Kwalifikacja do szczepień: wywiad i badanie. Jak wygląda kwalifikacja?

20.11.2018 17:12
Kwalifikacja do szczepień jest obowiązkowa
fot. Shutterstock

Szczepienia są stresujące zarówno dla dzieci, jak i osób dorosłych. Szczepienia obowiązkowe wydają się dla wielu rodziców i ich dzieci przykrą koniecznością, choć są potrzebne i należy je wykonywać. Ta procedura medyczna budzi niepokój nie tylko ze względu na nieprzyjemne ukłucie. To ewentualne powikłania i niepożądane odczyny poszczepienne budzą prawdziwą grozę. Dlatego warto wiedzieć, jak lekarze kwalifikują dzieci i dorosłych do szczepień. Sprawdź, jak powinna wyglądać kwalifikacja i na czym to polega. 

Kwalifikacja do szczepienia to nie mit, choć wiele osób tak właśnie uważa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, każdego dziecko i osoba dorosła, zgłaszający się w celu odbycia szczepienia, powinni przejść kwalifikacyjne badanie lekarskie. Takie badanie jest ważne przez 24 godziny i ma na celu wykrycie ewentualnych przeciwwskazań do podania szczepionki, które nakazują odpowiednią modyfikację szczepienia – opóźnienie jego wykonania, długotrwałą rezygnację z niego, zastosowanie lepiej tolerowanego preparatu lub modyfikację schematu szczepienia. 

Odpowiednia kwalifikacja jest niezwykle ważna, bo pomaga zminimalizować ryzyko wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego (NOP) i zapewnienie maksymalnej skuteczności szczepienia. 

Niestety, żaden wywiad i żadne badania wstępne nie wyeliminują w 100 proc. ryzyka NOP, pozwalają jednak to ryzyko dramatycznie ograniczyć.

Na czym polega kwalifikacja do szczepienia?

Kwalifikacja do szczepienia składa się z badania podmiotowego, czyli wywiadu i badania przedmiotowego - fizykalnego. Osoby chcące poddać się szczepieniu mogą wypełnić specjalny formularz (w przypadku dzieci wypełniają rodzice), który zawiera m.in. takie pytania:

  • Czy jest Pan/Pani/dziecko dziś chory/a/e?
  • Czy jest Pan/Pani/dziecko uczulony/a/e na leki, pokarmy, jakieś szczepionki lub lateks?
  • Czy otrzymał/a/o Pan/Pani/dziecko jakąkolwiek szczepionkę w ciągu ostatnich 4 tygodni?

Link do przykładowego kwestionariusza dla dzieciJeśli w przychodni nie korzysta się ze specjalnie przygotowanych formularzy, to lekarz na wizycie i tak zadaje podobne pytania. Są to bowiem podstawowe informacje na temat pacjenta, o których powinien wiedzieć lekarz kwalifikujacy do zabiegu, jakim jest szczepienie.

Odpowiedzialność za poprawność przeprowadzenia i udokumentowania całego procesu ponosi lekarz zlecający szczepienie.

Do procesu kwalifikacji do szczepienia należy również rozmowa o ryzyku potencjalnych odczynów poszczepiennych. Każda osoba powinna zostać dokładnie poinformowana o rodzajach NOP jakie mogą wystąpić po danej szczepionce oraz o czasie, w którym te odczyny najczęściej występują. Lekarz powinien także poinformować o tym, że większość objawów niepożądanych nie jest spowodowana działaniem szczepionki, mają związek czasowy a nie przyczynowy, mogą być spowodowane inną chorobą. Ryzyko NOP powinno być zestawione z ryzykiem zachorowania i powikłań po chorobie.

Badanie fizykalne jest równie ważne co wywiad. Pozwala na uchwycenie wielu nieprawidłowości, w tym na przykład wad rozwojowych u dziecka. W czasie badania lekarz osłuchuje, ogląda, dotyka. 

Zobacz także

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia?

Przeciwwskazania do szczepienia do stany i sytuacje, w których wykonanie szczepienia wiązałoby się z dużym ryzykiem zdrowotnym dla pacjenta - zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych, a także brakiem skuteczności. Przeciwwskazania zależą od rodzaju szczepionki i sytuacji klinicznej. Co ciekawe, przeciwwskazania bezwzględne do szczepień obejmują tylko kilka wyjątkowych sytuacji.

Szczepienia nie należy wykonywać u dzieci, u których w przeszłości wystąpiła po podaniu tej szczepionki ciężka reakcja alergiczna. Jednak łagodniejsze reakcje alergiczne, zwłaszcza w postaci wysypki na skórze, nie stanowią przeciwwskazania do szczepienia.

Ze względów bezpieczeństwa szczepionek zawierających żywe bakterie i wirusy zazwyczaj nie podaje się osobom z ciężkimi zaburzeniami odporności (wrodzone niedobory odporności, AIDS, leczenie nowotworów złośliwych, po przeszczepieniu narządów).

Oprócz wymienionych wyżej przeciwwskazań bierze się pod uwagę swoiste przeciwwskazania każdej szczepionki, które opisane są przez producenta preparatu.

Ogólnie przyjęte przeciwwskazania do wszystkich szczepień zgodnie z zaleceniami WHO:

  • Ostre stany chorobowe
  • Zaostrzenia przewlekłych procesów chorobowych
  • Ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne po podaniu szczepionki

Przeciwwskazania do szczepień żywymi szczepionkami:

  • Zaburzenia odporności
  • wrodzone choroby i zespoły z niedoborami immunologicznymi
  • immunosupresja związana z chorobą nowotworową i jej leczeniem
  • immunosupresja związana z leczeniem sterydami w dużych dawkach
  • immunosupresja stosowana przed i po przeszczepieniu szpiku lub innych narządów
  • AIDS
  • Ciąża

Należy pamiętać, że katar czy przeziębienie nie są przeciwwskazaniem do szczepienia. O swoich obawach najlepiej jednak rozmawiać z lekarzem kwalifikującym do zabiegu. Można poprosić, jeśli to możliwe, o przesuniecie szczepienia do czasu pełnego wyzdrowienia. 

Nie chodzi tu jednak o to, że jeśli zaszczepi się kogoś na początku infekcji to ona przebiegnie dużo gorzej lub że szczepienie nie zadziała. Problemem może być to, że w razie wystąpienia gorączki czy innych objawów trudno będzie stwierdzić czy są one wynikiem choroby czy szczepienia.

Zobacz także:

Zobacz także

Źródło: szczepienia.pzh.gov.pl; szczepienia.pzh.gov.pl; mp.pl; mamaginekolog.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk