Zamknij

Źle się czujesz po glutenie? To może być nadwrażliwość na gluten

12.05.2021
Aktualizacja: 12.05.2021 09:48
Nadwrażliwość na gluten, czyli NCNG
fot. bubutu/easyfotostock/Eastnews

Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG) to ani celiakia, ani alergia na gluten. Choć objawy mogą być podobne, to jest to zupełnie inna choroba. Jeśli źle czujesz się po glutenie, a po odstawieniu go objawy mijają, może to być właśnie nadwrażliwość na gluten. Co wiemy o tej chorobie?

  1. Co to jest nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG)?
  2. Jakie są objawy NCNG?
  3. W jaki sposób diagnozuje się NCNG?
  4. Jak leczy się nieceliakalną nadwrażliwość na gluten?

Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten, w skrócie NCNG (czasami nazwa skracana jest też jako NCGS od ang. non-celiac gluten sensitivity), to dość nowa jednostka chorobowa, bo dopiero w 2012 roku została sklasyfikowana, uznana za chorobę i wpisana na ich listę. Długo zaprzeczano, że nieceliakalna nadwrażliwość na gluten w ogóle istnieje. Jednak choroba ta jest faktem i należy ją odróżnić od celiakii oraz alergii na gluten. NCNG może być wyjaśnieniem dolegliwości, jakie pojawiają się po spożyciu glutenu u osób, które nie cierpią ani na alergię na pszenicę, ani na celiakię.

Co to jest nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG)?

Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (ang. non-coeliac gluten sensitivity – NCGS) jest rodzajem nietolerancji glutenu, w której organizm nieprawidłowo reaguje na białka znajdujące się w niektórych zbożach, takich jak pszenica (i jej wszystkie odmiany, w tym orkisz), żyto, jęczmień. Przyczyna i dokładny mechanizm powstawania choroby nie jest znany. Nie wiadomo, czy w powstawanie choroby jest zaangażowany układ odpornościowy, ale jeśli tak jest, to mechanizm ten jest inny niż w przypadku celiakii (choroba autoimmunizacyjna) czy alergii na pszenicę (choroba alergiczna z wytworzeniem specyficznych przeciwciał IgE). NCGS nie jest chorobą zagrażającą życiu, ale znacznie zmniejsza komfort życia chorego.
NCNG jest diagnozowana od wczesnego dzieciństwa aż po późną starość, a szczyt zachorowań przypada na 4-5. dekadę życia. Występuje i u dzieci, i u dorosłych – częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Jakie są objawy NCNG?

Objawy nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten pojawiają się po kontakcie z glutenem – w kilka godzin lub dni po spożyciu tego składnika. Ich lista jest długa, ale najczęściej występują objawy żołądkowo-jelitowe przypominające zespół jelita nadwrażliwego, ale nie tylko. Są to najczęściej:

  • ból brzucha
  • biegunka lub zaparcia
  • uporczywe wzdęcia
  • niedokrwistość
  • drętwienia kończyn
  • ból stawów i mięśni
  • zaburzenia snu
  • przewlekłe zmęczenie
  • problemy z koncentracją
  • depresja
  • ból głowy
  • zmiany skórne

Chorobie niekiedy towarzyszy astma i/lub alergiczny nieżyt nosa. Natomiast u dzieci najczęściej występują: ból brzucha, przewlekła biegunka, zmęczenie, rozdrażnienie, wadliwe uspołecznienie.

W jaki sposób diagnozuje się NCNG?

Nie istnieją badania, których wynik wykluczyłby lub potwierdził rozpoznanie NCNG. Diagnoza opiera się na wykluczeniu celiakii i alergii pokarmowej u pacjenta, który ma objawy po spożyciu glutenu. Drugim etapem diagnostycznym (po wykluczeniu za pomocą badań celiakii i alergii na pszenicę) powinno być zastosowanie u pacjenta diety bezglutenowej co najmniej na 6 tygodni oraz śledzenie objawów i ich nasilenia. Jeśli po 6 tygodniach diety bezglutenowej nie doszło do poprawy, należy wykluczyć NCNG. Natomiast nawrót objawów po ponownym wprowadzeniu glutenu do diety (po 6 tygodniach diety bezglutenowej) wskazuje na NCNG.

Jak leczy się nieceliakalną nadwrażliwość na gluten?

Obecnie jedyną metodą leczenia NCNG jest zastosowanie diety bezglutenowej. Gluten występuje w pszenicy, życie i jęczmieniu oraz wszystkich odmianach tych zbóż. Zbożem kontrowersyjnym pozostaje owies, który sam nie zawiera glutenu, ale może być nim zanieczyszczony – najlepiej jest jeść tzw. owies certyfikowany. Trzeba pamiętać, że gluten obecny jest w wielu produktach niezbożowych, jak wędliny, konserwy mięsne i rybne, jogurty, serki topione czy śmietana. Aby mieć pewność, że dany produkt nie zawiera glutenu, należy kupować produkty ze znakiem przekreślonego kłosa.

Wciąż nie wiadomo, czy NCNG jest zaburzeniem stałym czy przemijającym. Obecny stan wiedzy nie pozwala też określić, czy chorobę da się wyleczyć.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródła:

  • K. K. Hozyasz, Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten (NCNG) – choroba ponownie odkryta, Family Medicine & Primary Care Review 2016; 18, 1: 79–83
  • mp.pl