Zamknij

Arytmia serca u dziecka. Kiedy należy wdrożyć leczenie?

11.02.2022
Aktualizacja: 11.02.2022 09:05
Arytmia u dziecka - jak wygląda leczenie?
fot. Shutterstock

Występująca u dziecka arytmia nie zawsze wymaga leczenia. Dowiedz się, kiedy trzeba włączyć farmakoterapię, a kiedy konieczne jest wszczepienie stymulatora lub wykonanie zabiegu ablacji.

Arytmia serca, czyli zaburzenia rytmu serca, może pojawiać się również u małych dzieci. Jednak w ich przypadku nie zawsze wdraża się leczenie, raczej stawia na obserwację – wyjaśnia dr n. med. Maria Miszczak-Knecht, konsultant krajowa w dziedzinie kardiologii dziecięcej, i dodaje, że arytmia u dzieci ma zwykle inne podłoże niż arytmie u osób dorosłych.

Leczenie zależy od rodzaju arytmii serca

–  W zależności od tego, jakiego rodzaju arytmia wystąpi i w jakim wieku zostanie rozpoznana, może wymagać leczenia bądź nie. Dla przykładu: częstoskurcze przedsionkowe, występujące w okresie wczesnodziecięcym, to jest przed trzecim rokiem życia, z reguły ustępują samoistnie. Najczęściej wystarczającym leczeniem jest farmakoterapia. Jeśli jednak ta sama arytmia pojawi się w późniejszym okresie życia, najczęściej nie ustępuje samoistnie i wymaga leczenia zabiegowego – tłumaczy dr n. med. Maria Miszczak-Knecht i dodaje, że podobnie jest z arytmiami komorowymi. Jeśli występują one u noworodków i nie mają podłoża genetycznego, ale należą do tak zwanych idiopatycznych arytmii komorowych, czyli o nieznanej przyczynie, ustępują one zwykle w ciągu pierwszego roku życia. Także w późniejszym okresie życia dzieci ten rodzaj arytmii często nie daje objawów i ustępuje samoistnie, wobec czego rzadko wymaga leczenia farmakologicznego czy zabiegowego. Inaczej jest u osób dorosłych, u których leczenie zwykle jest konieczne.

Zdaniem dr Miszczak-Knecht większość arytmii występujących u dzieci nie wymaga zastosowania żadnej formy terapii. Arytmia występująca u najmłodszych pacjentów zwykle nie daje żadnych objawów albo daje bardzo łagodne symptomy. Takie zaburzenia rytmu serca nie wpływają negatywnie ani na samopoczucie pacjenta, ani na jego rozwój.

Kiedy u dzieci z arytmią leczenie farmakologiczne jest konieczne?

Oczywiście bywają sytuacje, kiedy leczenie jest konieczne i musi być wdrożone bezzwłocznie. U dzieci farmakoterapia stosowana jest wtedy, gdy arytmia daje wyraźne objawy i jest szansa, że ustąpi bez leczenia zabiegowego.

– Stosowane w takich przypadkach leki pomagają zniwelować objawy zaburzeń rytmu serca, które odczuwa pacjent. Farmakoterapia jest stosowana także w terapii tych arytmii, o których wiadomo, że nie ustąpią samoistnie, ale też nie podlegają leczeniu inwazyjnemu. To zwykle zaburzenia rytmu serca o podłożu genetycznym. Poza leczeniem farmakologicznym stosujemy także leczenie zabiegowe, takie jak u osób dorosłych – tłumaczy ekspertka.

Zabieg ablacji u dzieci jest trudniejszy do wykonania

Dr Miszczak-Knecht zwraca również uwagę, że najczęściej stosowany jest zabieg ablacji podłoża arytmii, ale tylko wtedy, gdy jest to konieczne. Wyjaśnia, że ryzyko wystąpienia powikłań i trudności techniczne związane z przeprowadzeniem tego zabiegu u dzieci są istotne. Bo wielkość i odległości poszczególnych struktur serca są znacznie mniejsze u pacjenta ważącego zaledwie kilka- lub kilkanaście kilogramów niż u pacjenta dorosłego, ważącego kilkadziesiąt kilogramów i o odpowiednio większym sercu.

– Jeżeli tylko jesteśmy w stanie zapanować nad arytmią za pomocą farmakoterapii, decydujemy się odroczyć zabieg ablacji do momentu, w którym procedura powinna być wykonana i będzie mogła być zrealizowana stosunkowo bezpiecznie. Uważa się, że taki przedział zaczyna się w chwili, gdy pacjent waży 20-30 kilogramów – dodaje.

Kiedy wszczepia się dziecku stymulator?

U dzieci można zastosować urządzenia wszczepialne. Korzystają z nich zasadniczo dwie grupy chorych.

– Pierwsze, najczęściej występujące wskazanie obejmuje leczenie stałą stymulacją serca pooperacyjnych bloków całkowitych. W tej grupie pacjentów zawsze wszczepiamy stymulator (rozrusznik serca – przypomina red.). Drugie wskazanie obejmuje wrodzone bloki przewodzenia przedsionkowo-komorowego. W przypadku tego wskazania wszczepienie urządzenia często możemy jednak odroczyć – tłumaczy dr n. med. Maria Miszczak-Knecht.

Jak wykazały badania, odroczenie implantacji układu powoduje, że w późniejszym okresie obserwacji, już po wszczepieniu urządzenia, u tych pacjentów występuje zdecydowanie mniej problemów zdrowotnych.

– Jeżeli wszczepiamy stymulator noworodkowi lub niemowlęciu to wiemy, że zaimplantowany układ będzie funkcjonował krócej, a pacjent będzie wymagał większej liczby reoperacji celem wymiany układu. Jest z tym związane zwiększone ryzyko powikłań. Z tego względu w miarę możliwości odracza się decyzję o implantacji układu, chociaż oczywiście bywają sytuacje, kiedy rytm własny dziecka jest niewydolny (nie wystarcza do podtrzymania życia) i stymulator musi zostać niezwłocznie wszczepiony – wyjaśnia konsultant krajowa.

Bardzo ważna jest metoda implantacji urządzenia.

– Znacznie częściej decydujemy się na układy nasierdziowe. W swojej decyzji uwzględniamy fakt, że przed dzieckiem jest nie 20 lat życia, ale 60, a nawet 80 lat i w tym czasie konieczne będą wielokrotne wymiany implantowanego urządzenia. W ten sposób zachowujemy dostęp naczyniowy na okres życia dorosłego – podkreśla dr Maria Miszczak-Knecht.

Kiedy wszczepia się kardiowerter-defibrylator?

Bardziej skomplikowane jest wszczepianie kardiowerterów-defibrylatorów.

– Rozważając decyzję o implantacji kardiowertera-defibrylatora (ICD), oprócz aspektu czasu funkcjonowania każdego pojedynczego układu i konieczności reimplantacji urządzenia w przyszłości, bierze się pod uwagę także specyfikę działania urządzenia. Istotne, że kryteria zagrożenia nagłym zgonem sercowym, w prewencji którego stosuje się ICD, są ściśle zdefiniowane w przypadku pacjentów dorosłych, ale w przypadku dzieci nie są już określone tak jasno. Wiadomo, że kryteria ryzyka wystąpienia nagłego zgonu sercowego obowiązujące w odniesieniu do osób dorosłych, u dzieci nie mogą być zastosowane w takim samym stopniu. W tym przypadku o wskazaniach do implantacji ICD decydują inne czynniki, zatem decyzja jest trudniejsza, każdorazowo rozpatrywana indywidualnie i podejmowana w oparciu o wiele aspektów – tłumaczy kardiolog.

O jakie czynniki chodzi? Przede wszystkim ważne są objawy kliniczne oraz rodzaj i podłoże arytmii. Aby właściwie określić rodzaj i przyczynę arytmii stosuje się badania dodatkowe: oprócz badania echokardiograficznego i elektrokardiograficznego, może być potrzebny rezonans magnetyczny lub badania genetyczne.

– W każdym przypadku, kiedy z różnych powodów nie podejmuje się leczenia arytmii, pacjent powinien pozostawać pod stałą opieką ośrodka prowadzącego. Zalecane są regularne wizyty kontrolne, w zależności od indywidualnych wskazań co sześć miesięcy, a jeżeli arytmia występuje rzadziej, raz do roku – podkreśla dr n. med. Maria Miszczak-Knecht.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: PAP