Zamknij

Anoreksja u dziecka – jak rozpoznać tę chorobę? Przyczyny, objawy

Alicja Bartosiak
12.08.2021
Aktualizacja: 12.10.2021 15:11
Anoreksja u dziecka
fot. Shutterstock

Anoreksja to choroba, która wykazuje największy wskaźnik śmiertelności spośród wszystkich schorzeń natury psychicznej. Zwykle dotyczy dorosłych, ale zdarza się również u dzieci. Dotyka nie tylko nastolatków – chorują na nią siedmioletnie dzieci, a nawet niemowlęta! Jak rozpoznać anoreksję u dziecka i w jaki sposób mu pomóc?

  1. Anoreksja u dziecka – czynniki ryzyka i główne przyczyny choroby
  2. Anoreksja u niemowląt oraz we wczesnym dzieciństwie
  3. Anoreksja u dziecka – narażeni również chłopcy
  4. Anoreksja u dziecka – pierwsze objawy
  5. Anoreksja u dziecka  – leczenie
  6. Jak rozmawiać z dzieckiem, które choruje i jak je wesprzeć?

Anoreksja (jadłowstręt) to choroba, która zagraża zdrowiu i życiu. Rozwija się stopniowo przez długi czas i dość trudno ją zdiagnozować – zwłaszcza gdy dotyczy dziecka. Jeśli Twoje dziecko od jakiegoś czasu nie lubi jeść w towarzystwie, zaczęło unikać znajomych i obsesyjnie przygląda się sobie w lustrze, możliwe, że daje Ci pierwsze sygnały ostrzegawcze. Skąd bierze się anoreksja? Czy jako rodzice możemy powstrzymać rozwój tej choroby?

Anoreksja u dziecka – czynniki ryzyka i główne przyczyny choroby

Wielu rodziców dzieci chorujących na anoreksję zastanawia się, czy mieli jakikolwiek wpływ na wystąpienie choroby u dziecka i czy można było jej uniknąć. Istnieją pewne czynniki zwiększające ryzyko zachorowania. To między innymi stosunek rodziców do wyglądu – zarówno swojego, jak i dziecka. Warto uważać na komplementy kierowane do dziecka – komplementowanie wyłącznie wyglądu dziecka może mieć negatywne skutki. Ciało dorastającego dziecka cały czas się zmienia i niektóre z tych zmian mogą być dla niego trudne do zaakceptowania. Pamiętajmy również, że dzieci obserwują nasze zachowanie i biorą z niego przykład. Skłonności do anoreksji występują również genetycznie, a ryzyko choroby wzrasta u bliźniąt. Wśród przyczyn anoreksji u dzieci i nastolatków wyróżniamy również:

  • brak akceptacji ze strony rówieśników,
  • zaburzone relacje rodzinne – zbyt duże wymagania rodziców wobec dziecka; obarczanie dziecka własnymi niespełnionymi ambicjami,
  • zaniżone poczucie własnej wartości,
  • trudne, traumatyczne sytuacje życiowe,
  • presja do posiadania szczupłej sylwetki (wyimaginowany ideał piękna przedstawiany w telewizji),
  • problemy z identyfikacją płciową,
  • niektóre cechy charakteru, takie jak nadmierny perfekcjonizm (na anoreksję często chorują osoby odnoszące sukcesy w wielu dziedzinach lub znerwicowane),
  • wczesne dojrzewanie.

Anoreksja u niemowląt oraz we wczesnym dzieciństwie

Jeśli chodzi o odmawianie jedzenia u dzieci poniżej siódmego roku życia, jak i u niemowląt, jest ono wywołane problemami na innej płaszczyźnie. Dla tak małego dziecka odmawianie jedzenia może być jedynym sposobem zasygnalizowania, że jest mu ciężko. Należy jednak pamiętać, że w przypadku małych dzieci, krótkotrwałe okresy braku zainteresowania jedzeniem występują naturalnie i są przejściowe. Jeżeli jednak niemowlę nie przybiera na wadze i odmawia jedzenia przez dłużej niż miesiąc, mamy do czynienia z anoreksją niemowlęcą (tzw. zaburzony proces separacji).

Anoreksja niemowlęca i dziecięca zdarza się niezwykle rzadko i zwykle jest późno diagnozowana – u małych dzieci na początku leczenia przeprowadza się diagnostykę głównie pod kątem chorób, które mogą fizycznie uniemożliwiać spożywanie posiłku. Bardzo ważne jest wykluczenie wszystkich innych schorzeń mogących powodować problemy z przyswajaniem pokarmu (np. problemy z przełykaniem). Objawy anoreksji niemowlęcej to na przykład:

  • regularne odmawianie zjadania konkretnej ilości przez co najmniej miesiąc,
  • brak zainteresowania jedzeniem i niesygnalizowanie głodu,
  • silne zainteresowanie zabawą i kontaktem z opiekunem,
  • niedobór wagi i wzrostu (dziecko znajduje się poniżej siatki centylowej),
  • nadmierna senność lub pobudzenie

Leczenie anoreksji u tak małych pacjentów polega na wprowadzeniu stałych schematów żywieniowych i rutynie, czasami to rodzice muszą wziąć udział w psychoterapii, aby na nowo nauczyć się prawidłowej relacji z dzieckiem. Przyczyną anoreksji u dziecka często są niewłaściwe relacje z rodzicem. 

Anoreksja u dziecka – narażeni również chłopcy

Mimo że anoreksję przypisujemy głównie dorastającym dziewczętom, liczba chorujących na nią chłopców stale rośnie. Anoreksja bardzo często pojawia się u chłopców, którzy byli pulchnymi dziećmi. Choroba dotyka również chłopców w okresie dojrzewania, którzy mają problem z identyfikacją płciową, przez co czują się wykluczeni ze środowiska. Występowanie anoreksji u chłopców często jest związane również z obsesyjnym zainteresowaniem konkretną dyscypliną sportową i treningami. Duży wpływ na postrzeganie siebie przez nastolatków ma również, podobnie jak u dziewczynek, przedstawiany w mediach trend zadbanego, idealnego mężczyzny, któremu większość chłopców i chce za wszelką cenę dorównać.

Anoreksja u dziecka – pierwsze objawy

Jak rozpoznać, że nasze dziecko zaczyna chorować na anoreksję? Często bywa to trudne, zwłaszcza że pierwsze sygnały mogą być bardzo subtelne, wręcz niezauważalne. Dlatego warto  być czujnym i znać główne objawy towarzyszące chorobie. Zachowania, które powinny wzbudzić Twoją czujność to na przykład:

  • stosowanie restrykcyjnej diety pomimo szczupłej sylwetki,
  • nagłe zainteresowanie aktywnością fizyczną,
  • ograniczenie ilości wypijanych płynów,
  • r ozdrażnienie, zdenerwowanie i rozkojarzenie
  • krojenie posiłków na małe kawałeczki i zjadanie tylko niewielkiej części z nich,
  • niechęć do jedzenia wspólnych posiłków,
  • gwałtowne zmniejszenie masy ciała,
  • perfekcjonizm w wielu dziedzinach życia,
  • zażywanie suplementów o charakterze przeczyszczającym lub moczopędnym,
  • wycofanie,
  • spaczone postrzeganie własnego wyglądu,
  • ubiór nieadekwatny do pogody; zbyt luźne ubrania zakrywające całą sylwetkę,
  • sprzeciwianie się, jeśli chodzi o wielkość porcji nakładanych przez rodziców,
  • nadmierne skupienie na kaloryczności spożywanych posiłków,
  • ograniczenie dotychczasowych kontaktów z rówieśnikami,
  • unikanie jedzenia w towarzystwie,
  • zwiększona wrażliwość na zimno,
  • zaparcia,
  • jedzenie z małych talerzyków, picie z małych kubeczków,
  • pogorszenie kondycji włosów,
  • problemy z dziąsłami i zębami,
  • nawracające przeziębienia wynikające ze znacznego obniżenia odporności dziecka.

Anoreksja u dziecka  – leczenie

Istnieje kilka metod leczenia anoreksji dziecięcej. Zwykle rozważa się terapię indywidualną, grupową lub rodzinną. Na ogół na początku leczenia wybierana jest terapia indywidualna, polegająca na spotkaniach dziecka z terapeutą, ponieważ wielu nastolatków wstydzi się mówić o swoich problemach w większym gronie. Bardzo skuteczna jest również terapia rodzinna, która pomaga „poprawić” dziecku relacje z rodzicami i uczy efektywnego dialogu. Jeśli choroba postępuje mimo terapii, niezbędny jest pobyt dziecka w szpitalu. W niektórych przypadkach terapii towarzyszy leczenie farmakologiczne (za pomocą leków na depresję). Warto pamiętać, że proces powrotu do zdrowia może być długotrwały ze względu na wyniszczenia, jakie powoduje anoreksja.

Jak rozmawiać z dzieckiem, które choruje i jak je wesprzeć?

Zanim zaczniemy rozmowę z dzieckiem, u którego widzimy pierwsze objawy anoreksji, warto jak najwięcej dowiedzieć się o jego problemie. Pomocna może okazać się konsultacja ze specjalistą, który wyjaśni nam, jakie emocje może odczuwać chory. Nie stawiajmy diagnoz samodzielnie i pamiętajmy, aby nie straszyć dziecka konsekwencjami niejedzenia i nie naciskać na nie w tej kwestii — może to przynieść odwrotne efekty.

Bardzo ważne jest, aby wybrać odpowiedni moment i miejsce takiej rozmowy. Dla dziecka posiłki są bardzo stresujące, więc rozmowa przeprowadzona przy obiedzie to nie najlepsze okoliczności. Rozmawiajmy z dzieckiem w otoczeniu, które dobrze mu się kojarzy – może to być na przykład jego pokój lub całkowicie neutralne miejsce.

U dzieci chorych na anoreksję obserwuje się wysoki poziom kortyzolu, czyli hormonu stresu. Choroba bardzo często może być odpowiedzią na silne emocje, jakie przeżywa dziecko. Odmawianie jedzenia jest swego rodzaju sposobem na radzenie sobie z problemami, które przerastają młodego człowieka. W rozmowie warto wyrazić swoją troskę o dziecko i niczego mu nie nakazywać – powinno wiedzieć, że ma w nas oparcie. Okażmy dziecku zrozumienie i traktujmy je jak partnera w rozmowie – nawet gdy ma cztery lata i niewiele rozumie z całej sytuacji.

W kontaktach z dzieckiem z zaburzeniami żywienia warto pamiętać o tym, aby jedzenie nie stało się głównym motywem wzajemnych stosunków, ponieważ może to odwrócić naszą uwagę od najważniejszego problemu, którego konsekwencją jest właśnie anoreksja. Unikajmy lekceważenia kompleksów dziecka zmagającego się z zaburzeniami.

Ważne

Pamiętajmy, że nawet jeśli dla nas pewne kwestie mogą wydawać się błahe, z perspektywy dziecka czy nastolatka wyglądają zupełnie inaczej. Nie wstydźmy się korzystać z pomocy profesjonalisty (dietetyka czy psychologa dziecięcego).

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: pacjent.gov.pl/mp.pl/medonet.pl