Czym jest nietolerancja laktozy i jak sobie z nią radzić?

08.10.2020
Aktualizacja: 08.10.2020 18:10
Nietolerancja laktozy objawy
fot. Shutterstock

Nietolerancja laktozy to dla wielu osób przykra dolegliwość. Nie mogą one pić mleka lub jeść produktów na jego bazie. Jakie są objawy nietolerancji laktozy i jak się ją leczy?

Nietoleracja laktozy - na czym polega?

Nietolerancja laktozy to jedna z najczęściej występujących nietolerancji pokarmowych. Bierze się z tego, że mamy za mało enzymu o nazwie laktaza, który jest odpowiedzialny za trawienie laktozy (cukier zawarty w mleku).
Ludzkie mleko zawiera laktozę w ilości około 200 mmol/l, która w normalnych warunkach przed wchłonięciem jest trawiona do glukozy i galaktozy przez laktazę. Niestety w większości populacji aktywność laktazy zmniejsza się w dzieciństwie (gdy zaczynamy spożywać inne niż mleko pokarmy).
Nietolerancja laktozy może mieć charakter pierwotny i wtórny. Wtórny niedobór laktazy może być wynikiem chorób, które uszkadzają błonę śluzową jelita czczego, np. choroby trzewnej lub wirusowego zapalenia żołądka i jelita cienkiego.
Jeśli laktoza nie zostanie odpowiednio strawiona w jelicie cienkim, przechodzi do jelita grubego, gdzie dochodzi do fermentacji bakteryjnej. W jej wyniku tworzą się lotne krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe oraz gazy (wodór, metan, dwutlenek węgla). To właśnie one odpowiadają za nieprzyjemne dolegliwości towarzyszące nietolerancji laktozy.

Nietolerancja laktozy - jakie są objawy?

U większości ludzi niedobór laktazy jest całkowicie bezobjawowy. Niektóre osoby skarżą się jednak na:

  • kolkowy ból brzucha,
  • dokuczliwe ruchy perystaltyczne jelit,
  • uczucie pełności,
  • wzdęcia,
  • zwiększoną ilość gazów jelitowych,
  • kruczenie (charakterystyczny odgłos spowodowany głodem lub zaburzeniami w trawieniu, potocznie uczucie przelewania się w brzuchu),
  • biegunkę po spożyciu mleka lub produktów mlecznych.

Nietolerancja laktozy - jak wygląda diagnoza?

Objawy nietolerancji laktozy są podobne do objawów zespołu jelita drażliwego, ale właściwe rozpoznanie ułatwia widoczna poprawa po wyeliminowaniu laktozy z diety. W diagnostyce pomocny może być również wodorowy test oddechowy z laktozą. Jest to nieinwazyjne, niezwykle użyteczne badanie, które może potwierdzić diagnozę lub ją wykluczyć.

Nietolerancja laktozy - jak wygląda leczenie?

W przypadku nietolerancji laktozy zaleca się wykluczenie laktozy z diety lub spożywanie produktów bez laktozy (na rynku jest ich coraz więcej). Ta druga opcja jest korzystniejsza, bo zgodnie z zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia mleko i produkty mleczne powinny być stałym elementem codziennej diety.
Drugą opcją - coraz powszechniejszą - jest spożywanie mleka i produktów mlecznych z suplementem diety z enzymem laktazy. To pozwala cieszyć się smakiem mleka bez przykrych konsekwencji.

Źródło: "Choroby wewnętrzne Davidsona", tom 2, Nicholas A. Boon, Nicki R. Colledge, Brian R. Walker, Elsevier Urban & Partner, Wrocław