FAS, czyli alkoholowy zespół płodowy - co to jest?

05.06.2018 15:34
FAS, czyli alkoholowy zespół płodowy
Fot. Fotolia

FAS, czyli alkoholowy zespół płodowy, to jedna z nielicznych chorób, na którą matka ma całkowity wpływ. Aby dziecko nie miało FAS, wystarczy nie pić w czasie ciąży alkoholu (nawet maleńkich dawek!).

Co to jest FAS, czyli alkoholowy zespół płodowy?

Alkoholowy zespół płodowy (FAS, ang. Fetal Alcohol Syndrome) to szereg niekorzystnych efektów, które dotyczą płodu, a są związane z nadużywaniem alkoholu przez matkę przed ciążą lub w czasie ciąży. Łożysko nie jest barierą dla alkoholu i nawet niewielkie jego ilości mogą zaszkodzić dziecku - rzadkie picie alkoholu może wywołać FAE (ang. Fetal Alcohol Effects). Dziecko ma wtedy takie same symptomy jak w przypadku FAS, lecz o mniejszym natężeniu.

Alkohol uszkadza wiele narządów - praktycznie każdy rozwijający się narząd płodu może ulec zniekształceniu: Ośrodkowy Układ Nerwowy (OUN), stawy, serce, nerki etc. Może też zostać zniekształcona twarzoczaszka (małogłowie, mała gałka oczna, czy ogólne spłaszczenie twarzy). W zależności od ilości spożywanego alkoholu może pojawić się pełnoobjawowy FAS lub tylko symptomy związane ze sferą umysłową (objawy fizyczne nie występują).

Pełnoobjawowy FAS spełnia 4 kryteria diagnostyczne:

  • opóźniony wzrost zarówno przed, jak i po urodzeniu;
  • uszkodzenie mózgu, którego skutkiem są zaburzenia neurologiczne, opóźniony rozwój, niedorozwój umysłowy, zaburzenia zachowania, trudności w uczeniu się. nadpobudliwość;
  • charakterystyczne rysy twarzy: małe oczodoły, krótki nos, płaska twarzoczaszka, wąska górna warga, mała szczęka, brak rynienki podnosowej;
  • potwierdzone wywiadem spożywanie alkoholu przez matkę w czasie ciąży.

Jeżeli kobieta planuje zajść w ciążę lub jest w ciąży, powinna absolutnie unikać alkoholu, nawet najmniejszych dawek. I nie ma znaczenia, czy kobieta jest na początku ciąży, czy tuż przed rozwiązaniem. Mózg dziecka rozwija się przez cały okres ciąży i narażenie go na działanie alkoholu w jakimkolwiek momencie ciąży, może wpłynąć na jego prawidłowy rozwój.

Zobacz także: Pijesz w ciąży alkohol? Możesz trafić na przymusowe leczenie do szpitala

Jak funkcjonują dzieci z FAS (objawy wtórne)?

Dzieci z FAS funkcjonują inaczej niż ich rówieśnicy. Bardzo często mają trudności z gromadzeniem informacji, wiązaniem nowych informacji z wcześniejszymi doświadczeniami. Mają też problemy z pamięcią - zwłaszcza krótką - tą, która pozwala funkcjonować w codziennym życiu. Dzieci z FAS zapominają o podstawowych życiowych sprawach i obowiązkach, mają trudności z zapamiętaniem daty urodzenia lub miejsca zamieszkania, nie potrafią właściwie wykorzystywać pozyskanych informacji.

Dzieci z syndromem FAS mają także problemy z myśleniem abstrakcyjnym, myśleniem przyczynowo-skutkowym, wyobraźnią, uogólnianiem, poczuciem czasu. To oczywiście sprawia, że mają problemy z nauką.

Takie dzieci często reagują złością, są gwałtowne w reakcjach lub odwrotnie lękliwe, wycofane, zamknięte w sobie. Mogą przyjmować rolę ofiary lub prześladowcy. Nierzadko też mają problemy natury psychicznej: depresję, tendencja do samookaleczania się, a nawet samobójstw, częściej uzależniają się od innych osób.

Syndrom FAS w badaniach

Syndrom FAS został bardzo dokładnie opisany i potwierdzony w wielu badaniach. Ciekawe są spostrzeżenia dr. Paula Lemoine Francji, który opisał wyniki swoich badań w 1968 r. Prowadził on swoje badania przez blisko 30 lat - obserwował on m.in. losy 99 dzieci matek pijących (właściwie od urodzenia). Wyniki badań były szokujące:

  • Spośród 50 pacjentów z pełnoobjawowym syndromem FAS, 5 zmarło w dzieciństwie z powodu zaburzeń pracy serca i oddychania.
  • Spośród 28 osób z umiarkowanym FAS 2 popełniły samobójstwo w wieku dorosłym, a 5 innych podejmowało próby samobójcze.

Dr Lemoine doszedł do wniosku, że problemy umysłowe (opóźnienia umysłowe i zaburzenia zachowania) najbardziej nasilały się u jego pacjentów w wieku dorosłym.

Lemoine przebadał także 16 byłych pacjentów, którzy jako dzieci nie manifestowali objawów FAS, choć urodzili się z matek alkoholiczek i mieli opóźniony rozwój psychomotoryczny. Odkrył, że w wieku dorosłym osoby te miały problemy z zachowaniem norm społecznych, przejawiały zaburzone zachowanie i nie były w stanie utrzymać stałej posady. Sześć osób z tej grupy znalazło się w ośrodkach dla niepełnosprawnych umysłowo.

Leczenie dzieci z FAS

W przypadku FAS wczesne wykrycie ma znaczenie. Jeśli dziecko zostanie prawidłowo zdiagnozowane, będzie prawidłowo leczone i zostanie otoczone prawidłową opieką psychologiczną i rodzicielską, ma szansę wyrosnąć na dobrze funkcjonującego w społeczeństwie, spełnionego, szczęśliwego człowieka. Jednak osiągnięcie tego będzie dla niego trudniejsze niż dla osób zdrowych.

TO CIĘ MOŻE ZAINTERESOWAĆ:

Źródło: Instytut Zdrowia Psychicznego/ inne

----------------------------
zdrowie.radiozet.pl/ mk