Krzywica u dzieci z niedoboru witaminy D: objawy, leczenie

23.10.2019
Aktualizacja: 23.10.2019 15:31
Krzywica u dziecka
fot. Shutterstock

Krzywica to choroba, która jest doskonałym przykładem na to, jak ważną funkcję pełnią witaminy w ludzkim organizmie. Krzywica jest bowiem wynikiem niedoboru witaminy D3, który skutkuje zaburzeniem gospodarki wapniowo-fosforowej. U dzieci z krzywicą kości są miękkie i podatne na złamania oraz zniekształcenia. Pojawiają się deformacje czaszki, kręgosłupa, miednicy, kolan. Dowiedz się, jak rozpoznać krzywicę i jak leczyć tę chorobę. 

Krzywica (inaczej zapalenie kręgosłupa lub choroba angielska) to metaboliczna choroba rosnącego szkieletu (kości) występująca u dzieci, najczęściej pomiędzy 2. miesiącem a 3. rokiem życia dziecka. Choroba ta związana jest z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforowej, co z kolei spowodowane jest najczęściej niedoborem witaminy D.

Krzywica jest chorobą wieku dziecięcego. U dorosłych niedobory witaminy D3 lub wapnia mogą powodować osteoporozę

Krzywica: przyczyny

Niedobór witaminy D, wapnia lub fosforanów u dziecka może prowadzić do zaburzenia mineralizacji kości, w efekcie czego dochodzi do rozmiękania kości, bóli szkieletowych, deformacji kości długich, osłabienia siły mięśniowej, opóźnionego rozwoju motorycznego, rzadziej napadów drgawek hipokalcemicznych.

Niedobór witaminy D u dziecka powodowany jest zazwyczaj niedostateczną ekspozycją na światło słoneczne i niedoborami pokarmowymi (na przykład przy niedożywieniu).

Należy mieć świadomość, że witamina D3, oprócz wielu zalet, w tym wzmacniania układu nerwowego i odpornościowego, zwiększa wchłanianie wapnia i fosforu w jelitach, a więc pełni ważną funkcję w budowaniu tkanki kostnej dzieci. Zbyt małe stężenie witaminy D3 (niedobór) prowadzi zatem do zmniejszenia zawartości substancji mineralnych w kościach, które stają się miękkie i podatne na urazy.

Przyczyną krzywicy może być także niedobór wapnia oraz nadmiar fosforanów w diecie, które hamują wchłanianie wapnia, a także defekty metaboliczne, takie jak niewrażliwość na witaminę D3.

Krzywica: objawy

Wczesne, czyli zwiastunowe objawy krzywicy u dziecka, to przede wszystkim drażliwość i niepokój, skłonność do zaparć, pocenie się główki dziecka podczas karmienia i mocny zapach moczu przypominający amoniak.

Objawy kostne krzywicy to:

  • powiększenie ciemiączek i opóźnienie ich zarastania;
  • miękka i spłaszczona potylica, czyli tylna część główki dziecka;
  • pogrubienie żeber na granicy połączenia chrząstki z kością (różaniec krzywiczy);
  • deformacje klatki piersiowej (dzwonowata klatka piersiowa, kurza klatka piersiowa);
  • deformacje czaszki – zmiana kształtu z kulistego na zbliżony do graniastego;
  • pogrubienie nasad kości rąk (bransolety krzywicze);
  • skrzywienie kręgosłupa (garb krzywiczy);
  • skrzywienia kończyn dolnych;
  • kolana koślawe lub kolana szpotawe;
  • skolioza;
  • zniekształcenia miednicy;
  • opóźnione ząbkowanie, nieprawidłowe wykształcenie koron zębów, odwapnienie koron;
  • bruzda Harrisona;
  • płaskostopie.

Krzywica to nie tylko objawy kostne. U dziecka mogą występować objawy ogólnoustrojowe takie jak:

  • osłabienie napięcia mięśni (żabi brzuch);
  • trudności w utrzymaniu głowy w pozycji pionowej:
  • opóźnienie rozwoju psychomotorycznego;
  • opóźnienie wzrostu;
  • upośledzenie odporności;
  • niedokrwistość;
  • łysienie (u dzieci z mutacją receptora witaminy D);
  • tężyczka;
  • stany zapalne skóry;
  • zapalenie spojówek.

Krzywica: diagnozowanie

Podejrzenie krzywicy u dziecka wymaga potwierdzenia w badaniu. Jeśli dziecko choruje na krzywicę, to w badaniu laboratoryjnym krwi diagnozuje się podwyższony poziom fosfatazy alkalicznej i fosforu, zachowując prawidłowy lub nieznacznie obniżony poziom wapnia.

Krzywica: leczenie

Krzywica jest chorobą możliwą do uniknięcia. Zapobieganie polega na podawaniu preparatów z witaminą D3. W krajach rozwiniętych, przy odpowiedniej opiece nad dzieckiem, choroba ta występuje rzadko. 

Jeśli natomiast na skutek niedoboru witaminy D3 dojdzie do rozwoju krzywicy u dziecka, to podstawą leczenia jest uzupełnienie niedoboru tej witaminy w organizmie. Witaminę suplementuje się stopniowo, dlatego objawy krzywicy ustępują dopiero po pewnym czasie.

U dziecka chorego na krzywicę konieczne jest stosowanie diety bogatej w tłuszcze, dzięki którym witamina D3 jest lepiej przyswajana przez organizm.

Witaminy D nie wolno suplementować, a tym bardziej zwiększać zaleconych dawek na własną rękę. Jej nadmiar, tak samo, jak niedobór, jest szkodliwy dla zdrowia. O suplementacji witaminy D u dziecka należy rozmawiać z lekarzem pediatrą.

ZOBACZ: Witamina D w diecie twojego dziecka, czy suplementować? 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.