Zamknij

Na czym polega nauka czytania sylabami i jaki ma wpływ na rozwój dziecka?

15.11.2021
Aktualizacja: 15.11.2021 12:50
Nauka czytania sylabami (metoda sylabowa)
fot. Shutterstock

Nauka czytania sylabami jest skuteczną techniką nie tylko w pracy z dziećmi mającymi trudności w budowaniu komunikacji językowej, ale również jako metoda czytania dla dzieci bez zaburzeń rozwojowych. O tym, czym jest nauka czytania sylabami oraz kiedy zacząć czytać z dzieckiem pisze Maria Rybak – logopeda.

Metoda Krakowska i metoda sylabowa – czym są?

Symultaniczno-Sekwencyjna Nauka Czytania®, określana potocznym mianem metody sylabowej, jest tylko częścią holistycznych oddziaływań Metody Krakowskiej, czyli terapii neurobiologicznej stymulującej wszystkie funkcje poznawcze dziecka. Kilkanaście technik Metody Krakowskiej (m.in. terapia funkcji wzrokowych, stymulacja lewej półkuli mózgu, stymulacja słuchowa, programowanie języka) opracowanych zostało przez zespół osób związanych z Katedrą Logopedii na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie oraz Zespół Diagnozy i Terapii Języka pod przewodnictwem Jagody Cieszyńskiej.

Nauka czytania sylabami opiera się na popartych badaniami założeniach neuropsychologicznych i neurofizjologicznych oraz wiedzy dotyczącej odmienności funkcjonalnej półkuli mózgowych.

Moda na wczesne czytanie czy skuteczna technika stymulująca rozwój dziecka?

Po pierwsze, metoda sylabowa przynosi doskonałe efekty w pracy z dziećmi z zaburzeniami rozwojowymi, np.:

Złożona i trudna sztuka czytania opanowana właśnie przez dzieci mające trudności w budowaniu komunikacji językowej potwierdza skuteczność metody sylabowej.

Po drugie, metoda sylabowa coraz częściej stosowana jest również przez nauczycieli pierwszych klas szkoły podstawowej jako alternatywa dla analitycznych metod nauki czytania, które często są źródłem trudności w czytaniu o charakterze dyslektycznym (m.in. problemy z rozumieniem i zapisywaniem tekstu).

Po trzecie, rodzice i opiekunowie dzieci w wieku przedszkolnym, a nawet młodszych, bez problemów rozwojowych, z powodzeniem wykorzystują techniki Metody Krakowskiej, w tym naukę czytania sylabami, stymulując w formie zabawy wszechstronny rozwój swoich pociech już od pierwszych lat życia.

Jak nauczyć dziecko czytać metodą sylabową?

Przed przystąpieniem do nauki czytania, warto popracować z dzieckiem na materiale obrazkowym (tematycznym i atematycznym, np. figury geometryczne), zarówno kolorowym, jak i czarno-białym, by stopniowo przybliżać początkowo nic nieznaczący i abstrakcyjny kod literowy.

Ćwiczenia identyfikowania par takich samych obrazków, różnicowanie ilustracji poprzez wyszukiwanie szczegółów czy obracanie wzorów w umyśle pozwoli dziecku podczas czytania różnicować podobne litery (np. d i b, a i ą), zauważać znaki diakrytyczne i interpunkcyjne.

Z kolei zadania z układaniem sekwencji w kierunku od lewej do prawej ułatwią czytanie z zachowaniem odpowiedniej kolejności liter w wyrazach, wyrazów w zdaniach i zachowanie odpowiedniego dla naszej kultury kierunku czytania (od lewej do prawej).

W praktyce praca metodą sylabową opiera się na kilku ważnych założeniach. Naukę czytania rozpoczyna się od umiejętności łatwiejszych dla dziecka – przetwarzanych w prawej półkuli (symultanicznych), czyli od czytania samogłosek, by stopniowo przechodzić do trudniejszych, angażujących już struktury lewej półkuli (sekwencyjnej), czyli do sylab.

Symultaniczno-Sekwencyjna Nauka Czytania® składa się z 5 głównych etapów:

  • Etap I – od samogłosek prymarnych do sylaby otwartej (czyli zakończonej samogłoską).
  • Etap II – od sylaby otwartej do pierwszych wyrazów.
  • Etap III – czytanie sylab zamkniętych (zakończonych spółgłoską).
  • Etap IV – czytanie nowych sylab otwartych i zamkniętych.
  • Etap V – samodzielne czytanie tekstów.

Ponadto wypracowanie każdej kolejnej umiejętności polega na naśladowaniu etapów nabywania systemu językowego, czyli powtarzania (w praktyce: powtarzanie przez dziecko utrwalanej samogłoski, sylaby, wyrazu), rozumienia (np. pokazywanie, podawanie, dokładanie odpowiedniej samogłoski, sylaby lub słowa spośród zbioru sylab, samogłosek, wyrazów) i wreszcie nazywania, czyli samodzielnego czytania.

Łatwo zauważyć, że metoda sylabowa powtarza sekwencję rozwoju mowy dziecka, które ucząc się mówić, swoją przygodę zaczyna właśnie od sylab (niepojedynczych głosek, które w izolacji nic dla niego nie znaczą), ich sekwencji (np. MAMA), następnie wyrazów i zdań.

Dlaczego warto wcześnie wdrożyć naukę czytania metodą sylabową?

Opanowanie skomplikowanej umiejętność czytania wymaga nie lada wysiłku. Wczesna (tylko z perspektywy polskiego systemu edukacji) nauka czytania – wykorzystująca naturalne zainteresowanie dziecka, szczególnie w okresie przedszkolnym, kodem literowym oraz ogromną motywację do nabywania nowych umiejętności zwłaszcza poprzez zabawę – okazuje się być receptą na sprawny rozwój dziecka. Czytanie obok swojej terapeutycznej funkcji u dzieci z zaburzeniami rozwojowymi staje się przede wszystkim ważnym narzędziem, dzięki któremu dziecko poznaje świat, kształtuje poczucie pewności siebie, a poprzez komunikację buduje relację z drugim człowiekiem.

Warto więc w czas dziecięcej beztroski włączyć zabawę w czytanie. Ogrom różnorodnych ćwiczeń wpisanych w metodologię Symultaniczno-Sekwencyjnej Nauki Czytania®, wielorakie pomoce – niejednokrotnie zabawki dedykowane metodzie sylabowej (przykładów dostarcza blog PrzystanekRodzinka.pl, szczególnie zakładka: pomoce logopedyczne), pozytywne nastawienie do czytania (nie późniejszy szkolny przymus) i łączenie ze sobą bodźców słuchowych, wzrokowych z ruchem (w metodzie sylabowej graficzny obraz i dźwiękowe brzmienie samogłosek i spółgłosek tworzących sylaby popierane są dodatkowo gestami artykulacyjnymi) to gwarancja sprawnego rozwoju mowy i myślenia młodego człowieka.

Maria Rybak jest logopedą, która na co dzień wykorzystuje wczesną naukę czytania podczas terapii i stymulacji rozwoju swoich podopiecznych. Swoimi doświadczeniami dzieli się na blogu PrzystanekRodzinka.pl.