Ciąża w cukrzycy. Jak ją zaplanować, aby nie doszło do powikłań?

11.02.2020
Aktualizacja: 18.06.2020 08:12
Cukrzyca w ciąży i zagrożenie dla dziecka
fot. Shuttesrock

Planowanie ciąży przy cukrzycy jest trudnym momentem w życiu diabetyczki, zarówno z cukrzycą  typu 1, jak i 2. Nie oznacza to jednak, że choroba ta wiąże się z rezygnacji z potomstwa. Poznaj główne aspekty, na które należy zwrócić uwagę przed zajściem w ciążę, i jak mądrze zaplanować macierzyństwo, będąc diabetyczką.

Jak przygotować się do ciąży, mając cukrzycę?

Cukrzyca typu 2 coraz częściej pojawia się u młodych kobiet, a nawet u dzieci, stąd ich przygotowanie również staje się coraz bardziej istotne. Większość kobiet z cukrzycą w pewnym momencie życia zadaje sobie pytanie, czy starać się o dziecko. Pojawiają się wątpliwości, czy można zostać mamą, mając cukrzycę.

Część kobiet ze względu na czas trwania choroby, występujące u nich powikłania lub ze strachu przed wadami, będącymi efektem źle wyrównanej cukrzycy, świadomie rezygnuje z macierzyństwa. Pocieszeniem jest to, że ryzyko niepowodzeń ciążowych można zmniejszyć, dbając o stężenie glukozy zarówno przed zajściem w ciążę, jak w ciąży.

Głównym celem planowania ciąży przy cukrzycy  jest osiągnięcie wyrównania poziomu glikemii zbliżonych do poziomów zdrowych kobiet.

PTD zaleca dążyć do wyników glikemii na czczo 70-90 md/dl i w godzinę po posiłku maksymalnie 140 mg/dl. Cele te są dość trudne do zrealizowania, szczególnie biorąc pod uwagę nieustającą burzę hormonalną w czasie ciąży i szybko zmieniające się zapotrzebowanie na insulinę.

Poprawa glikemii przed poczęciem dziecka i rozpoczęciem ciąży z niższym poziomem hemoglobiny glikowanej zmniejsza ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u dziecka nawet 3-krotnie.

Ważna informacja

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) zaleca dążenie do wyrównania cukrzycy na poziomie HbpA1c do 6,5% w momencie poczęcia i poniżej 6% w czasie ciąży.

Planując ciążę przy cukrzycy, należy pamiętać również o diecie. Powinna dostarczać właściwą ilość składników pokarmowych o niskim indeksie glikemicznym. Powinna być opracowana indywidualnie, z uwzględnieniem m.in. wzrostu, masy ciała, aktywności fizycznej. 

Jeśli kobieta nie może pozwolić sobie na konsultację u dietetyka, powinna kłaść nacisk na świadomość tego, co jemy i własne obserwacje. Podstawową zasadą przy komponowaniu posiłków jest to, by były różnorodne, czyli zawierały zdrowe węglowodany złożone, pełnowartościowe białko, dobre tłuszcze. 

Ważna informacja

Składniki o niskim indeksie glikemicznym: warzywa, orzechy, grube kasze, pełnoziarnisty makaron, razowa mąka.

Ciąża i cukrzyca: jakie mogą być powikłania?

Powikłania położnicze u kobiet z cukrzycą istnieją przed ciążą są 5 razy częstsze niż u kobiet zdrowych. W wielu badaniach udowodniono, że zła kontrola glikemii w czasie ciąży zwiększa ryzyko komplikacji i niepowodzeń zarówno i matki, jaki i dziecka.

Słaba kontrola glikemii na początku ciąży zwiększa ryzyko poronienia i wystąpienia wad wrodzonych. W pierwszym trymestrze następuje oranogeneza, czyli tworzenie najważniejszych organów u dziecka i jest to kluczowy okres dla prawidłowego rozwoju płodu. Przyrost masy ciała dziecka zwiększa się wraz ze wzrostem stężenia HbA1c, zwłaszcza w III trymestrze ciąży.

Prowadzi to do makrosomii, przez co rośnie ryzyko urazów okołoporodowych, np. urazów barków i noworodka, niedotlenienie, uszkodzenie kanału rodnego kobiety czy konieczności wykonania cesarskiego cięcia. Jedynie 33% kobiet z cukrzycą typu 1 rodzi dzieci siłami natury.

Cukrzyca uczy pokory i planowania w codziennym życiu, ale staje się nieporównywalnie bardziej wymagająca w ciąży. Oczywiście wszystko zależy od indywidualnej sytuacji, czasu trwania choroby, występowania powikłań czy dodatkowych innych chorób.

Agnieszka Ziembińska, która zmaga się cukrzycą, dzieli się w swojej książce „Cukrzyca na obcasach. Poradnik cukrzycowy dla kobiet”, jak radziła sobie w trudnych chwilach, będąc na etapie planowania ciąży.

–W ośrodkach diabetologicznych, gdzie prowadzone są pacjentki z cukrzycą typu 1 mogą zgłaszać się także te, które dopiero planują powiększenie rodziny. Sama kiedyś skorzystałam z takiej i na planowanie ciąży wypożyczono mi pompę insulinową w ramach programu Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Co prawda wtedy mi się nie udało zajść w ciążę, ale tak też (niestety) się zdarza. Pacjentki z cukrzycą typu 2 na czas ciąży najczęściej muszą przejść na insulinę, gdyż nie rekomenduje się stosowania doustnych leków w tym stanie. Jako diabetyczka i matka dwójki dzieci uważam, że warto skorzystać ze specjalistycznej pomocy jeszcze przed zajściem w ciążę i zaplanować ciążę wspólnie diabetologiem – radzi Agnieszka Ziembińska.  

Poród u kobiet z cukrzycą: kiedy najlepiej?

Według standardów Towarzystw Ginekologicznych i Diabetologicznych w Polsce, najlepszym terminem porodu dla pacjentek z cukrzycą typu 1 lub 2 bez dodatkowych powikłań jest 38. tydzień ciąży. Jeśli glikemie są chwiejne, zleca się indukcję porodu w 38. tygodniu, a jeśli wszystko jest w porządku, ciężarna dobrze się czuje, wszystkie parametry są w normie i chce rodzić naturalnie, to można z powodzeniem poczekać na samoistny rozwój akcji porodowej w 39. - 40. tygodniu. Zawsze jednak ostateczna decyzja zależy od indywidualnej sytuacji i od lekarza prowadzącego. 

Warto wiedzieć, że cukrzyca nie stanowi przeciwwskazania do znieczulenia zewnątrzoponowego podczas porodu siłami natury.