Gorączka u dzieci i niemowląt. Czy każda gorączka jest groźna?

04.03.2019 12:55
Gorączka u dziecka nie zawsze jest groźna, ale zawsze należy ją monitorować

Gorączka u dziecka to częsty objaw wielu chorób wirusowych i bakteryjnych. To również objaw ząbkowania, przegrzania, odwodnienia czy intensywnego płaczu. Gorączka nie zawsze jest groźna, ale jej wzrost może być dla dziecka zagrożeniem. Dlatego warto wiedzieć, kiedy gorączka może być dla dziecka niebezpieczna i jak walczyć z podwyższoną temperaturą. 

Gorączka u dziecka zawsze budzi u rodziców ogromne emocje. Choć gorączka u dziecka, szczególnie małego, powinna budzić większą czujność niż podwyższona temperatura u dorosłych, to nie zawsze jest stanem niebezpiecznym. Gorączka jest jednym z podstawowych mechanizmów obronnych organizmu i jest wsparciem dla układu odpornościowego w walce z atakującymi patogenami. Jest to zatem reakcja pozytywna, ale tylko przez krótki czas. Gorączka wysoka, przedłużająca się, wymaga konsultacji z lekarzem.

Gorączka to stan, gdy temperatura ciała przekracza 38°C. Temperatura powyżej 38,5°C wymaga obniżenia poprzez zastosowanie leków przeciwgorączkowych. Natomiast temperatura powyżej 39,5°C jest uznawana za wysoką gorączkę i wymaga pilnej konsultacji z lekarzem i jej szybkiego obniżania.

Podstawą jest obserwacja gorączkującego dziecka. Większość rodziców, kierowanych często intuicją, potrafi rozpoznać, kiedy z dzieckiem dzieje się coś złego. Jeśli gorączkujące dziecko czuje się bardzo źle, ma problemy z koncentracją, równowagą, zmienia się jego zachowanie i wygląd, zanika łaknienie, to jest to bezwzględnym wskazaniem do wizyty u lekarza, a nawet na oddziale ratunkowym w szpitalu. 

ZOBACZ: Stan podgorączkowy to nie gorączka. Kiedy występuje?

Jakie są przyczyny gorączki u dziecka?

Należy pamiętać, że gorączka to objaw, nie choroba. Może zatem wskazywać, że organizm toczy jakiś proces chorobowy. Nie musi być jednak groźna, nie musi także wskazywać na poważną chorobę. Niepokojąca jest podwyższona temperatura, która utrzymuje się od dłuższego czasu, nie reaguje na próby jej zbijania lub się podwyższa. Alarmująca powinna być także temperatura wysoka, powyżej 38,5°C, zwłaszcza wtedy, gdy towarzyszą jej dodatkowe objawy.

Małe dzieci gorączkują najczęściej z powodu niegroźnych zakażeń wirusowych lub bakteryjnych. Jednak podwyższona temperatura nie zawsze świadczy o chorobie. Może wzrosnąć, gdy dziecko jest zbyt ciepło ubrane lub spragnione. Co ciekawe, również intensywny płacz lub wysiłek fizyczny może spowodować wzrost temperatury. Jednak w takich przypadkach podwyższona temperatura ustępuje samoistnie i nie wymaga dodatkowej interwencji. 

Najczęstsze przyczyny gorączki u dzieci i niemowląt:

  • trzydniówka;
  • przeziębienie;
  • zapalenie ucha;
  • infekcje jelitowo – żołądkowe (zwykle powodowane przez rotawirusy);
  • po szczepieniu;
  • zapalenie migdałków;
  • zapaleniu pęcherza moczowego;
  • choroby zakaźne wieku dziecięcego, w tym odra, świnka, różyczka, ospa wietrzna;
  • zakażenie meningokokami, pneumokokami.

Jak wykonać pomiar temperatury u dziecka?

Temperaturę ciała mierzy się za pomocą termometru lub pirometru (służy do bezdotykowego pomiaru temperatury) w:

  • Odbytnicy (metoda dla niemowląt): prawidłowa temperatura to 37,1°C. Uwaga! Do pomiaru w odbycie nie wolno używać termometru rtęciowego, ponieważ może pęknąć lub się złamać.
  • Uchu: mierzona jest temperatura błony bębenkowej, prawidłowa to 37,1°C.
  • Pod pachą lub na czole: prawidłowa temperatura 36,6°C. To najmniej dokładny pomiar z medycznego punktu widzenia.
  • Jamie ustnej: prawidłowa temperatura powinna wynosić 36,9°C. Do takiego pomiaru wykorzystać można specjalne elektroniczne smoczki wyposażone w termometr.

Za gorączkę uważa się ciepłotę ciała powyżej 38,0°C. Zakres 37,1–38,0°C to tak zwany stan podgorączkowy.

Jak zbić gorączkę u dziecka?

Od jakiej temperatury zbić gorączkę u dziecka? O gorączce mówi się, gdy temperatura ciała przekracza 38°C i to jest moment, od którego należy „zbijać temperaturę”. 

U dzieci powyżej 6. miesiąca życia, dotychczas zdrowych, temperaturę można zbijać, podając leki przeciwgorączkowe w odpowiednich dawkach przez 3-5 dni. W tym czasie należy obserwować dziecko, a w szczególności to, jak reaguje na leki, czy gorączka spada, czy nie pojawiają się zmiany w wyglądzie i zachowaniu dziecka. U gorączkującego dziecka warto wykonać badanie ogólne moczu. Gorączka może być jedynym objawem zakażenia układu moczowego, a jest to stan, który wymaga zastosowania odpowiedniego leczenia (antybiotykoterapii).

Gorączka to sprytny mechanizm

Gorączka to jeden z systemów obronnych organizmu. Gdy temperatura ciała wzrasta, kurczą się naczynia krwionośne, dlatego chorzy są bladzi. Zaczynają również drżeć mięśnie szkieletowe, stąd popularne dreszcze i napinają się mięśnie przywłosowe, co nazywamy „gęsią skórką”.

Należy również pamiętać o konieczności podawania zwiększonej ilości płynów gorączkującym dzieciom, a także o tym, by gorączkujące dziecko było odpowiednio lekko ubrane, a nie przykryte puchową pierzyną.

W ciągu pierwszych trzech miesięcy życia odpowiednim lekiem przeciwgorączkowym jest paracetamol. Natomiast od 4. miesiąca życia można stosować też ibuprofen, który działanie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe łączy z działaniem przeciwzapalnym. U dzieci starszych można te leki stosować zamiennie. Ibuprofen według niektórych badań szybciej i lepiej obniża gorączkę, ale nie można go stosować zbyt długo – maksymalnie 3–5 dni. Ibuprofenu nie można także podawać dzieciom chorym na ospę. Paracetamol można natomiast bezpiecznie podawać przez nieco dłuższy czas. 

Gorączkującym dzieciom nie podaje się aspiryny i polopiryny, które mogą w niektórych przypadkach wywołać bardzo niebezpieczny zespół Rey'a.

Zupełnie inną grupę stanowią dzieci przewlekle chore, hospitalizowane lub leczone antybiotykiem w okresie poprzedzającym wystąpienie gorączki.  U tych dzieci rozpoczęcie zbijania gorączki powinno być poprzedzone konsultacją z lekarzem, który oceni, jakie leki można podawać.

Warto wiedzieć

Jak zbić gorączkę u niemowlaka?

Gorączki u noworodków i niemowląt się nie zbija. Gorączka u niemowląt jest wskazaniem do wizyty u lekarza. Gorączka wysoka, której towarzyszą niepokojące objawy to sygnał, że należy zgłosić się na oddział ratunkowy do szpitala.

Gorączka u dziecka: kiedy do lekarza?

Gorączka jest objawem bardzo często występującym u dzieci. Są jednak sytuacje, gdy gorączka jest ewidentnym sygnałem do szybkiej konsultacji z lekarzem. Tak jest w przypadku, gdy gorączce u dziecka towarzyszą inne, niepokojące objawy, takie jak zmiana sposobu oddychania, zachowania czy wyglądu dziecka.

Wskazaniem do wizyty u lekarza jest również każda gorączka występująca u noworodka i gorączka powyżej 38,5°C u małego niemowlęcia (w 2.-3. miesiącu życia). Także gorączka niereagująca na leczenie jest wskazaniem do kontaktu z lekarzem.

Niepokojące objawy towarzyszące gorączce:

  • osłabienie, podsypianie;
  • brak odpowiedniej reakcji na leki;
  • duże pobudzenie;
  • zasinienie skóry;
  • wymioty;
  • biegunka;
  • silny ból brzucha;
  • utrata łaknienia i pragnienia;
  • zmiana sposobu oddychania;
  • silny ból głowy;
  • ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu;
  • drgawki;
  • zmiana zachowania dziecka.

Warto wiedzieć

Gorączka u dziecka: kiedy do szpitala?

Koniecznie zgłoś się z dzieckiem do szpitala, jeśli gorączka utrzymuje się dłużej niż 5 dni, nie reaguje na leki, jest wysoka (wyższa niż 38,5°C). Jeśli dziecko traci świadomość i dosłownie ,,leje się przez ręce'', to koniecznie wezwij pogotowie ratunkowe.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: mp.pl; doktor-mama.pl