Jak mieć w szkole same piątki? Poradnik (nie tylko) dla prymusów

Monika Piorun
03.09.2018 16:52
Pierwszy dzień szkoły 2018, nowy rok szkolny, uczeń, oceny, porady dla rodziców, poradnik, nauka, najlepsze sposoby
fot. Shutterstock

Nie każdy od razu musi być Einsteinem i mieć IQ jak Doda Elektroda, ale zdecydowana większość z nas życzyłaby sobie, żeby w nowym roku szkolnym nauka nie sprawiała żadnych problemów. Czy istnieją sposoby na to, by nasz działający jak komputer mózg przyswajał więcej informacji? Co robić, by sprawnie systematyzować wiedzę i zdobywać dzięki temu same najwyższe oceny?

Nie bądź kujonem – lepiej zadbaj o... piękny umysł!

Jeśli myślisz, że samo ślęczenie przy książkach wystarczy, by mieć znakomite efekty w nauce, to jesteś w błędzie. Mimo że bez skupienia na tym, czego się uczysz, raczej niczego nie osiągniesz, to jednak zapamiętanie i utrwalenie w pamięci nowych informacji wymaga od nas zdecydowanie więcej niż tylko "tępego kucia" – zwłaszcza, jeśli nie jesteśmy zwolennikami reguły 3 ZET, czyli... zakuć, zdać i zapomnieć.

Efektywność przyswajania wiedzy zależy od wielu różnych czynników i z pewnością nie ma uniwersalnej metody, która sprawdziłaby się u każdego. Dostosowanie się do kilku prostych porad, które polecają eksperci z różnych stron świata, może jednak pomóc nam nie tylko zdobyć lepsze oceny, ale także usprawnić sam proces gromadzenia informacji podczas nauki, dzięki czemu łatwiej będzie nam sprawić, by umysł nie był przeciążony, a szare komórki działały tak, jak powinny.

1. KAIZEN – metoda małych kroków (zamiast rewolucyjnych zrywów)

Każda, nawet najdłuższa podróż rozpoczyna się od jednego kroku – mawiał mistrz Laozi. Dalekowschodnia filozofia oznaczająca ciągłe doskonalenie poprzez wprowadzanie drobnych zmian pozwala na to, by znaleźć sposób na polubienie nawet najbardziej znienawidzonych przedmiotów, z których zwykle najtrudniej nam uzyskać dobre oceny. Na czym to polega? 

Zasada jest prosta – stabilny rozwój zapewnia nam systematyczne wykonywanie drobnych czynności, które pojedynczo wcale nie wymagają od nas wielkiego wysiłku, ale jeśli tylko zaczniemy je regularnie powtarzać, pozwolą nam uzyskać zadowalający efekt (tę metodą wykorzystuje większość japońskich firm – zamiast porywać się na rewolucyjne pomysły, o wiele bardziej ceni się tam dochodzenie do podobnych efektów małymi krokami). Jeśli każdego dnia/po każdej lekcji/przerobionym temacie/dziale itp. poświęcimy nieco energii na powtórkę, to prędzej czy później osiągniemy upragnione rezultaty. 

Zamiast rewolucji – zarywania nocy przed egzaminami, prób opanowywania całego materiału dzień przed sprawdzianem czy kolokwium lub nauką tuż przed planowanym od dawna testem – dużo lepiej jest robić małe powtórki po każdej lekcji. Nawet systematyczne czytanie notatek (koniecznie ręcznie zrobionych) może nam pozwolić osiągnąć dużo lepsze oceny niż "zakuwając" tuż przed terminem sprawdzenia stanu naszej wiedzy.

PrzeczytajJakie kolory ułatwiają nam zapamiętywanie informacji?

Za drobne "dobre uczynki" możemy się nawet nagradzać – sprawienie sobie małej przyjemności po dobrze wykonanym zadaniu dobrze działa na umysł. Jeśli tylko uświadomimy sobie, że po trudnym zadaniu czeka nas coś pozytywnego, łatwiej będzie nam uporać się z najbardziej wymagającymi wyzwaniami.

2. Aktywność zamiast biernego "wkuwania"

Nasz mózg utrwala informacje dzięki regularnym powtórkom, ale wcale nie lubi stagnacji. Naukowcom z University of Illinois udało się udowodnić, że najlepsze wyniki w testach na pamięć uzyskują osoby, które podczas nauki mają czas na to, by być aktywnym fizycznie. Nie chodzi o żadne forsowne ćwiczenia. Doskonały wpływ na nasz umysł ma bowiem nawet zwykły spacer.

Sekret tkwi jednak w tym, by robić sobie krótkie przerwy. Najlepiej wcale nie bezpośrednio po nauce, ale nie później niż w ciągu 4 kolejnych godzin. Do pobudzenia mózgu do aktywności wystarczy nawet 20-minutowa przechadzka. Lepsze efekty uzyskuje się jednak w miejscu, gdzie jest sporo zieleni – nie wystarczy samo przebywanie na świeżym powietrzu (choć z pewnością pozwoli to nam się dotlenić). W otoczeniu natury zapamiętujemy około 20 proc. więcej informacji, co udało się potwierdzić naukowcom z Uniwersytetu Michigan.

Ucieczka od miejskich zanieczyszczeń ma dodatkową funkcję – udało się już udowodnić, że smog może mieć destrukcyjny wpływ na naszą inteligencję i osłabia zdolności poznawcze.

Po lewej obraz pracy mózgu po biernej nauce w ciszy i skupieniu. Po prawej skan aktywności mózgu po 20-minutowym spacerze.

Zrzut ekranu 2018-09-03 o 15.31.15

fot. University of Illinois

3. Czytanie na głos, ręczne notatki i bazgroły

Zasłyszana od kogoś nowina lub gorąca plotka ma więcej szans na utrwalenie się w naszym umyśle niż przeczytany wielokrotnie fragment podręcznika. Dlaczego? Z badań opublikowanych na łamach prestiżowego "Journal of Neuroscience" wynika, że opowiadanie komuś dowolnej informacji nawet przez zaledwie 40 sekund pozwala nam zapamiętać znacznie więcej szczegółów niż w przypadku zwykłego czytania czy innego sposobu przyswajania wiedzy.

Nasz mózg przyswoi więcej wiedzy, jeśli głośno powtórzymy własnymi słowami to, czego się dowiedzieliśmy (badania potwierdzają, że najwięcej zapamiętamy dopiero po... piątej powtórce)!

Podobne efekty uzyskamy robiąc własnoręczne notatki (a nie pisząc na komputerze). Kreatywne myślenie i koncentrację pobudzą zaś nawet pozornie błahe obrazki i gryzmoły zapisywane na marginesie. Tak samo działa robienie regularnych podsumowań – co potwierdziły badania przeprowadzone przez Harvard Business School. Okazuje się, że w firmach, w których pracownicy robili podsumowanie każdego dnia pracy, udawało się osiągnąć o 23 proc. lepsze wyniki!

Przeczytaj: Burza (w) mózgu. Najlepsze sposoby na poprawę pamięci

4. Mapy myśli i gra w skojarzenia

Nasz mózg działa trochę jak serwer, dlatego każdy schemat, który systematyzuje proces naszego myślenia zwiększa szanse na zapamiętanie tego, czego się uczymy. Większość z nas najwięcej materiału przyswaja "wzrokowo" – niektórym wystarcza zaledwie "rzut okiem" na dany fragment tekstu, by utkwił mu w umyśle na długo. Łatwiej będzie nam osiągnąć podobny efekt grając w skojarzenia. Na czym to polega?

Wystarczy wykreować w swojej wyobraźni abstrakcyjną historię do danego ciągu informacji i odtwarzać ją za każdym razem, kiedy próbujemy przypomnieć sobie to, co ma dla nas najbardziej istotne znaczenie. Im szybciej wyrobimy w sobie ten nawyk, tym łatwiej będzie nam "gromadzić dane". 

5. Muzyka dobrze działa na mózg. Inteligencji pomaga... gra na fortepianie!

Muzyka koi zarówno naszą duszę, jak i... mózg! Najlepsze efekty daje słuchanie dźwięków o wysokiej częstotliwości, ponieważ wzmacnia naszą koncentrację. Z kolei na samą inteligencję dużo większy wpływ ma umiejętność gry na jakimś instrumencie – najlepiej na fortepianie. Naukowcy z Finlandii udowodnili bowiem, że gra na klawiaturze pianina/fortepianu wymaga intensywnej pracy obu rąk i... aktywacji obu półkul mózgowych. Pianiści nie są w stanie wykonać żadnego utworu muzycznego bez sprawnej koordynacji obu półkul mózgowych.

Badania rezonansem magnetycznym potwierdziły, że osoby, którym gra na pianinie nie jest obca, nie tylko sprawnie posługują się klawiaturą (także komputerową), ale także mają lepszą pamięć operacyjną i krótkotrwałą. Doskonale rozumieją też zasady geometrii i zdecydowanie łatwiej niż inni są w stanie wyobrażać sobie skomplikowane figury przestrzenne. Nie mają też żadnego problemu z myśleniem abstrakcyjnym.

6. Sen i medytacja – bez tego umysł działa mniej sprawnie

Zarywanie nocy nie ma sensu. 6-8 godzin snu to minimum, bez którego nasz organizm nie będzie mógł się zregenerować. Bez snu poszczególne elementy naszego mózgu zaczynają się dosłownie same "zjadać". Do tak zaskakujących wniosków udało się dojść naukowcom pod kierunkiem dr Michelle Bellesi z Politechniki w Ankonie po serii badań z udziałem myszy laboratoryjnych. Okazało się, że z powodu braku snu w mózgu badanych ssaków dochodzi do dużo większych zmian niż dotąd sądzono.

Antrocyty odpowiadające za przenoszenie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi oraz gromadzenie i porządkowanie informacji zdobytych w ciągu dnia u niewyspanych osobników usuwają wyraźnie więcej synaps, czyli połączeń, za pośrednictwem których neurony mogą się komunikować, dokonując niezbędnej do normalnego funkcjonowania wymiany danych. Brak snu działa niemalże jak wirus, który nagle zaczyna "zjadać" najważniejsze elementy odpowiadające za proces przyswajania informacji.

Przeczytaj: Jesteś niewyspany? Twój mózg reaguje tak, jakbyś był... pijany!

W zapamiętywaniu sporych ilości informacji pomogą nam też inspirowane filozofią zen techniki oparte na medytacji – a zwłaszcza joga. Badania opublikowane na łamach "Journal of Physical Activity and Health" potwierdziły, że joga działa lepiej na mózg niż... trening na bieżni. Ćwiczenia oddechowe i umiarkowany wysiłek usprawnia pamięć wszystkich, którzy praktykują jogę.

7. Dieta - nakarm mózg tak, by wydajniej pracował! [GALERIA]

Sprawdź, co radzą dietetycy by pobudzić nasz umysł do wydajnej pracy. Jakie produkty mogą nam w tym pomóc?

PrzeczytajChcesz poprawić zdolności umysłowe? Jedz cynamon!

8. Tylko się nie zniechęcaj! Odpowiednie nastawienie pozwala na lepsze efekty w nauce!

Ostatni, ale wcale nie najmniej ważny element sprawnego procesu uczenia polega na tym, by wyrobić w sobie pozytywne nastawienie do nauki. Chodzi głównie o to, by nie marnować czasu na zbędne marudzenie.

Jeśli zaczniemy od metody małych kroków i będziemy regularnie powtarzać nawet drobne partie materiału, zastosujemy się do wszystkich innych wskazówek (stworzymy mapy myśli, będziemy robić ręczne notatki, grać w skojarzenia, czytać na głos, robić sobie krótkie przerwy na spacery w otoczeniu zieleni, postawimy na zdrową dietę i będziemy się dobrze wysypiać) – to i tak bez wiary w to, że się nam uda nasze wysiłki mogą pójść na marne. Lepiej się więc nie zniechęcać, nawet jeśli zamiast upragnionej piątki czy szóstki wpadnie nam jakaś "lufa". Niejeden geniusz nie miał nawet matury... 

TO CIĘ ZAINTERESUJE:

_______

zdrowie.radiozet.pl/π