Zamknij

Antybiotyki osłabiają działanie szczepionek u dzieci. Chodzi o mikrobiom?

05.05.2022
Aktualizacja: 05.05.2022 15:35
Antybiotyki osłabiają działanie szczepionek u dzieci
fot. Schutterstock

Choć antybiotyki są w medycynie potrzebne i ratują życie, to nadużywanie ich, zwłaszcza u najmłodszych dzieci, wpływa negatywnie na kształtowanie odporności. Amerykańscy specjaliści uważają, że antybiotyki u dzieci mogą zmniejszać reakcję odpornościową wywoływaną przez szczepionki.

Przyjmowanie antybiotyków w pierwszych dwóch latach życia dziecka może zmniejszać jego reakcję odpornościową wywoływaną przez niektóre szczepionki – wynika z badań specjalistów amerykańskich. Niezwykle ważne jest, żeby nie nadużywać antybiotyków.

Do wyników tych odniósł się na Twitterze dr Paweł Grzesiowski, pediatra i ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej ds. COVID-19: „Bardzo interesujące, niestety, negatywne efekty antybiotykoterapii u niemowląt i młodszych dzieci. To może być związane z wczesnym uszkodzeniem mikrobiomu, który odgrywa istotną rolę w dojrzewaniu odporności”.

Antybiotyki zmniejszają skuteczność ważnych szczepień

Dzieci otrzymują wiele ważnych szczepionek ochronnych w pierwszym i drugim roku życia. Niekorzystny wpływ antybiotyków na reakcję odpornościową zaobserwowano po podaniu m.in. szczepionek przeciwko polio i krztuścowi – napisano w czasopiśmie „Pediatrics”. Zamieszczono w nim badania przeprowadzone pod kierunkiem prof. Michaela Pichichero z Rochester General Hospital Research Institute w Nowym Jorku, podczas których analizowano próbki krwi 560 dzieci zgromadzone podczas rutynowych wizyt u pediatrów. Spośród nich 342 maluchów otrzymało 1700 cykli antybiotyków, a pozostałe 218 dzieci nie było nimi leczonych.

Ustalono, że im więcej antybiotyków otrzymywało dziecko, tym gorzej reagowało na szczepionki. Reakcja odpornościowa mogłaby być nawet poniżej progu zapewniającego właściwą odpowiedź na zakażenie. W przypadku preparatów przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi oraz polio, Haemophilus Influenzae typu b i pneumokokom spadek reakcji odpornościowej u dzieci w pierwszym roku życia sięgał od 5 do 11 proc. wraz z każdym cyklem antybiotykoterapii. W drugim roku życia po podaniu dawki przypominającej spadek reakcji na te szczepionki wynosił od 12 do 21 proc.

– Jeśli ktoś potrzebował jeszcze jednego argumentu, że nadużywanie antybiotyków nie jest dobre, przekonuje o tym ta publikacja – podkreśla w wypowiedzi dla „Science News” dr Bali Pulendran, immunolog ze Stanford University School of Medicine.

Mikrobiom jelitowy niszczony przez antybiotykoterapię

Antybiotyki niszczą mikrobiom w jelitach, o czym wiadomo od dawna. Badacze wciąż jednak odkrywają, jaki ma to wpływ na nasze zdrowie. Jak się okazuje, istnieje związek z odpornością, na co wcześniej wskazywały badania na myszach. Z kolei obserwacje ludzi dorosłych, jakie przeprowadził dr Pulendran w 2019 r., wykazały, że antybiotyki mogą osłabić reakcję odpornościową wywoływaną przez szczepionki przeciwko grypie sezonowej.

Z najnowszych badań wynika, że na reakcję odpornościową po podaniu szczepionek wpływa także rodzaj stosowanych u dzieci antybiotyków. Najbardziej negatywne pod tym względem okazały się antybiotyki o szerokim spektrum działania. Ważna była także długość cyklu antybiotykoterapii: leki stosowane przez dziesięć dni gorzej wpływały na reakcję odpornościową, niż te podawane o połowę krócej, czyli przez pięć dni.

Nadużywanie antybiotyków a wzrost zachorowań na krztusiec

Powstaje pytanie czy nadużywanie antybiotyków skutkuje większą zachorowalnością na zakażenia, przed którymi chronią stosowane u dzieci szczepionki. Może ona mieć wiele przyczyn. Dr Bali Pulendran zwraca jednak uwagę, że w USA zwiększyła się zachorowalność na krztusiec mimo akcji szczepień przeciwko tej chorobie. Być może nadużywanie antybiotyków u dzieci miało w tym przypadku jakieś znaczenie – podejrzewa lekarz.

Mogą to wyjaśnić kolejne badania, jakie wraz ze swym zespołem rozpoczął dr Pulendran. Chce on wykazać, jakie zmiany w mikrobiomie jelit zachodzą na skutek nadużywania antybiotyków. Badane będą zarówno próbki krwi, jak i kału (pozwalające zbadać mikrobiom jelit).

–  Antybiotyki to cudowne leki. Dzieci, które ich potrzebują, muszą je otrzymać – stwierdza amerykański pediatra. Jeśli jednak jest to możliwe, należy stosować antybiotyki celowane i tak krótko, jak tylko jest to konieczne – dodaje. Tylko wtedy będzie można uniknąć zarówno antybiotykooporności, jak i osłabienia reakcji odpornościowej na działania szczepionek ochronnych.

Źródło: PAP/Zbigniew Wojtasiński / TT: @grzesiowski_p