Prawa i przywileje kobiet w ciąży: 10 najważniejszych praw ciężarnych

17.10.2018 17:29
Prawa kobiet w ciąży
Fot. Shutterstock

Kobiety ciężarne mają specjalne prawa i przywileje, które przysługują im ze względu na stan, w którym się znajdują. Mogą łatwiej i szybciej ,,dostać się'' do lekarza, skorzystać z większej ilości przerw w pracy, darmowych porad prawnych i pomocy psychologicznej. 

Kobiety w ciąży mają swoje prawa. Choć brzmi to banalnie, to nie każda ciężarna wie, że ze względu na swój stan może korzystać z pewnych przywilejów. Korzystanie z darmowej pomocy prawnej, wizyty u lekarza bez kolejki, czy prawo do specjalnych przerw w pracy to tylko niektóre z nich.

Warto zapoznać się z przysługującymi prawami i móc upomnieć się o swoje, gdy zajdzie taka konieczność. Choć praw i przywilejów kobiety ciężarne mają dosyć dużo, to większość z nich wynika z ogólnie przyjętych norm zachowania. Natomiast niektóre zapisane są w prawie i wymagają przestrzegania. Wszelkie naruszenia kobiety ciężarne mogą zgłaszać do kierowników placówek lub oddziału wojewódzkiego NFZ.

Do czego ma prawo kobieta w ciąży? 10 praw

1. Kobieta w ciąży ma prawo do korzystania z opieki medycznej bez kolejki: dotyczy to całego okresu ciąży, porodu i połogu (ok. 6 tygodni po porodzie). W tym czasie kobieta nie musi być ubezpieczona i nikt nie ma prawa żądać od niej dowodu ubezpieczenia. Musi jedynie posiadać kartę ciąży lub zaświadczenie od lekarza prowadzącego ciążę, wraz z dokumentami potwierdzającymi tożsamość i ewentualnym skierowaniem.  

Ciężarna ma także prawo do pierwszeństwa przy kasie. Niektóre sklepy dysponują tzw. ,,kasami pierwszeństwa'' w których mogą ustawiać się ciężarne bez potrzeby stania w kolejce z innymi klientami. Dzięki temu sprawunki można załatwić szybciej, czasami bez męczącego i długotrwałego stania na nogach w kolejce.

2. Prawo do szybkiej realizacji wizyt lekarskich: kobieta ciężarna ma prawo do odbycia wizyty najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych od zgłoszenia w placówkach NFZ. Prawo określa przepis wprowadzony w życie w styczniu 2017 roku, który mówi o tym, że jeśli ciężarna ma skierowanie do specjalisty np.: kardiologa, endokrynologa czy stomatologa, powinna być przyjęta tego samego dnia lub najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych.

Żeby skorzystać z tego uprawnienia, kobieta musi posiadać zaświadczenie o ciąży wystawione przez ginekologa lub na skierowaniu musi być zapisane, który to jest tydzień ciąży. 

3. Prawo do korzystania z nieodpłatnej pomocy prawnej: takie prawo zapewnia Ustawa o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, która weszła w życie 1 stycznia 2017 roku. Darmowa pomoc prawna nie dotyczy jednak wszystkich aspektów życia, a wyłącznie spraw związanych z rodzicielstwem i uprawnień pracowniczych. Na stronie darmowapomocprawna.ms.gov.pl można znaleźć adresy ośrodków, w których udzielana jest darmowa pomoc prawna.

4. Prawo do darmowego wsparcia psychologicznego: kobieta ciężarna, która ma obniżone samopoczucie, odczuwa skrajne emocje, w tym smutek i lęk, jest zmęczona, zniechęcona do aktywności, brak jej energii, czyli ma tzw. objawy depresyjne, może się zgłosić – bez skierowania - do poradni zdrowia psychicznego. Powinna być przyjęta (w ramach NFZ) w dniu zgłoszenia lub najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych.

Natomiast w sytuacji niepowodzeń położniczych lub w przypadku urodzenia noworodka o bardzo małej masie urodzeniowej (poniżej 1500 gramów), skrajnie niedojrzałego lub z wadą wrodzoną, szpital jest zobowiązany do zapewnienia kobiecie opieki psychologa.

5. Prawo do korzystania z poradnictwa laktacyjnego: każda kobieta po porodzie, w szpitalu, ma prawo do instruktażu dotyczącego prawidłowego przystawienia noworodka do piersi oraz poznania zasad prawidłowej laktacji. Pomoc w szpitalu jest bezpłatna, więc warto z niej korzystać. Po wyjściu ze szpitala, gdy pojawią się problemy z karmieniem, pozostaje korzystanie z płatnych poradni laktacyjnych. 

6. Ciężarna ma prawo do zaplanowania porodu: do tego służy tzw. plan porodu, który określa, na co zgadza się ciężarna, czego oczekuje i jak wyobraża sobie poród. Taki plan powinien zostać opracowany w ciąży wspólnie z lekarzem lub położną. Stanowi oczywiście pewną podstawę, ale może być modyfikowany podczas porodu, gdy zajdzie taka potrzeba.

Jeśli nikt nie zapyta ciężarnej o dołączenie planu porodu do dokumentacji, wtedy sama pacjentka może go wręczyć i dopilnować, żeby znalazł się w dokumentacji.

W planie porodu warto zaznaczyć:

  • prośbę o udzielenie pełnej, jasnej i zrozumiałej informacji o każdym planowanym zabiegu, zanim wyrazi się na niego zgodę;
  • prośbę o informację, gdy dojdzie do zmiany osoby sprawującej opiekę nad ciężarną;
  • prośbę o założenie wenflonu tylko w sytuacji tego wymagającej;
  • prośbę o omówienie metody uśmierzania bólu porodowego dostępnej w danym szpitalu;
  • informację, że liczy się na pomoc w znalezieniu najlepszej pozycji podczas całego porodu.

7. Prawo do intymności: to prawo pozwalające na przykład na rodzenie w godnych warunkach. W czasie porodu może być obecny tylko niezębny personel, na obecność studentów czy wszystkich innych osób zgodę musi wyrazić ciężarna. Takie prawo gwarantuje kobietom art. 22 ust. 2 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Wyjątkiem może być jednak poród w szpitalu klinicznym, który stanowi bazę naukową dla uczelni. Jeśli kobieta rodzi w takim szpitalu, to zapis ustawy nie obowiązuje. Warto wziąć to pod uwagę przy wyborze dogodnej placówki. 

8. Prawo do przerw w pracy przy komputerze: obowiązuje zarówno ciężarne, jak i kobiety karmiące piersią. Od 1 maja 2017 r. obowiązują nowe przepisy tj. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, które wprowadzą istotną zmianę dotyczącą między innymi sposobu wykonywania pracy kobiety w ciąży przy ekranie komputera.

Prawo zakłada, że kobiety w ciąży mogą pracować w pozycji siedzącej przy obsłudze monitorów nie dłużej niż 50 minut w każdej godzinie pracy, przy zapewnieniu 10 minut przerwy. Przerwa ta wliczana jest do czasu pracy. Ponadto, prace na stanowiskach z monitorami ekranowymi, w łącznym czasie nie powinny przekroczyć 8 godzin na dobę.

9. Kobieta w ciąży ma prawo do prowadzenia ciąży przez położną: już nie tylko lekarz, ale także posiadająca odpowiednie kwalifikacje położna może prowadzić ciążę. Takie przepisy obowiązują od stycznia 2017 roku. Kobiety mogą z położną konsultować sprawy związane z rozwojem dziecka na poszczególnych etapach ciąży, pojawiającymi się dolegliwościami i naturalnymi sposobami ich łagodzenia, mogą także wspólnie przygotować plan porodu.

Prowadzenie ciąży przez położną odbywa się na tych samych zasadach, co prowadzenie ciąży przez lekarza. Położna również analizuje wyniki badań, a ciężarnej przysługuje taka sama ilość wizyt i te same badania. Dopiero w momencie, gdy pojawią się problemy, ciężarna zostanie skierowana do ginekologa lub lekarza innej specjalności.

10. Prawo do obecności bliskiej osoby w czasie porodu i wizyt lekarskich: za osobę bliską uważa się małżonka, krewnego lub powinowatego do drugiego stopnia w linii prostej, przedstawiciela ustawowego, osobę pozostającą we wspólnym pożyciu lub osobę wskazaną przez pacjenta. Może to być: partner, mąż, doula lub jakakolwiek inna osoba przez wskazana przez ciężarną. Nikt nie ma prawa odmówić ciężarnej, gdy życzy sobie towarzystwa i wsparcia bliskiej osoby.

Lekarz lub inna osoba wykonująca zawód medyczny może nie zgodzić się na obecność bliskiej osoby wyłącznie z dwóch powodów: w przypadku istnienia prawdopodobieństwa wystąpienia zagrożenia epidemicznego, lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta.

Źródło: zdrowie.pap.pl

________

zdrowie.radiozet.pl/nk