Nadczynność tarczycy u dziecka: jak rozpoznać objawy? Skutki nadczynności

25.07.2019
Aktualizacja: 16.09.2019 16:15
Badanie tarczycy dziecka
fot. Shutterstock

Nadczynność tarczycy u dziecka to stan poważny, które obejmuje występowanie objawów dotyczących układu nerwowego, mięśniowego, sercowego, skóry, oczu i kości. Zbyt duże wydzielanie hormonów przez tarczycę może prowadzić do wielu problemów zdrowotnych u dziecka, dlatego leczenie należy wdrożyć jak najszybciej. 

Nadczynność tarczycy u dziecka to stan chorobowy, który rozwija się wskutek wzmożonej syntezy i uwalniania hormonów tarczycy: trijodotyroniny (T3) i/lub tyroksyny (T4).

Tyreotoksykoza, czyli nadczynność tarczycy, dotyczy objawów klinicznych, które są rezultatem nadmiernego pobudzenia wrażliwych komórek z powodu zwiększonego stężenia hormonów tarczycy: T3 i/lub T4. Źródłem nadmiaru hormonów tarczycy może być sama tarczyca (np. w wyniku zapalenia tarczycy), lub preparaty hormonu tarczycy podawane w zbyt dużej dawce.

Nadczynność tarczycy u dziecka: przyczyny

Przyczyną nadczynność tarczy u dziecka może być autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, czyli choroba Gravesa i Basedowa, guzki tarczycy, podaż egzogennych hormonów tarczycowych, nadmierna podaż jodu. Tego typu nadczynność nazywa się pierwotną. Rzadziej występuje postać wtórna niedoczynności tarczycy u dzieci, która może być powodowana przez gruczolaki przysadki, oporność tkanek docelowych na hormony tarczycy.

Ze względu na obraz kliniczny wyróżnia się niedoczynność subkliniczną, w większości przypadków bezobjawową, oraz jawną, która cechuje się pełnym obrazem klinicznym i hormonalnym nadczynności, a także przełom tarczycowy, czyli nagłe, zagrażające życiu zaostrzenie kliniczne nadczynności tarczycy, w którym tolerancja organizmu na nadmiar hormonów tarczycowych uległa wyczerpaniu.

Nadczynność tarczycy u dziecka: objawy

Objawy nadczynności tarczycy u dzieci dotyczą wielu narządów i wielu aspektów funkcjonowania organizmu.

  • Objawy dotyczące układu nerwowego i mięśniowego: nadmierna ruchliwość dziecka, labilność emocjonalna, lękliwość, zaburzenia snu, pogorszenie zdolności koncentracji i uwagi, trudności w chodzeniu po schodach.
  • Objawy związane ze skórą: skóra ciepła, wilgotna, żywy dermografizm (zaczerwienienie pojawiające się po „przejechaniu” po skórze), wysypki pokrzywkowe, świąd skóry, nadmierne wypadanie włosów.
  • Objawy związane z oczami: zaczerwienienie, podrażnienie, nadmierne rozwarcie szpar powiekowych z opóźnieniem ruchu górnej powieki, wytrzeszcz.
  • Objawy związane z układem sercowo-naczyniowym: zwiększenie objętości krwi krążącej i szybkości krążenia, przyspieszone bicie serca, podwyższenie skurczowego ciśnienia tętniczego krwi przy obniżeniu rozkurczowego.
  • Objawy dot. układu pokarmowego: wzmożenie perystaltyki jelit (luźne stolce), powiększenie wątroby z uszkodzeniem jej miąższu i wystąpieniem żółtaczki.
  • Objawy związane z układem kostnym: zwiększenie obrotu kostnego i zaburzenia mineralizacji kości.
  • Objawy ze strony układu endokrynnego (wewnątrzwydzielniczego): u dziewcząt przed okresem pokwitania może dojść do opóźnienia wystąpienia pierwszej miesiączki, a u dziewcząt miesiączkujących cykle miesięczne mogą ulegać wydłużeniu lub skróceniu.

Nadczynność tarczycy u dziecka: diagnozowanie

Aby wykryć nadczynność tarczyc u dziecka, należy wykonać badanie stężenia hormonów tarczyc (TSH, ft4, ft3), oznaczenie swoistych przeciwciał przeciwtarczycowych: przeciwko receptorowi TSH – TRab, przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO). lekarz wykonuje również badanie palpacyjne (ręką) tarczycy i badanie USG tego narządu. 

Nadczynność tarczycy u dziecka: leczenie

Leczenie nadczynności tarczycy u dziecka powinno być wdrożone jak najszybciej, musi być prowadzone skrupulatnie pod kontrolą endokrynologa. W przypadkach nasilonej niedoczynności konieczna jest hospitalizacja.

Nadczynność tarczycy najczęściej leczy się farmakologicznie poprzez długotrwałe przyjmowanie leków przeciwtarczycowych tzw. tyreostatyków (tiamazol), które hamują produkcję hormonów tarczycy, ale nie wpływają na wydzielanie już wyprodukowanych hormonów. Leki te mają różne działania niepożądane, do najgroźniejszych zalicza się uszkodzenie wątroby i szpiku kostnego. 

Stosuje się również leczenie promieniotwórczym izotopem jodu (J 131), tzw. radiojodem. Leczenie to polega na jednorazowym podaniu substancji promieniotwórczej, która ma spowodować zmniejszenie produkcji hormonów tarczycy i zmniejszenie wielkości narządu.

Ostateczną, bo inwazyjna metodą leczenia jest operacja polegająca na niecałkowitym, częściowym usunięciu tarczycy w celu zmniejszenia ilości tkanki tarczycowej produkującej hormony lub usunięcia guzków.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.