Masturbacja u dzieci: co może oznaczać i jak należy na nią reagować?

07.05.2020 15:22
Masturbacja u dzieci: jak należy na nią reagować?
fot. Shutterstock

Masturbacja dziecięca jest trudnym, wstydliwym tematem przede wszystkim dla dorosłych. Rodzice, a czasami też nauczyciele są zaskoczeni sytuacją i nie wiedzą, jak powinni reagować. Na początku warto uspokoić emocje i poszukać przyczyn, dlaczego tak się dzieje. Nie zawsze jest to związane ze sferą erotyczną.

Masturbacja dziecięca: jak ją rozumieć?

Masturbacja dziecięca w psychologii jest rozumiana jako stymulowanie przez dziecko własnego ciała – głównie obszarów erogennych – i wywoływanie w ten sposób uczucia przyjemności. Zarówno u dzieci, jak i dorosłych, podejmowanie zachowań autoerotycznych może wynikać zarówno z motywów seksualnych, jak i pozaseksualnych, w tym radzeniu sobie z lękiem, samotnością, a nawet agresją czy też potrzebą więzi.

Masturbacja występuje u dzieci z różnych powodów, jako:

  • forma przyjemności – dzieci mówią, że to co robią jest miłe, fajne, dobre, gilgocze. Przyjemność odczuwana przez dziecko nie jest taka sama, jak ta, której doświadcza osoba dorosła,
  • potrzeba odkrycia czegoś nowego, ciało jest swego rodzaju poligonem badawczym,
  • forma zaspokojenia innych potrzeb, np. bezpieczeństwa, bliskości, samouspokojenia.

Uwzględniając powyższe kryteria, zdecydowano się wyróżnić jeszcze dwa rodzaje masturbacji u dzieci:

W chorobach przewlekłych oraz niepełnosprawnościach – obraz masturbacji jest odmienny w zależności od choroby i rodzaju niepełnosprawności, w każdym przypadku masturbacja może mieć inne funkcje.

Po nadużyciu, wykorzystaniu seksualnym – w tym przypadku masturbacja ma charakter instrumentalny. Służy radzeniu sobie z lękiem lub zespołem stresu pourazowego.

Poniżej przedstawione zostały przykładowe oddziaływania na dziecko w zależności od rodzaju masturbacji.

Masturbacja eksperymentalna, np. chłopiec sprawdza, czy można przedostać się przez skórę penisa do jego środka. Należy pracować nad potrzebą poznawczą dziecka, ukierunkować ciekawość dziecka również w inne obszary, np. sport.

Masturbacja instrumentalna, np. dziewczynka uspokaja się ocierając o oparcie fotela. W ten sposób radzi sobie ze stresem i dyskomfortem wynikającym z określonych emocji i stanów (lęk, osamotnienie) lub sytuacji (konflikt w rodzinie, patologie). Konieczna jest terapia, edukacja rodziców i zaspokojenie potrzeb emocjonalnych dziecka.  W pierwszym etapie koncentracja na eliminacji przyczyn masturbacji oraz nauce dziecka radzenia sobie ze stresem i sytuacjami go wywołującymi, w drugim – na samych zachowaniach problemowych.

W chorobach przewlekłych/ niepełnosprawności. Przykład: dziecko z niepełnosprawnością w stopniu głębszym dotyka się przez spodnie w miejsce intymne, aż do zmęczenia.  W takiej sytuacji masturbacja wynika ze specyfiki i rodzaju niepełnosprawności i/lub zaburzenia (np. padaczka, zmniejszone stężenie estradiolu, uszkodzenia rdzenia kręgowego). Pomóc może odpowiednia farmakoterapia, rehabilitacja.

Jak rozmawiać o masturbacji?

Rodzicom szczególnie trudno jest zrozumieć taką sytuację, spojrzeć na nią szerzej, poszukać przyczyn. Często potrzebują w tym temacie konsultacji z psychologiem, seksuologiem  lub lekarzem pediatrą. Psychoedukacja i poradnictwo jest w takiej sytuacji bardzo dobrym rozwiązaniem.

W przypadku każdej z form masturbacji dziecięcej rozmowa z rodzicami i ukazanie im zachowań dziecka w aspekcie rozwojowym, przemocowym, chorobowym, czy po prostu dynamiki życia domowego, jest nieodłącznym elementem zachowań pomocowych. Odpowiednia wiedza – pozwala dobrać metody, techniki i narzędzia.

Bardzo często rodzice jeszcze przed rozpoznaniem przyczyn tego typu zachowań są przestraszeni. Dochodzi do tego, że nawet w zupełnie normalnych, rozwojowych zachowań dzieci dopatrują się zaburzeń seksualnych. To, co najtrudniej zrozumieć jest rodzicom i nauczycielom, to fakt, że masturbacja dziecka nie znikną, jeśli zostaną zakazane.

Jak należy pomóc samym dzieciom? Wszystko zależy od tego, jaki jest to rodzaj masturbacji, to znaczy, co dziecko masturbacją chce uzyskać, co chce poczuć, czego doświadczyć.

Kiedy zauważymy, że dziecko się masturbuje, warto przede wszystkim uświadomić sobie, że ono nie wie, że to, co robi, może być krępujące dla innych. Warto wyjaśnić to w bardzo delikatnym sposób na osobności. W żadnym wypadku nie należy krzyczeć na dziecko: „Co ty robisz!”. To właśnie rodzi poczucie, że miejsca intymne  i seksualność sama w sobie jest czymś złym, a to nieprawda.