszenia w podróż).

Jak podkreślają psychoonkolodzy, w przypadku osób umierających (z jakiegokolwiek powodu) niezwykle ważne jest rozpoznanie tzw. punktu bez powrotu. Jest on początkiem umierania – momentem, od którego przesadne stosowanie leczenia (tzw. uporczywej terapii) jest nieetyczne i nie prowadzi do wyleczenia. Takie działania mogą wiązać się nie tylko z większym cierpieniem umierającego, ale pośrednio także jego bliskich.

Jak mówił ks. Jan Kaczkowski: „Niektórzy – zwłaszcza ludzie starzy – nie tylko przeczuwają swoją śmierć, ale też traktują ją zupełnie naturalnie, jako oczywisty etap życia. Takie osoby sprawiają wrażenie, jakby im już było w doczesnym życiu za ciasno. Nam, którzy musimy rozstać się z naszymi umierającymi ukochanymi, zazwyczaj trudno jest zgodzić się na to rozstanie”.

Umieranie, śmierć kliniczna i mózgowa – jaka jest różnica?

Proces umierania to ostatni okres życia, czas pomiędzy życiem a śmiercią. Dochodzi wtedy do wielu zmian w ciele prowadzących do zatrzymania czynności ośrodkowego układu nerwowego, układu krążenia i oddychania. W trakcie śmierci wygasają objawy życia i narastają zjawiska prowadzące do nieodwracalnej śmierci biologicznej.

Śmierć kliniczna oznacza zanik widocznych oznak życia organizmu, takich jak akcja serca, oddech czy krążenie krwi. To stan, w którym znajduje się człowiek w ciągu kilku minut po ustaniu krążenia i oddychania z zachowaniem pewnych funkcji mózgu. Zabiegi reanimacyjne mogą jeszcze przywrócić funkcje życiowe organizmu.

Śmierć mózgowa oznacza natomiast trwałe i nieodwracalne zahamowanie wszelkich czynności mózgu. Śmierć mózgowa jest uważana za koniec życia człowieka.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródła: T. Biesaga, Kontrowersje wokół nowej definicji śmierci, „Medycyna Praktyczna”, 2006, nr 2, s. 20-23 / David M. Greer, Sam D. Shemie, Ariane Lewis i in., Determination of Brain Death/Death by Neurologic CriteriaThe World Brain Death Project, JAMA. 2020;324(11):1078-1097 / Ks. Jan Kaczkowski, Szału nie ma, jest rak, wyd. Więź, 2014