Czym charakteryzuje się reaktywne zaburzenie przywiązania (RAD)?

07.10.2019
Aktualizacja: 07.10.2019 16:43
RAD, czyli zaburzenie więzi.
fot. Shutterstock

W pierwszych miesiącach życia dziecko jest zupełnie zależne od rodziców. Dzięki ich trosce uczy się, że świat jest bezpieczny, troskliwy i potrafi odpowiadać na jego potrzeby. Tak to wygląda w dobrze funkcjonujących domach. A co jeśli dziecko zostaje pozostawione "samo sobie" albo schodzi na drugi plan? Brak zainteresowania opiekunów bliższych i dalszych powoduje, że dziecko narażone jest na zespół zaburzenia więzi. W terminologii diagnostów określa się, jako RAD, czyli reaktywne zaburzenie przywiązania. 

Czym charakteryzuje się reaktywne zaburzenie więzi? 

Wyobraźmy sobie sytuację, gdzie rodzice nie są zainteresowani opieką nad dzieckiem, nie przepełnia ich miłość, odpowiedzialność czy troska. Wydają się być niekompetentni lub nieporadni. Albo jeszcze gorzej. Dziecko doznaje przemocy, zostaje wykorzystane lub strasznie skrzywdzone. Wówczas nie doświadcza poczucia bezpieczeństwa, a jego podstawowe potrzeby – potrzeby bezpiecznej więzi z bliskim opiekunem zostają zaburzone. A przecież to pierwsze relacje z opiekunami są całym naszym światem i na ich podstawie kształtuje się nasz stosunek do siebie i świata w ogóle.

Tak właśnie powstaje reaktywne zaburzenia przywiązania, RAD. To termin diagnostyczny określający ostre i względnie nietypowe zaburzenia więzi, które dotykają dzieci. Zaburzenie przywiązania pojawia się przed piątym rokiem życia. Cechy dzieci z RAD to: lękliwość i nadwrażliwość, ambiwalencja uczuciowa, obniżona tolerancja frustracji, odpowiadanie agresją na napotkane przeszkody.

Ważna informacja

Ambiwalencja uczuć to, w psychiatrii i psychologii, jednoczesne przeżywanie dwojakich uczuć. Najczęściej sprzecznych, skrajnych i przeciwstawnych emocji w stosunku do jednej sytuacji, czy jednej osoby.

Zespół ten zazwyczaj charakteryzuje się niewłaściwymi sposobami nawiązywania więzi społecznych, które dzielą się na dwie kategorie.

Pierwsza z nich to zaburzenia z zahamowaniem – w tej sytuacji mamy dziecko, które nie nawiązuje relacji, stoi z boku, jest wycofane, wzbrania się przed kontaktem czy przytuleniem. Drugi rodzaj to zaburzenie z odhamowaniem –  dziecko lgnie do każdego, jest zalewające w kontakcie, walczy o uwagę otoczenia. Charakterystyczne tutaj jest to, że nie ma dla niego różnicy w osobie, do której dziecko „przylega“. Osoby obce traktuje jak dobrze znane. Nie różnicuje poziomów kontaktu.

Objawy RAD, zespół zaburzeń więzi 

Główne objawy to:

  • Nieadekwatne do głębokości relacji zaangażowanie emocjonalne - zbyt głębokie lub zbyt płytkie. 
  • Unikanie kontaktu wzrokowego z opiekunami.
  • Unikanie okazywania czułości.
  • Brak kontroli impulsów.
  • Częste wybuchy agresji, zwróconej przeciwko sobie, ludziom w otoczeniu oraz zwierzętom, przedmiotom, wartościom.
  • Trudności w nauce. 
  • Zachowania antyspołeczne - kłamstwa, kradzieże, brak wyrzutów sumienia.

RAD to stosunkowo nowa jednostka diagnostyczna. Obecnie jest coraz częściej zauważana zaburzenie, ale większość dzieci pozostaje niezrozumiana lub pominięta

Przeczytaj: Nieśmiałość u dziecka: co z nią zrobić?