Nietrzymanie stolca: po porodzie, po operacji, w przebiegu chorób

12.04.2019
Aktualizacja: 12.04.2019 13:40
Nietrzymanie stolca może być efektem choroby

Nietrzymanie stolca to wyjątkowo przykra i niezwykle niekomfortowa przypadłość, która wpływa na funkcjonowanie człowieka. Samoczynne wydostawanie się gazów i stolca poza odbyt może być powodowane uszkodzeniem mięśni zwieracza po porodzie, po urazie lub po operacji. Może mieć źródło neurologiczne, co ma miejsce w przypadku uszkodzenia nerwów lub po urazach kręgosłupa. Jest to stan nieprawidłowy, który wymaga specjalistycznego leczenia.

Nietrzymanie stolca wynika najczęściej z uszkodzenia zwieraczy odbytu, czyli całego mechanizmu zaporowego końcowego odcinka jelita grubego. To sytuacja, w której stolec wydostaje się poza odbyt wbrew woli człowieka, łączy się także z nietrzymaniem gazów. 

Wydalanie jest jedną z podstawowych czynności fizjologicznych. Mechanizm ten kontrolowany jest przez układ nerwowo hormonalny, którego efektorem jest mechanizm zaporowy – kompleks mięśni zwieraczy odbytu. Układ ten umożliwia człowiekowi wydalanie w odpowiednim czasie i miejscu. Pozwala także na wstrzymanie kału, nawet gdy pojawia się potrzeba defekacji. 

Efektem upośledzenia czy też zaburzenia pracy układu jest objawowe nietrzymanie stolca, czyli nabyta lub wrodzona utrata kontroli oddawania gazów czy stolca. To bardzo poważna przypadłość, która wpływa na życie człowieka, jego psychikę, samoocenę, możliwość podejmowania pracy czy nawiązywanie kontaktów towarzyskich. 

ZOBACZ: Bąk rzecz ludzka... czyli wszystko o wydalaniu gazów jelitowych

Przyczyny nietrzymania stolca

Częstość nietrzymania stolca określa się na 3-5 proc. w populacji dorosłej, ale są to dane niedoszacowane. Wiadomo, że jest to problem wstydliwy i wiele osób nie zgłasza się z nim do lekarza.

Utrata kontroli nad wydalaniem stolca może mieć różne przyczyny, jednak zawsze związana jest z dysfunkcją mięśni zwieraczy odbytu, do której dochodzi w następstwie bezpośredniego uszkodzenia mięśni lub pod wpływem zaburzeń neurologicznych prowadzących do zmian w ich unerwieniu.

Zaburzenia mogą dotyczyć odbytu, odbytnicy lub ich wzajemnej relacji, czyli odruchów odpowiedzialnych za koordynację reakcji zwieraczy i odbytnicy. Jednak niewydolność zwieraczy nie zawsze wynika z ich uszkodzenia. Może być następstwem ich odnerwienia, czyli uszkodzenia nerwów w trakcie porodu lub urazów kręgosłupa, a także zaburzeń w odbiorze bodźców czuciowych z odbytu, co może mieć miejsce w przebiegu przewlekłych zaparć.

Najczęstsze przyczyny nietrzymania stolca:

  • uszkodzenie mięśni zwieraczy odbytu w czasie porodu;
  • po operacji proktologicznej lub w wyniku bezpośredniego urazu;
  • operacja czy napromieniowanie z powodu raka odbytnicy, czy macicy u kobiet;
  • uszkodzenie nerwów odpowiedzialnych za prawidłową funkcję zwieraczy odbytu u osób z cukrzycą, chorobami rdzenia kręgowego lub neuropatią obejmującą nerwy układu autonomicznego.

Choroby, które mogą sprzyjać nietrzymaniu stolca:

Nietrzymanie stolca i gazów współistnieje często z nietrzymaniem moczu.

Warto wiedzieć

Objawy nietrzymania stolca

Nietrzymanie stolca może mieć różne nasilenie: od okresowego nietrzymania gazów do całkowitego nietrzymania zarówno stolca stałego jak i gazów.

Leczenie nietrzymania stolca

Leczenie zależy od przyczyny nietrzymania stolca. W zależności od charakteru leczenie polega na zastosowaniu metod poprawiających funkcję mięśni zwieraczy, na przykład elektrostymulacji, wzmacniających ćwiczeniach (biofeedback), zmianie przyzwyczajeń dietetyczny i higienicznych.

W wypadku uszkodzenia zwieraczy w trakcie porodu zwykle wymagają one korekty operacyjnej. W skrajnych przypadkach konieczne jest operacyjne wytworzenie zwieraczy zastępczych z własnych mięśni lub wszczepienie zwieracza sztucznego. W leczeniu wykorzystuje się także kontrolowaną stymulację nerwów rdzeniowych poprzez wszczepienie stymulatora.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Polki Klub Koloproktologii (pkk.org.pl)