Skala Apgar: za co noworodek dostaje punkty?

10.04.2019
Aktualizacja: 04.07.2019 11:26
Noworodek po porodzie podlega badaniu i ocenie według skali Apgar

Stan każdego noworodka jest szczegółowo oceniany po urodzeniu. Służy do tego głównie skala Apgar, której ocenie podlega oddech dziecka, jego praca serca, odruchy ciała, napięcie mięśni, a nawet zabarwienie skóry. Na podstawie obserwacji lekarze przyznają odpowiednio punkty, a ich suma świadczy o ogólnym zdrowiu dziecka. Choć nie zawsze jest prognozą na przyszłość, to skala Apgar pozwala na ocenę zdrowia dziecku „tu i teraz” oraz wdrożenie ewentualnego postępowania medycznego. 

Skala Apgar to specjalna skala stosowana w medycynie, wykorzystywana do oceny stanu noworodka tuż po porodzie. Przez wielu położników i neonatologów uważana jest za niezastąpione narzędzie do oceny noworodka. Chociaż jej wynik nie może być ostatecznym wyznacznikiem rozpoczęcia medycznej interwencji wobec noworodka, jest to wskazówka co do dalszego postępowania.

Skalę Apgar wprowadziła w 1952 roku Virginia Apgar, która w ocenie wykorzystywała parametry stosowane w anestezjologii. Uważała, że ocena w pierwszych minutach życia dziecka będzie pozwalała na prognozowanie przyszłości noworodka, umożliwi również wcześniejsze podjęcie leczenia czy rehabilitacji, co zaprocentuje w przyszłości. 

Skala stosowana jest do oceny stanu noworodka w 1.,3.,5. i 10. minucie życia oraz do prognozowania  jego późniejszego rozwoju. Ocenia się pięć podstawowych parametrów: zabarwienie skóry, czynność akcji serca (puls), odruchy (reakcje na bodźce), napięcie mięśni i oddychanie. Dziecko może dostać od 0 do 10 punktów, przy czym 10 punktów świadczy o bardzo dobrej kondycji dziecka po urodzeniu. 

ZOBACZ: Który to miesiąc? Czyli dlaczego ciąża trwa 10 miesięcy

Skala Apgar: na czym polega?

Noworodek po urodzeniu jest badany przez lekarzy, którzy oceniają podstawowe parametry życiowe, odruchy, a nawet kolor skóry. Taką ocenę wykonuje się dwukrotnie (w 1. i 5. minucie życia) u dzieci urodzonych w stanie dobrym, które otrzymały ponad 7 punktów w skali Apgar, i czterokrotnie (w 1.,3., 5. i 10. minucie życia) u dzieci urodzonych w gorszym stanie, które otrzymały poniżej 7 punktów, oraz dzieci w stanie ciężkim – od 4 do 0 punktów.

Ocena obejmuje zabarwienie skóry, czynność serca, napięcie mięśniowe, czynność oddechową i odruchy dziecka. W każdej z kategorii noworodek może otrzymać od 0 do 2 punktów, przy czym zero to brak reakcji, brak odruchów, brak oddechu itp. Na końcu punkty się sumuje, a wynik pozwala na ogólną ocenę zdrowia dziecka. 

Skala Apgar jest oceną subiektywną i punktacja zwykle różni się w zależności od lekarza, który dokonywał oceny. Dlatego często ta metoda spotyka się z krytyką. Niska punktacja jest powodem do niepokoju, ale zwykle przy odpowiednio prowadzonej rehabilitacji i leczeniu dziecko ma duże szanse na prawidłowy rozwój. Niska punktacja jest jednak wskazówką dla lekarzy do przeprowadzenia pogłębionej diagnostyki, pozwala także na postawienie prognozy co do dalszego rozwoju dziecka.

Jeśli dziecko otrzyma 10 punktów, czyli maksymalną liczbę, to oznacza, że badanie przebiegło pomyślnie. Noworodki z 8 punktami również są zdrowe, choć zwykle wymagają np. usunięcia śluzu z dróg oddechowych. Dzieci z 3 punktami mają słabe tętno, ich serce bije z niską częstotliwością, ruchy są spowolnione, skóra blada lub sina, wymagają natychmiastowej pomocy, przeważnie poprzez podanie tlenu. 

Skala Apgar to nie wszystko. Noworodek po porodzie jest badany na przeróżne sposoby. Obowiązkiem osoby zajmującej się noworodkiem na sali porodowej jest zważenie go i dokonanie pomiaru długości ciemieniowo-siedzeniowej, obwodów głowy, klatki piersiowej i brzucha. Wszystkie te czynniki mają wpływ na ocenę zdrowia nowo narodzonego dziecka. 

Skala Apgar obejmuje:

Tabelka Apgar

Stan dziecka ocenia się i prognozuje na podstawie sumy ocen uzyskanych podczas badania. Ocena wyników:

  • 0 – 3 ocena zła (ciężka zamartwica);
  • 4 – 6 ocena średnia;
  • 7 – 10 stan dobry.

Skala Apgar ma ograniczone znaczenie diagnostyczne w stosunku do wcześniaków, ponieważ mają one fizjologicznie obniżone napięcie mięśniowe, czy słabsze odruchy obronne, co jest związane ze zbyt wczesnym opuszczeniem łona matki.

– Zmniejszona punktacja w skali Apgar u noworodków skrajnie niedojrzałych nie musi świadczyć o złym stanie klinicznym po urodzeniu ani tym bardziej o niedotlenieniu, a taki jest główny cel badania w skali Apgar. U tych noworodków, bardziej niż u innych, potrzebne są dodatkowe badania z krwi pępowinowej – stwierdza prof. Ewa Helwich, konsultantka krajowego ds. neonatologii. 

ZOBACZ: Kangurowanie noworodka to bliski kontakt i głęboka więź. Na czym polega?

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: zdrowie.pap.pl;