Zamknij

Niektórzy nie wierzą w tę chorobę. Czym jest zespół cieknącego jelita?

26.07.2021
Aktualizacja: 10.08.2021 08:52
Zespół cieknącego jelita: objawy, przyczyny, leczenie
fot. Shutterstock

W jej istnienie wiele osób nie wierzy. Jest jednak coraz więcej dowodów na to, że zespół cieknącego jelita jest realną chorobą. Dowiedz się, na czym polega zespół cieknącego (nieszczelnego) jelita, jakie są jego przyczyny, jak się go diagnozuje i jak leczy. 

  1. Zespół cieknącego jelita – co to znaczy?
  2. Zespół cieknącego jelita – objawy
  3. Zespół cieknącego jelita – jak się go diagnozuje?
  4. Zespół cieknącego jelita – leczenie

Zespół cieknącego jelita, inaczej zespół nieszczelnego jelita lub zespół przesiąkliwego jelita (ang. leaky gut syndrome), to dolegliwość bardzo trudna do zdiagnozowana. Może właśnie z tego powodu wielu lekarzy wątpi w jej istnienie. Inni z kolei poszukują odpowiedni na trzy ważne pytania: Czym jest „nieszczelne jelito”? Jak można zdiagnozować „nieszczelne jelito”? Czy „nieszczelne jelito” można leczyć?

Zespół cieknącego jelita – co to znaczy?

Do nieszczelności jelit, czyli sytuacji, gdy połączenia ścisłe między komórkami jelit zaczynają się rozluźniać, może dojść na skutek:

  • infekcji jelit (np. celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, czy owrzodzenie spowodowane przez niesteroidowe leki przeciwzapalne),
  • antybiotykoterapii lub długotrwałego przyjmowania innych leków, np. z grupy NLPZ,
  • złej diety (np. spożywanie wielu przetworzonych produktów zawierających emulgatory, chitozan, czy gliadyny glutenu),
  • nadmierne spożycie cukru, w tym fruktozy, która może zaburzać barierowe funkcje ściany jelit,
  • zbyt intensywnych ćwiczeń fizycznych,
  • zaburzenia fizjologicznego rytmu dobowego,
  • nadużywanie alkoholu (przez nadmierną akumulację aldehydu octowego),
  • niedobory pokarmowe, przede wszystkim niedobór witamin A i D oraz cynku,
  • przewlekły stres,
  • zaburzenie równowagi jelitowej, czyli nadmiar tzw. złych bakterii lub grzybica układu pokarmowego.

W efekcie bakterie, toksyny mogą wydostać się z jelit i przedostać się do krwi, a stamtąd do innych narządów wewnętrznych, m.in. do mózgu.

Zespół cieknącego jelita – objawy

Zespołowi cieknącego (nieszczelnego) jelita towarzyszą zwykle objawy, takie jak:

Jak widać, objawy te nie są swoiste i mogą sugerować inne choroby gastryczne, np. SIBO, zespół jelita drażliwego, nietolerancje pokarmowe etc.

Zespół cieknącego jelita – jak się go diagnozuje?

Sposób na zdiagnozowanie zespołu cieknącego jelita podał w swojej książce dr Michael Mosley, lekarz, autor wielu publikacji naukowych, fascynujący się m.in. mikrobiomem człowieka. W swojej książce „Jelita wiedzą więcej. Jak zrewolucjonizować sposób odżywiania i zmieni od wewnątrz swoje ciało” napisał:

„Gdy powiesz lekarzowi, że cierpisz na zespół cieknącego jelita, pewnie przewróci oczami i westchnie. Wielu lekarzy uważa, że to fikcyjna choroba zmyślona przez zbzikowanych zwolenników medycyny alternatywnej (…). Sam byłem o tym przekonany” – napisał w swojej książce i dodał: „Obecnie jednak istnieją dowody na to, że nieszczelność jelita to prawdziwa choroba”.

Dr Michael Mosley podaje jeden ze sposobów zdiagnozowania nieszczelności jelita – to tzw. próba cukrowa. Polega ona na podaniu napoju z mieszanką dwóch różnych cukrów. Jeden z nich musi mieć drobne, proste cząsteczki (mannitol), a drugi powinien być większy i bardziej złożony (np. laktuloza).

„W zdrowym jelicie małe cząsteczki cukru będę w stanie przecisnąć się przez szczeliny między komórkami ściany jelit, ale te duże nie” – napisał dr Mosley i dodał: „Jeśli masz zespół cieknącego jelita, do krwi przedostaną się nawet duże cząsteczki cukru. Zatem stosunek laktulozy do mannitolu w moczu będzie znacznie wyższy”.

Zespół cieknącego jelita – leczenie

Bardzo często pojawienie się dolegliwości gastrycznych przypisuje się stresowi. Jednak wielu naukowców podkreśla, że o wiele większy wpływ na ich pojawienie się ma zaburzenie mikrobiomu, czyli przejęcie jelit przez tzw. złe bakterie, które zaburzają równowagę flory bakteryjnej. W efekcie może pojawić się wiele problemów zdrowotnych, m.in. otyłość, cukrzyca typu 2, zespół jelita drażliwego, czy właśnie zespół cieknącego jelita.

Leczenie tej dolegliwości polega na zmianie diety na taką, która wspomaga wzrost dobrych bakterii w jelitach. To o tyle istotne, że prawidłowa flora bakteryjna pomaga utrzymać nasz organizm w dobrym zdrowiu. Żyjące w jelitach mikroorganizmy nie tylko decydują o tym, ile energii nasz organizm uzyskuje ze spożywanego jedzenia, ale również regulują układ odpornościowy, zarządzają naszą gospodarką hormonalną.

Wykluczając z diety szkodliwe produkty, a włączając te, które zawierają naturalne prebiotyki i probiotyki możemy poprawić funkcję bariery jelitowej. Dzieje się tak m.in. dzięki działaniu kwasu masłowego, który ma działanie przeciwzapalne. Wytwarzają go m.in. bakterie z grupy Bacteroidetes oraz Akkermansia. Bardzo lubią one błonnik pokarmowy (jest to ich ulubione pożywienie). Jeśli więc dostarczymy im go wraz z pożywieniem, odwdzięczą się nam produkcją kwasu masłowego.

Inne związki, które mogą zmniejszać przepuszczalność jelit, to niektóre aminokwasy (glutamina i tryptofan), witaminy (witamina D i retinol), a także polifenole, a zwłaszcza flawonoidy (kwercetyna, mirycetyna, kemferol, kurkumina).

Podsumowanie. Aby poprawić zdrowie jelit, warto:

  1. Ograniczyć spożycie cukru (także tego w owocach).
  2. Spożywać produkty fermentowane, zawierające żywe kultury bakterii.
  3. Spożywać duże ilości błonnika pokarmowego.
  4. Ograniczyć spożywanie alkoholu oraz leków przeciwbólowych czy antybiotyków.

Ważne!

Zespołu cieknącego jelita nigdy nie diagnozujmy na własną rękę. Jeśli mamy podejrzenia, że mamy tę dolegliwość, skonsultujmy się z lekarzem, najlepiej gastrologiem, który zbada nas, zleci odpowiednie badania i – przede wszystkim – wykluczy inne choroby, które mają podobne objawy.

Źródło: „Jelita wiedzą więcej. Jak zrewolucjonizować sposób odżywiania i zmieni od wewnątrz swoje ciało”, Michael Mosley, Wydawnictwo Otwarte 2018/ zjelit.pl/ opieka.farm