Zamknij

Niejadek czy dziecko z neofobią żywieniową – dlaczego kilkulatek nie chce jeść?

14.06.2021
Aktualizacja: 13.10.2021 21:35
Dziecko nie chce jeść - neofobia
fot. Shutterstock

Łatwo jest nazwać dziecko niejadkiem, ale niechęć do jedzenia nowych produktów nie zawsze wynika z bycia tradycyjnie rozumianym niejadkiem. Neofobia żywieniowa u dzieci może być związana z naturalnym etapem rozwojowym. Właśnie takimi „niejadkami” często bywają kilkulatki, które wcześniej nie miały problemów z jedzeniem.

  1. Co to jest neofobia żywieniowa?
  2. Czym grozi dziecku neofobia?
  3. Czym różni się niejadek od dziecka z neofobią?
  4. Czy można zapobiec neofobii?
  5. W jaki sposób oswajać dziecko z jedzeniem?

Często widuje się 2-, 3-latki, które marudzą przy jedzeniu, mimo że jako niemowlęta jadły z apetytem. Nawet jeśli dziecko wcześniej jadło bez problemów, to gdy skończy drugi rok życia sytuacja może się mocno skomplikować. Najważniejsze, by zrozumieć, co się dzieje z maluchem, i poznać sposoby na poradzenie sobie z problemem. Można też próbować zapobiec neofobii, jeśli nie jest jeszcze za późno.

Co to jest neofobia żywieniowa?

Neofobia żywieniowa to lęk lub niechęć do próbowania nowego lub nieznanego jedzenia, ale także wyglądającego dla dziecka na nieznane, np. z powodu podania go w innej niż dotychczas postaci. Występuje zwykle w okresie wczesnego dzieciństwa z największym nasileniem w wieku od 2. do 5. roku życia (a nawet do 6. roku życia). Choć neofobia została zaklasyfikowana jako zaburzenie odżywiania, to uważa się także, że jest naturalnym etapem rozwoju dziecka i ewolucyjnie ukształtowanym mechanizmem ochronnym, który chroni je przed zjedzeniem nowego, potencjalnie groźnego dla zdrowia pokarmu.

Czym grozi dziecku neofobia?

Ponieważ neofobia związana jest z tym, że dziecko nie akceptuje dużej liczby produktów, jego posiłki mogą nie być prawidłowo zbilansowane i nie będą dostarczać odpowiednich ilości składników pokarmowych. Może to się wiązać z ryzykiem niedoborów żywieniowych, a w konsekwencji mieć negatywny wpływ na wzrost i rozwój dziecka. Badania wykazały, że w przypadku neofobii żywieniowej dzieci najczęściej jedzą zbyt mało warzyw i owoców, mięsa oraz produktów mlecznych, co sprawia, że do organizmu dostarczana jest zbyt mała ilość witamin i składników mineralnych.

Ponieważ okres neofobiczny występuje w tym samym czasie, w którym kształtują preferencje i nawyki żywieniowe dziecka, może on mieć duże znaczenie nie tylko dla sposobu żywienia i odżywienia dziecka, ale także wpływać na jego stan zdrowia w przyszłości. Dlatego maluch powinien być pod stałą opieka pediatry, który będzie monitorował jego wzrost i rozwój.

Czym różni się niejadek od dziecka z neofobią?

Niejadki zwykle jedzą różne rzeczy, ale w małych ilościach. Mogą też nie chcieć czegoś zjeść, choć wcześniej już tego próbowały – wynika to jednak z chwilowej niechęci. Mogą też odmawiać jedzenia z potrzeby kontrolowania sytuacji i swoich wyborów.

Dzieci z neofobią nie chcą zjeść niczego, czego nie znają albo co wygląda na nieznane, bo jest np. w zmienionym opakowaniu. Zwykle mają bardzo ograniczony jadłospis: do kilku produktów, w skrajnych przypadkach do jednego – zazwyczaj mleka. Konieczne jest spokojne i łagodne oswajanie dziecka z nowym jedzeniem.

Czy można zapobiec neofobii?

Choć przyczyn neofobii jest wiele – znaczenie mogą mieć nie tylko czynniki genetyczne, ale także sposób żywienia mamy w ciąży, osobowość dziecka, ale też jego doświadczenia z różnymi pokarmami – to dużą rolę w zapobieganiu problemom z jedzeniem nowych pokarmów pełni prawidłowe rozszerzanie diety dziecka jeszcze w okresie niemowlęcym oraz po skończeniu przez nie pierwszego roku życia.

Najlepszy czas na rozpoczęcie rozszerzania diety dziecka przypada na między 17. a 26. tygodniem życia (czyli po skończeniu czwartego miesiąca życia a końcem szóstego miesiąca), natomiast czas do drugiego roku życia warto wykorzystać na naukę jedzenia nowych produktów. Zanim dziecko skończy rok, a nawet do skończenia drugiego roku życia, jest najbardziej otwarte na nowości w diecie. To właśnie ten czas trzeba wykorzystać na zapoznanie go z jak największą ilością nowych smaków – po drugim roku życia będzie to już nieco trudniejsze, bo po tym czasie dzieci zwykle są mniej chętne do próbowania nowych produktów.

Bardzo ważne jest, by w tym czasie nie zmuszać dziecka do jedzenia, bo to jedynie zniechęca je do próbowania nowych produktów – warto pamiętać, że maluch czasem musi spróbować jakiegoś produktu nawet kilka, kilkanaście razy, zanim zaakceptuje jego smak.

W jaki sposób oswajać dziecko z jedzeniem?

Dziecko z neofobią może jeszcze przed spróbowaniem nowych produktów niechętnie reagować na ich wygląd, zapach, może płakać, wyrzucać czy wypluwać jedzenie. Niezwykle ważne jest wtedy zachowanie spokoju i nienamawianie, a już na pewno niezmuszanie malucha do jedzenia, bo może to tylko pogłębić lęk, opór czy niechęć do tych pokarmów. Nie należy też jednak rezygnować z prób podawania tego jedzenia , ale w spokojnej atmosferze. Warto, aby dziecko mogło samo po nie sięgać, dotykać je, oswajać się z nimi, a także samodzielnie jeść – to zwiększa prawdopodobieństwo, że je zaakceptuje. Oswajając dziecko z nowymi produktami, warto także:

  • łączyć znane produkty z nieznanymi
  • podawać nieduże porcje jedzenie o stałych porach
  • samemu dawać dobry przykład, jedząc produkt, z którym chcemy oswoić dziecko
  • nie nagradzać malucha niezdrową żywnością.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: ncez.pzh.gov.pl