Zamknij

Bezpieczna ilość alkoholu w ciąży nie istnieje. Już jeden drink zmienia mózg dziecka

22.11.2022
Aktualizacja: 22.11.2022 14:41

Nawet odrobina alkoholu w ciąży opóźnia rozwój mózgu dziecka – dowiedli naukowcy z Austrii. To z kolei naraża go problemy, w tym związane z uczeniem się. Wyniki najnowszego badania zaprezentowano podczas corocznej konferencji Radiological Society of North America.

Alkohol w ciąży szkodzi w każdej ilości
fot. Shutterstock
  1. Picie w ciąży powoduje FASD u dziecka
  2. Alkohol uszkadza mózgi nienarodzonych dzieci
  3. Opóźnienia w procesie mielinizacji komórek mózgowych
  4. Jakie są objawy Zespołu Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) ?

Spożywanie nawet niewielkich ilości alkoholu w czasie ciąży może zmieniać strukturę mózgu dziecka i opóźniać jego rozwój – wykazało ostatnie badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu. Badacze zwracają uwagę, że wciąż niewiele przyszłych mam zdaje sobie sprawę, jak szkodliwy wpływ na płód ma alkohol pity podczas ciąży.

Picie w ciąży powoduje FASD u dziecka

Ciężarne, które piją nawet niewielkie ilości alkoholu, narażają rozwijający się płód na cały szereg schorzeń, nazywanych ogólnie Zespołem Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD). Dzieci z FASD są zdecydowanie bardziej narażone na trudności w uczeniu się, problemy behawioralne czy opóźnienia rozwoju mowy.

– Niestety wiele kobiet nie do końca zdaje sobie sprawę z wpływu alkoholu na płód – mówi główny autor badania dr Patric Kienast z Katedry Obrazowania Biomedycznego Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu. – Dlatego naszym obowiązkiem jest nie tylko prowadzenie badań, ale także aktywne edukowanie społeczeństwa na temat wpływu tej używki na płód.

Alkohol uszkadza mózgi nienarodzonych dzieci

Na potrzeby badania naukowcy przeanalizowali obrazy 24 płodów, uzyskane za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI), u których doszło do prenatalnej ekspozycji na alkohol. Wszystkie płody w momencie wykonywania badania były między 22. a 36. tygodniem ciąży. Narażenie na alkohol określono na podstawie anonimowych ankiet przeprowadzonych wśród matek.

Okazało się, że u płodów narażonych na kontakt z alkoholem tzw. całkowity wynik dojrzałości płodu (fTMS) był znacznie niższy niż w grupie kontrolnej (dobranej pod względem wieku), a część kresomózgowia, zwana bruzdą skroniową górną, była wyraźnie płytsza. Bruzda ta jest obszarem zaangażowanym w poznanie społeczne, integrację audiowizualną i percepcję językową.

– Największe zmiany odkryliśmy właśnie w obszarze skroniowym mózgu, w tym w bruździe górnej – opowiada dr Gregor Kasprian z Uniwersytetu Medycznego w Wiedniu. – A wiadomo, że ten region ma ogromny wpływ na rozwój mowy u dzieci.

Co ważne, powyższe zmiany obserwowano także w mózgach płodów o niskim poziomie ekspozycji na alkohol. – Siedemnaście z 24 badanych przez nas matek piło alkohol stosunkowo rzadko, a średnie spożycie w grupie badawczej wynosiło mniej niż jeden drink tygodniowo – wyjaśnia dr Kienast. – I nawet przy takich ilościach byliśmy w stanie wykryć znaczące zmiany w mózgach płodów na podstawie prenatalnego rezonansu magnetycznego.

Opóźnienia w procesie mielinizacji komórek mózgowych

Według naukowców opóźniony rozwój mózgu płodu może być związany z zaburzonym procesem mielinizacji oraz z mniej wyraźnymi, ale także istotnymi, nieprawidłowościami w gyryfikacji płatów czołowych i potylicznych.

Proces mielinizacji, jak wyjaśniają badacze, ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania mózgu i układu nerwowego. Mielina chroni komórki nerwowe, umożliwiając im szybsze przekazywanie informacji. Ważne kamienie milowe w rozwoju niemowląt, takie jak przewracanie się, raczkowanie i przetwarzanie języka, są bezpośrednio związane z mielinizacją. Gyryfikacja zaś odnosi się do tworzenia fałdów kory mózgowej. Fałdowanie powiększa powierzchnię kory, zwiększając możliwości poznawcze człowieka. Inaczej mówiąc: gdy gyryfikacja jest zaburzona, zmniejszona jest także funkcjonalność mózgu.

– Kobiety w ciąży powinny więc bezwzględnie unikać spożywania alkoholu – podkreśla dr Kienast. – Jak wykazaliśmy w tym badaniu, nawet małe jego ilości mogą prowadzić do zmian strukturalnych w rozwoju mózgu i opóźnionego dojrzewania tego narządu.

Na razie nie jest jasne, w jaki sposób wspomniane zmiany strukturalne wpłyną na rozwój mózgu po urodzeniu. – Aby dokładnie to ocenić, musimy poczekać, aż dzieci, które były badane jako płody, podrosną. Wówczas zaprosimy je na dalsze testy – mówi autor pracy. – Jednak już teraz możemy z dużą dozą pewności założyć, że wykryte przez nas zmiany przyczyniają się do powstania trudności poznawczych i behawioralnych.

Jakie są objawy Zespołu Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) ?

Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD) jest nieuleczalnym zespołem chorobowym, który może wystąpić u dzieci, których matki piły alkohol w czasie ciąży. FASD charakteryzuje się uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeniami neurologicznymi, opóźnieniami rozwoju fizycznego i psychicznego, zaburzeniami zachowania, a także niedorozwojem umysłowym. Objawami FASD są m.in.:

  • słaba koordynacja ruchowa
  • nadpobudliwość psychoruchowa
  • trudności z koncentracją
  • słaba pamięć
  • trudności w uczeniu się (zwłaszcza matematyki)
  • opóźnienia w rozwoju mowy i jej zaburzenia
  • niepełnosprawność intelektualna lub niskie IQ
  • problemy z pamięcią i zdolnością do rozwiązywania problemów
  • wady rozwojowe (m.in. serca i stawów).

Najcięższą formę uszkodzeń wywołanych prenatalną narażeniem na alkohol stanowi Płodowy Zespół Alkoholowy (FAS), w którym oprócz uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, wstępują również zaburzenie fizyczne: mała masa ciała i niski wzrost, a także nieprawidłowe rysy twarzy, takie jak wąskie szpary powiekowe, brak rynienki podnosowej, brak górnej czerwieni wargowej.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.
loader

Źródło: Drinking During Pregnancy Changes Baby’s Brain Structure, Radiological Society of North America (RSNA), 2022 / Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych / PAP/Katarzyna Czechowicz