Odma opłucnowa: pierwotna i wtórna. Jak powstaje odma?

18.02.2019
Aktualizacja: 07.06.2019 15:55
Odma opłucnowa może zagrażać życiu człowieka

Odma opłucnowa powstaje na skutek wtargnięcia powietrza lub innych gazów do jamy opłucnej, co spowodowane jest najczęściej urazem - uszkodzeniem miąższu płucnego lub przedziurawieniem ściany klatki piersiowej, a także przewlekłą chorobą płuc. Głównym objawem odmy jest ból w klatce piersiowej, a także duszności i kaszel. 

Mianem odmy opłucnowej (płucnej) określa się obecność powietrza w jamie opłucnej z zapadem płuca. Odma może powstać samoistnie lub w wyniku urazu klatki piersiowej bądź na skutek działań diagnostyczno-leczniczych.

Opłucna jest błoną pokrywającą od zewnątrz powierzchnię płuc, a także wyścielająca od wewnątrz klatkę piersiową. Pomiędzy klatką piersiową, a płucami znajduje się jama opłucnej, w której u zdrowej osoby jest znikoma ilość płynu, ułatwiającego poruszanie się płuca względem klatki piersiowej. Gdy dojdzie do uszkodzenia płuca lub klatki piersiowej, do jamy opłucnej zaczyna dostawać się powietrze, a jego ciśnienie powoduje, że płuco nie jest już w stanie prawidłowo wypełnić się powietrzem. Jeśli w jamie opłucnej jest mało powietrza, to odma jest mała i nie stanowi wielkiego zagrożenia. Natomiast, jeśli odma jest duża, czyli w jamie opłucnej jest dużo powietrza, płuco po tej stronie przestaje prawie w ogóle funkcjonować.

Przyczyny odmy opłucnowej

Odmę opłucnową dzieli się na pierwotną, która nie jest związana z żadną chorobą płuc, a także odmę wtórną, występującą u osób z chorobami płuc.

Odma pierwotna tworzy się samoistnie, a przyczyny jej występowania nie są znane. Do czynników ryzyka występowania odmy pierwotnej zalicza się płeć (częściej występuje u mężczyzn), palenie tytoniu oraz występowanie odmy opłucnowej w rodzinie (dodatni wywiad rodzinny).

Wtórna samoistna odma opłucnowa może wystąpić w przebiegu niektórych chorób, takich jak:

  • przewlekła obturacyjna choroba płuc (nawet 70 proc. przypadków);
  • sarkoidoza;
  • idiopatyczne włóknienie płuc;
  • gruźlica;
  • inne choroby infekcyjne płuc (bakteryjne, grzybicze, wirusowe, pasożytnicze);
  • mukowiscydoza;
  • rak płuca;
  • przerzuty nowotworowe do płuc;
  • histiocytoza;
  • choroby układowe (RZS, toczeń).

Pourazowa odma opłucnowa może być wynikiem urazu tępego lub penetrującego ściany klatki piersiowej. Uszkodzenie tkanki opłucnej może być spowodowane przez złamane żebra lub przez zabiegi medyczne, takie jak wprowadzenie cewnika, przezklatkową biopsję aspiracyjną guzków płuc, biopsję przezoskrzelowa lub opłucnej, resuscytację krążeniowo-oddechową oraz założenie rurki nosowo-gardłowej.

Objawy odmy opłucnowej

Głównym objawem odmy płucnej jest ból po stronie odmy (ból w klatce piersiowej), a także kaszel i duszność. Ból może mieć różne nasilenie, może też wcale nie występować.

Wśród objawów odmy opłucnowej wyróżnia się:

  • duszność;
  • ból w klatce piersiowej;
  • kaszel;
  • nagły kłujący ból w klatce piersiowej;
  • bladość skóry;
  • sinicę;
  • spłycony i przyspieszony oddech;
  • niepokój;
  • tachykardię
  • drżenie głosowe;
  • osłabienie;
  • omdlenie.

Niektóre osoby nie obserwują żadnych objawów odmy opłucnowej.

Badaniem, które wykonuje się przy podejrzeniu odmy opłucnowej jest RTG klatki piersiowej. 

Leczenie odmy opłucnowej

Mała odma zwykle nie wymaga leczenia. Podaje się czasami tlen, by przyspieszyć wchłanianie powietrza z jamy opłucnej.

Większą odmę leczy się poprzez usunięcie powietrza z jamy opłucnej i pełne rozprężenie płuca przy pomocy igły i ssaka (punkcja jamy opłucnej). Inną metodą leczenia jest drenaż jamy opłucnej przy pomocy rurki, a w najcięższych przypadkach leczenie operacyjne (wideotorakoskopia,torakotomia).

Źródło: mp.pl