Stres szkolny: jak pomóc dziecku go przezwyciężyć?

03.09.2018
Stres szkolny
Fot. Shutterstock

Pamiętasz ten ścisk żołądka i przyspieszone bicie serca, gdy przekraczałeś szkolne mury? To uczucie towarzyszy większości uczniów. Gdy znajdą się w nowej sytuacji lub sytuacji dobrze znanej, ale nielubianej, stres zaczyna sięgać zenitu. To nic dziwnego, jeśli szybko mija i dziecko przyzwyczaja się do codzienności. Czasami jednak stres z każdym dniem narasta, dziecko nie radzi sobie z emocjami i zaczyna mieć poważne problemy. Dowiedz się, co zrobić, by pomóc dziecku przezwyciężyć szkolny stres.

Stres szkolny nie jest niezwykłym zjawiskiem, ale rodzicom ciężko jest dostrzec, że dziecko zmaga się z napięciem. Bardzo często sami narzekają na stresujący tryb życia, twierdząc, że szkoła przy dorosłym życiu i pracy jest jak wakacje. Prawda jest jednak zupełnie inna. Już naprawdę małe dzieci mogą zmagać się z ogromnym stresem związanym z pierwszym dniem w szkole, nową klasą, ale także samym uczęszczanie do szkoły, pracami domowymi, odpowiedzią ustną czy klasówką.

Zadaniem rodziny jest okazywanie wsparcia i pomocy. Rodzice muszą rozumieć, że szkoła może być miejscem, gdzie nie każdy czuje się dobrze. Nie każde dziecko jest lubiane i dobrze się uczy. Czasami potrzebuje też czasu, by odnaleźć się w nowej sytuacji i grupie rówieśników. Z pomocą rodziców lepiej i łatwiej przejdzie przez proces adaptacji. Szczególnie gdy w domu będzie czekał ktoś, kto zawsze wysłucha i pomoże.

Przyczyny stresu szkolnego

Dzieci spędzają w szkole prawie tyle czasu ile dorośli w pracy, a przecież na tym ich rola się nie kończy. Po powrocie do domu zasiadają do odrabiania lekcji, czytania lektur czy nauki do klasówki.

Psychiatrzy Thomas Holmes i Richard Rahe zauważyli, że rozpoczęcie i zakończenie edukacji oraz zmiana szkoły jest najczęstszym i najbardziej istotnym zdarzeniem życiowym wywołującym stres. Wśród innych czynników stresogennych wymienili trudności szkolne, problemy z porozumiewaniem się z nauczycielem i rówieśnikami.

Jakie sytuacje wywołują stres szkolny u dziecka?

  • Problemy w nauce: źródłem stresu są problemy z przyswajaniem materiału, odrabianiem lekcji czy zaliczaniem klasówek. Czasami wystarczy, że dziecku raz powinie się noga, by nie potrafiło już wybrnąć z trudnej sytuacji.
  • Trudności adaptacyjne: nie każde dziecko z łatwością nawiązuje relacje i szybko odnajduje się w nowej grupie osób. Stres może wynikać z samotności, braku wsparcia i bliskich przyjaciół.
  • Wyśmiewanie przez rówieśników: to częsta przyczyna stresu u dzieci. Gdy z jakiegoś powodu (a nawet bez powodu) staną się obiektem drwin, będą to bardzo przeżywać.
  • Problem z wystąpieniami publicznymi: konieczność wygłaszania referatów, pokazywania prezentacji czy odpowiedź przy tablicy są źródłem stresu dla większości dzieci.
  • Nadmiar obowiązków: wielu rodziców organizuje życie dziecka, nie zdając sobie sprawy, że może to być dla niego obciążające. Szkoła i odrabianie lekcji, a także nauka i zajęcia pozalekcyjne mogą zabrać czas potrzebny na odpoczynek, relaks czy rozwijanie własnych pasji.
  • Problem ze spełnianiem oczekiwań: przeciętnemu uczniowi trudno jest spełnić oczekiwania rodziców, którzy wymagają świetnych ocen ze wszystkich przedmiotów. Tymczasem dziecko, które nie jest wybitnie zdolne, może nie mieć predyspozycji i możliwość, by świetnie radzić sobie w każdej dziedzinie.

Widzisz, że Twoje dziecko kiedyś aktywne, szczęśliwe i zadowolone, teraz stało się posępne, mrukliwe i smutne? To może być efekt stresu szkolnego. Zadbaj o to, by dowiedzieć się, co jest przyczyną takiej zmiany zachowania.

Objawy stresu szkolnego

Objawy stresu szkolnego łatwiej zaobserwować u małych dzieci, które nie maskują się ze swoimi uczuciami i dolegliwościami. Jednak prędzej czy później każde dziecko zdradza, że męczy je stres.

Do objawów stresu szkolnego zaliczyć można:

  • ciągłe bóle brzucha;
  • wymioty;
  • biegunki;
  • utrata apetytu;
  • bóle głowy;
  • suchość w ustach;
  • wzmożone napięcie mięśni;
  • drażliwość i ciągłe poddenerwowanie;
  • obniżenie odporności organizmu;
  • płaczliwość;
  • spadek zdolności do koncentracji uwagi;
  • apatia;
  • zachowania agresywne;
  • pojawienie się skłonności do pesymizmu;
  • zaniedbywanie czy niechęć do obowiązków;
  • postawa typu „wszyscy są przeciwko mnie”;
  • zdawkowe i niechętne odpowiadanie na pytania o szkołę;
  • niechęć do chodzenia do szkoły objawiająca się np. symulowaniem choroby lub prośbami o pozostanie w domu.

Stres jest naturalnym uczuciem i bywa motywujący. Czym innym jest jednak stres długotrwały, który odbiera chęć do życia, zabija kreatywność, pozytywne myślenie i wpędza w marazm i apatię.

Sposoby na stres szkolny

Gdy rodzic zauważy, że jego pociecha nie radzi sobie ze stresem i żyje w silnym napięciu, powinien wkroczyć do akcji. Czasami wystarczy sama rozmowa lub pomoc w lekcjach, lub opłacenie korepetycji. Należy pamiętać, że lekceważony stres narasta i może stać się dużym problemem. Gdy dziecko nie może poradzić sobie z własnymi emocjami, może to przekładać się na wyniki w nauce, relacje międzyludzkie, w tym łatwość nawiązywania przyjaźni.

Jak pomóc dziecku przezwyciężyć szkolny stres?

  1. Przede wszystkim rozmawiaj! Pytaj, jak było w szkole, interesuj się szkolnym życiem dziecka, staraj się doradzać i wspierać – nie tylko w kwestiach lekcji, ale także emocjonalnych.
  2. Bądź przykładem. Rano jedz z dzieckiem śniadanie i przygotuj drugie śniadanie składające się z produktów, które dziecko lubi, dzięki temu sprawisz mu dodatkową przyjemność.
  3. Odrabiajcie razem lekcje. Jeśli stres wynika z problemów w nauce, to uda ci się szybko to odkryć i pomóc dziecku, zanim narobi sobie zaległości.
  4. Zapewnij dziecku relaks i odskocznię od szkoły. Po zajęciach w szkole dobrze jest zgubić stres na rowerze, basenie lub długim spacerze.
  5. Chwal i nagradzaj, jeśli dobrze radzi sobie w szkole lub naprawdę się stara. Nie zaszkodzi mały upominek lub wspólny wypad na ciastko lub lody po szkole.
  6. Wspólnie czytajcie lektury i przygotowujcie prezentacje. Dziecko będzie miało szansę przećwiczyć publiczne wystąpienia w gronie rodziny. Wspólne czytanie (szczególnie w przypadku młodszych dzieci) to nie tylko nauka dla dziecka, to również zachęta na przyszłość. Dzieci wychowywane w domu, gdzie rodzice z chęcią czytają, same częściej sięgają po książki.
  7. Wspólnie analizuj i wyciągaj wnioski. Jeśli dziecko cierpi, bo dostało złą ocenę, nie karć go dodatkowo. Wspólnie zastanówcie się, co poszło nie tak i jak można to naprawić. Pomóż, jeśli nie radzi sobie ze szkolnym materiałem.
  8. Obserwuj! Nie szpieguj dziecka, ale słuchaj uważnie i obserwuj jego zachowanie. Postaraj się nie przeoczyć okresu, w którym narastają problemy.
  9. Rozmawiaj o własnych doświadczeniach. Podziel się z dzieckiem własnymi wspomnieniami ze szkoły, by pokazać mu, że wiesz, co przechodzi. Dziel się szkolnym doświadczeniem i śmiesznymi anegdotami.
  10. Porozmawiaj z wychowawcą. Jeśli z jakiegoś powodu dziecko nie chce mówić o swoich problemach, porozmawiaj z wychowawcą i dowiedz się, jaka atmosfera panuje w szkole, czy dziecko może mieć jakieś kłopoty.

Może się tak zdarzyć, że pomimo starań stres u dziecka wciąż narasta. Wtedy należy poszukać pomocy u specjalisty. Rozmowa z psychologiem może okazać się ratunkiem dla dziecka, które nie radzi sobie z napięciem. Często tak mocny stres ma głębsze podłoże, a przyczyna leży zupełnie gdzie indziej.

Pomocne mogą także okazać się dodatkowe zajęcia, na przykład trening radzenia sobie ze stresem, zajęcia sportowe lub artystyczne. Mogą być miłą odskocznią od szkoły i szansą na poznanie nowej, być może bardziej sprzyjającej grupy osób.

Źródło: epedagogika.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk