Leki w organizmie mają do wykonania konkretną pracę. Jak działa lek po połknięciu?

10.08.2018 15:02

W dzisiejszych czasach leki dostępne są niemal od ręki. Środki przeciwbólowe czy preparaty na problemy gastryczne można dostać na stacjach benzynowych i w sklepach spożywczych. Wiele osób łyka leki jak cukierki, bo nie wie, na czym polega działanie preparatów leczniczych. Warto zatem dowiedzieć się, co dzieje się z lekiem po jego połknięciu. Jak to możliwe, że lek działa na konkretne dolegliwości?

Leki po połknięciu przechodzą długą drogę, by trafić tam, gdzie powinny. fot. Shutterstock

Działanie leków to dla większości osób czarna magia. Choć znamy ich przeznaczenie i wierzymy, że pomogą na konkretne dolegliwości, to trudno uświadomić sobie, na czym polega ich działanie. Co takiego dzieje się z lekiem po połknięciu, że trafia w źródło problemu? Wiedza na ten temat czerpana jest głównie z reklam, w których z uporem przedstawia się kolorową wędrówkę tabletki po całym organizmie, która trafia w tzw. źródło bólu i cudownie rozwiązuje problem. W rzeczywistości prawda jest jednak trochę inna.

Leki wykorzystuje się zarówno w zapobieganiu, jak i w leczeniu chorób. Mogą działać na przyczynę choroby, np. niszcząc pasożyty lub bakterię, lub wyrównywać niedobory ustrojowe, np. niedobory witamin w hipowitaminozie.

"

Lek jest to substancja, której nadano odpowiednią formę (np. tabletek) i którą stosuje się w zapobieganiu i leczeniu chorób ludzi i zwierząt. "

Co dzieje się lekiem po jego połknięciu?

Każda substancja czynna, która dostanie się do organizmu, przechodzi kilka etapów, które składają się na cały proces działania. W skrócie poszczególne etapy określa się jako LADME – nazwa pochodzi od pierwszych liter angielskich słów:

  • L jak libaration, czyli uwolnienie.
  • A jak absorbtion, czyli wchłanianie.
  • D jak distribution, czyli rozmieszczenie.
  • M jak metabolism, czyli metabolizowanie.
  • E jak exrection, czyli wydalenie.

UWOLNIENIE SUBSTANCJI LECZNICZEJ: po wprowadzeniu preparatu do organizmu jest z niego uwalniania substancja czynna, która zmienia się w roztwór. Na ten proces ma jednak wpływ forma leku i miejsce podania. Szybciej i łatwiej substancję czynną uwalniać będą leki w formie półpłynnej, a także maści i żele. Leki w formie sprasowanej uwalniają substancję czynną znacznie dłużej.

WCHŁANIANIE SUBSTANCJI LECZNICZEJ: zależy w dużej mierze od wielkości cząsteczki substancji czynnej. Cząsteczki mniejsze łatwiej przechodzą przez błony biologiczne i szybciej dostają się do krwiobiegu.

Istotna jest także droga podania leku. Są leki, które wchłaniają się już przez śluzówkę w jamie ustnej, inne natomiast wchłaniają się w dalszych częściach przewodu pokarmowego.

Szybkość i jakość wchłaniania substancji może zależeć również od posiłków. Niektóre lepiej wchłaniają się z jedzeniem, inne wręcz przeciwnie, należy spożywać przed jedzeniem. Niektóre produkty mogą wręcz zaburzać proces wchłaniania, osłabiać lub nasilać działanie substancji. Przykładem są kwasy owocowe. Kwas cytrynowy może zakłócić wchłanianie niektórych antybiotyków, a pektyny zawarte w owocach osłabić przyswajanie paracetamolu.

Informacja o tym, jak należy spożywać konkretne leki, zawarta jest w ulotce dołączonej do opakowania.

ROZMIESZCZENIE SUBSTANCJI W ORGANIZMIE: ten etap jest najciekawszy i najistotniejszy dla przeciętnego użytkownika leków. Bo jak to się dzieje, że substancja z połkniętej kapsułki lub zawiesiny trafia tam, gdzie powinna?

Proces rozmieszczenia, czyli dystrybucji leków, polega na przenikaniu substancji z krwi do tkanek przez błony biologiczne na zasadzie biernego i aktywnego transportu. O całym procesie dystrybucji decydują:

  • szybkość przepływu krwi przez poszczególne tkanki i narządy;
  • rozpuszczalność leku;
  • szybkość transportu przez określone błony biologiczne;
  • wiązanie leku z białkami krwi i tkanek.

Lek po podaniu ulega rozmieszczeniu w poszczególnych obszarach oddzielonych od siebie błonami, przez które lek i substancje mogą przechodzić z odpowiednią szybkością. Poszczególne obszary tworzy zespół tkanek bądź narządów, w którym występuje jednorodne stężenie substancji czynnej. O działaniu leku decyduje zatem jego przenikanie do tkanek, zwłaszcza do tkanki (narządu) docelowej.

Lek może zostać rozprowadzony po organizmie razem z krwią, gdy jego substancja czynna przedostanie się do krwiobiegu. Może także wchłaniać się bezpośrednio w miejscu przeznaczenia, np. na pewnym obszarze skóry, w błonie śluzowej jamy ustnej, w jelicie.

"

Lek szybciej uzyska swoje stężenie w przypadku miejsc dobrze ukrwionych, takich jak serce, mózg lub płuca. Znacznie trudnej w tkance tłuszczowej czy układzie kostnym, gdzie ukrwienie jest mniejsze. "

METABOLIZOWANIE SUBSTANCJI: metabolizm, czyli biotransformacja substancji, zachodzi głównie w wątrobie, ale także w przewodzie pokarmowym, płucach, nerkach i skórze. Proces ten jest bardzo ważny, bo ma na celu przekształcenie substancji do lepiej rozpuszczalnych w wodzie, by mogły być swobodnie wydalone z organizmu. Biotransformacja polega również na doprowadzeniu do utraty aktywności danego leku.

Za metabolizowanie odpowiadają głównie enzymy wątrobowe, a to, jak dobrze i sprawnie metabolizowane są różne substancje, zależy głównie od stanu wątroby.

Niewiele osób wie jednak, jak duży wpływ na wątrobę ma stosowana dieta. Niektóre pokarmy mocniej wpływają na enzymy wątrobowe. Przykładem jest grejpfrut, który silnym inhibitorem, czyli związkiem hamującym aktywność jednego z enzymów wątrobowych – CYP3A4. Enzym ten odpowiedzialny jest za metabolizm wielu leków, a zakłócenie jego funkcjonowania może powodować nadmierny wzrost stężenia danej substancji w organizmie.

WYDALANIE LEKÓW/SUBSTANCJI: po przejściu przez enzymy wątrobowe rozpoczyna się usuwanie leków z ustroju. Ma to miejsce za pomocą:

  • nerek – poprzez wydalanie z moczem;
  • wątroby – wydalanie z żółcią i w mniejszym stopniu ze śliną;
  • jelit – poprzez wydalanie z kałem;
  • płuc – poprzez wydychanie (związki lotne);
  • skóry – razem z potem.

Substancje z niektórych leków mogą dostawać się do mleka matki karmiącej i z tego powodu istnieje niebezpieczeństwo, że przedostaną się również do organizmu dziecka. Matki karmiące piersią powinny zawsze upewnić się, czy lek, który chcą zażyć, nie przeniknie do mleka (informacje o środkach ostrożności znajdują się w ulotce dołączonej do opakowania).

"

Stężenie leku po wchłonięciu do krwi nie utrzymuje się na jednym poziomie, a stopniowo się zmniejsza. "

Czym skutkuje nieodpowiednie zażywanie leków?

Sprzedaż leków wciąż rośnie. Ma na to wpływ wiele czynników: długi okres oczekiwania na wizytę do lekarza, chęć samoleczenia, duża dostępność leków i ich stosunkowo niska cena, a także mała wiedza i świadomość na temat preparatów leczniczych.

Uważa się, że to leki przeciwbólowe są najczęściej nadużywane przez konsumentów. Grzechem jest nie tylko zbyt częste zażywanie leków, ale także przyjmowanie ich w dużych ilościach. Obecnie nikogo nie dziwi zażywanie kilku tabletek przeciwbólowych na raz, a także połykanie kilku aspiryn i innych leków bez recepty. Tymczasem zbyt duże stężenie substancji aktywnych w organizmie może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym do przedawkowania.

Skutkiem zażywania zbyt dużej ilości leków mogą być dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zawroty głowy, a nawet krwotoki (w przypadku leków rozrzedzających krew).

Należy zawsze mieć świadomość tego, że proces leczenia jest procesem złożonym, uzależnionym od wielu czynników i wymagającym czasu.

Nieodpowiednie i nieświadome zażywanie leków może skutkować m.in. niepożądaną interakcją pomiędzy różnymi preparatami leczniczymi. Leki mogą oddziaływać na siebie nawzajem, przynosząc niezamierzone i niepożądane efekty. Niektóre leki są również „czułe” na niektóre produkty spożywcze i używki. Niekontrolowane łączenie ze sobą leków bez konsultacji z lekarzem może prowadzić do obniżenia lub nasilenia ich działania, zatrucia i innych objawów zagrażających zdrowiu.

"

„Zbrodnią” na własnym organizmie jest wciąż rzadkie czytanie etykiet przez konsumentów leków. Niestety, wciąż zbyt mało osób świadomie korzysta z preparatów leczniczych. Większość konsumentów „idzie na żywioł” i nie zadaje sobie trudu, by w ulotce przeczytać o działaniu leku, możliwych skutkach ubocznych, a także możliwej interakcji zażywanego preparatu z innymi lekami. Wielu stresujących sytuacji dałoby się uniknąć, gdyby konsumenci częściej i wnikliwiej czytali ulotkę dołączoną do opakowania leku. "

Źródło: nowiny24.pl; laboratoria.net

________

zdrowie.radiozet.pl/nk

Oceń