Szczelina odbytu powoduje ból. Przyczyny, objawy, leczenie szczeliny

10.09.2019
Aktualizacja: 10.09.2019 15:03
Ból odbytu z powodu szczeliny odbytu
fot. Shutterstock

Szczelina odbytu powstaje na skutek zbyt silnego skurczu mięśnia zwieracza odbytu, po którym następuje pęknięcie błony śluzowej odbytu. To pękniecie to właśnie szczelina, czyli bolesna, trudno gojąca się rana w błonie śluzowej. Objawem szczeliny odbytu jest silny, ostry ból podczas wypróżniania. Sprawdź, jak rozpoznać i jak leczyć szczelinę odbytu.

Szczelina odbytu to podłużne pękniecie, rozerwanie błony śluzowej końcowego odcinka kanału odbytu (od strony kości ogonowej).

Szczelina odbytu jest drugim co do częstości występowania, tuż po hemoroidach, schorzeniem odbytu.

Szczelina odbytu: przyczyny

Mechanizm szczeliny nie jest do końca znany. Jedna z teorii zakłada, że szczelina odbytu może powstawać w następstwie rozerwania anodermy (tkanki nabłonkowej pokrywającej kanał odbytu) przy przechodzeniu przez kanał zbyt dużych i twardych kawałków stolca.

Udowodniono natomiast, że udział w mechanizmie powstawania szczeliny odbytu ma wzmożenie napięcia zwieracza wewnętrznego. Ponadto ból będący następstwem szczeliny nasila skurcz zwieraczy, co pogarsza gojenie się szczeliny i wzmaga dolegliwości, zamykając błędne koło.

Szczelina odbytu: objawy

Szczelina odbytu to uraz bolesny, choć mogą mu towarzyszyć różne objawy. Wyróżnia się ostrą i przewlekłą postać szczeliny odbytu.

  • Postać ostra szczeliny odbytu: pojawia się nagle. Najczęściej po oddaniu twardszego stolca pojawia się piekący, przeszywający nagły ból. Dolegliwość ta utrzymuje się przez kilka godzin po oddaniu stolca. Bólowi towarzyszy krwawienie zauważalne na papierze toaletowym lub na stolcu.

Szczelina ostra może zagoić się samoistnie w ciągu kilku dni. Natomiast, jeśli utrzymuje się ponad 6 tygodni, to może przejść w postać przewlekłą.

  • Postać przewlekła szczeliny odbytu: dno szczeliny pokrywa zbliznowaciała, szara tkanka pokrywająca zwieracz wewnętrzny. Może dojść do wykształcenia fałdu na brzegu odbytu.

Nagły, silny ból po oddaniu stolca i krew z odbytu to objawy, które powinny być konsultowane z lekarzem, ponieważ wiele chorób, w tym nowotworowych może objawiać się w ten sposób. 

Ból odbytu: przyczyny bólu odbytu i jego okolic. Dlaczego boli odbyt?

Szczelina odbytu: diagnozowanie

Szczelinę odbytu można rozpoznać już na podstawie wywiadu z pacjentem, występujących u niego objawów. Konieczne jest również badanie per rectum, czyli palcem przez odbytnicę.

W niektórych przypadkach konieczne może być przeprowadzenie dodatkowych badań, takich jak rektoskopia, biopsja odbytu, głównie w celu wykluczenia nowotworów.

Krwawienie z odbytu: przyczyny. Dlaczego w stolcu lub na papierze jest krew?

Szczelina odbytu: leczenie

Szczelinę odbytu na początku leczy się zachowawczo, a dopiero w razie niepowodzenia stosuje się metody operacyjne.

Większość szczelin udaje się wyleczyć zachowawczo. Ponieważ przyczyną powstania szczeliny jest nadmierny skurcz mięśnia, leczenie polega przede wszystkim na zmniejszeniu jego napięcia. W tym celu stosuje się maści zawierające nitroglicerynę lub nifedypinę, czyli środki zmniejszające napięcie mięśni. W leczeniu stosuje się także środki ułatwiające wypróżnienia. Ważna jest również modyfikacja diety, by unikać zaparć i twardych, zbitych stolców. Zaleca się spożywanie dużych ilości błonnika i przyjmowanie dużych ilości płynów. 

W bardziej zaawansowanych szczelinach odbytu konieczne może być podawanie zastrzyków botuliny w zwieracz odbytu.

Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi odpowiednich efektów lub, gdy pacjent źle reaguje na podawane leki, przeprowadza się zabieg chirurgiczny polegający na wycięciu szczeliny odbytu lub tzw. bocznym nacięciu zwieracza.

Warto wiedzieć

Jak uniknąć nawrotu szczeliny odbytu?

Po zakończeniu leczenia szczeliny odbytu należy dbać o higienę okolicy odbytu. należy stosować odpowiednią dietę i aktywność fizyczną, by regularnie się wypróżniać i unikać zaparć. Postępując według zaleceń lekarza, w większości przypadków udaje się uniknąć nawrotów choroby.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.