Okiem eksperta: Błędy wychowawcze. Jak ich uniknąć?

Aleksandra Supryn
21.01.2016 08:41
Okiem eksperta: Błędy wychowawcze. Jak ich uniknąć?
fot. Jak dobrze wychować dziecko? Sprawdź, czego i jak unikać

Jako rodzice chcemy jak najlepiej wychować nasze dzieci. Dbamy o nie, pomagamy poznawać świat, uczymy, staramy się spędzać z nimi jak najwięcej czasu. Każdy z nas może jednak popełniać bardziej lub mniej poważne błędy wychowawcze, które mogą mieć przykre konsekwencje w przyszłości. 

Co jest gorsze – surowy rygor czy nadopiekuńczość?

Zobacz, jakie są najczęściej popełniane przez rodziców błędy wychowawcze.

Nadmierny rygor i zakazy

Jeśli stosujemy w domu żelazną dyscyplinę, wymagamy bezwzględnego posłuszeństwa i przestrzegania zasad i reguł, nie zważając na uczucia i zdanie dziecka, prawdopodobnie doprowadzimy do tego, że malec w pewnym momencie się zbuntuje. Może również zacząć wyładowywać swoją złość i frustrację poza domem – na podwórku, w przedszkolu lub szkole. Oczywiście reguły i zasady są niezbędne, ale warto zachować w nich umiar i zdrowy rozsądek. Pamiętajmy, że dzieci potrzebują się czasem wyszaleć i powygłupiać.

Nadopiekuńczość i brak zasad

To naturalne, że chcemy uchronić swoje dziecko przed różnymi zagrożeniami. Jeśli jednak staramy się mu za wszelką cenę dogodzić, wyręczamy je, ulegamy wszystkim zachciankom i rozpieszczamy, to efekt może być odwrotny od zamierzonego. Nadmierne wyręczanie nie pozwoli dziecku samodzielnie zdobywać nowych umiejętności ani nauczyć się, jak sobie radzić w trudnych sytuacjach. Brak zasad oraz nadmierne uleganie zachciankom może z kolei doprowadzić do tego, że malec nie będzie potrafił dostosować się potem do norm i reguł panujących poza domem: w szkole lub podczas zabaw z innymi. Pamiętajmy, że nie zawsze będziemy przy dziecku, więc warto uczyć je samodzielności, dzięki czemu da sobie radę z każdym problemem.

Niekonsekwencja

Jeżeli ustalimy z dzieckiem pewne reguły, których powinno przestrzegać, a potem nie będziemy ich egzekwować, to nasza pociecha szybko zacznie to wykorzystywać. Podobnie jeśli jeden z rodziców czegoś zabroni, a drugi na to pozwoli. Konsekwencja opiekunów i przestrzeganie reguł są bardzo ważne – dzięki nim świat dziecka jest zorganizowany, poukładany i stabilny.

Stosowanie podwójnych standardów

Nie możemy wymagać od dziecka czegoś, czego sami nie robimy. To właśnie my jesteśmy dla niego najważniejszym wzorem do naśladowania, dlatego starajmy się zawsze postępować właściwie. Pamiętajmy, że dobre wychowanie i kultura dziecka w dużej mierze zależą od rodziców. Bądźmy więc uprzejmi, zważajmy na emocje, słowa i własne zachowanie.

Nierównowaga kary i pochwały

Bardzo łatwo jest okazać niezadowolenie i skarcić dziecko, gdy zrobi coś nie tak. Dużo trudniej przychodzą nam pochwały. Tymczasem dziecko, które jest doceniane przez rodziców, kształtuje pewność siebie, chętniej mierzy się z problemami i rozwija pozytywny obraz siebie i swoich możliwości. Dlatego nie szczędźmy mu dobrego słowa kiedy odnosi nawet niewielkie sukcesy.

Porównywanie z innymi

Kiedy rodzice porównują swoje dziecko z innymi, często mają dobre intencje. Chcą zmobilizować pociechę, aby lepiej się zachowywała lub uczyła. Tymczasem stwierdzenie, że „Kasia dostała ze sprawdzianu lepszą ocenę niż ty” jest dla dziecka tak naprawdę komunikatem „Kasia jest lepsza od ciebie, a ty jesteś gorszy”. Nie tylko podważamy w ten sposób samoocenę syna lub córki, ale sprawiamy też, że staje się zazdrosny i rośnie w nim niechęć do obiektu porównań. Dlatego unikajmy takich sformułowań – w końcu nasze dziecko jest wyjątkowe i niepowtarzalne.

Przenoszenie na dziecko własnych ambicji

Rodzice mają poczucie, że najlepiej wiedzą jak sprawić, aby ich dziecko było szczęśliwe. Zapisują je na lekcje języków obcych, dodatkowe zajęcia sportowe lub artystyczne. Marzą, że w przyszłości ich pociecha zostanie lekarzem, prawnikiem, architektem. Tymczasem dziecko może mieć zupełnie inne plany i marzenia, a dodatkowe zajęcia wcale nie muszą sprawiać mu przyjemności. Dlatego warto skonfrontować swoje wyobrażenia o przyszłości dziecka z jego własnymi i nie starać się uszczęśliwiać go na siłę.

Hamowanie radości dziecka

Jako dorośli często zapominamy o tym, jak ciekawy świata może być mały człowiek. W trosce o bezpieczeństwo dziecka, ale też w obawie, że dziecko zniszczy ubrania czy sprzęty zabraniamy mu wielu czynności, które tak naprawdę są całkowicie naturalne. Ograniczanie spontaniczności dziecka i przerywanie aktywności sprawi, że poczuje się ono jakby jego zainteresowania były nieistotne i mało ważne dla rodziców. Dlatego zamiast wciąż zakazywać – pomagajmy dziecku odkrywać świat i bawmy się razem z nim.

***

Pamiętajmy, że całkowite wyeliminowanie błędów wychowawczych jest niemożliwe. Nikt nie jest rodzicem idealnym, nie ma także idealnych dzieci. Nie starajmy się zatem być perfekcyjni za wszelką cenę. Pamiętajmy jednak o najpopularniejszych błędach wychowawczych i starajmy się ich uniknąć.

___

Anna Grzeszczyk [psycholog]

 

ZdrowoBardzo / AS