Jakie zmiany skórne mogą świadczą o przewlekłej chorobie nerek (PChN)?

04.05.2020
Aktualizacja: 04.05.2020 20:26
Zmiany skórne a przewlekła choroba nerek
fot. Shutterstock

Przewlekła choroba nerek (PCHN), dawniej przewlekła niewydolność nerek (PNN), która - jak się szacuje - dotyka około 8-16 proc. osób dorosłych na świecie, może objawiać się na wiele sposobów. Jednym z nich są zmiany w obrębie skóry oraz jej przydatków. Dlatego uważa się, że diagnoza tej choroby może zacząć się w gabinecie dermatologicznym. Na co szczególnie zwrócić uwagę?

Zmiany skórne, które świadczą o chorobie nerek

Do najczęstszych zmian skórnych u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek należą:

  • suchość skóry,
  • świąd mocznicowy,
  • zmiany zabarwienia skóry,
  • zmiany paznokciowe,
  • skaza krwotoczne,
  • dermatozy perforujące,
  • kalcynoza skóry,
  • zmiany w obrębie błon śluzowych jamy ustnej,
  • rozlane łysienie,
  • wyprysk w okolicy przetoki tętniczo-żylnej,
  • zakażenia skóry.

Suchość skóry a przewlekła choroba nerek

Suchość skóry to bardzo częsty problem u osób cierpiących na przewlekłą chorobę nerek. Szacuje się, że ten objaw skórny pojawia się u około 50-90 proc. chorych. Najczęściej ten symptom pojawia się na tułowiu i wyprostnych częściach kończyn. Zmiany mogą przypominać rybią łuskę. Przyczyną jest zanik gruczołów łojowych i ekrynowych gruczołów potowych, zaburzenie składu lipidów naskórkowych oraz związany z tym spadek uwodnienia skóry. Przyjmowanie diuretyków również może wysuszać skórę. W łagodzeniu tej dolegliwości zaleca się emolienty.
Suchość skóry może przyczyniać się do pojawienia się kolejnego objawu przewlekłej choroby nerek – świądu mocznicowego.

Świąd mocznicowy a przewlekła choroba nerek

Świąd mocznicowy pojawia się u około 40-70 proc. chorych. Zwykle po 3-6 miesiącach od rozpoczęcia dializoterapii, choć może się pojawić także przed jej rozpoczęciem. Świąd mocznicowy może być uogólniony lub ograniczony do określonych obszarów ciała, np. pleców, brzucha, ramion, głowy. Zwykle jest symetryczny i nasila się w nocy. W łagodzeniu tej dolegliwości pomocne są m.in. emolienty, zawierające kwas gamma-linolenowy oraz naturalne endokanabinoidy, a także leki przeciwhistaminowe.

Szron mocznicowy a przewlekła choroba nerek

Ten objaw mający postać białych depozytów skrystalizowanego mocznika, który jest wydzielany wraz z potem. Ten objaw pojawia się u 3 proc. chorych, mających wysokie stężenie mocznika ze krwi.

Zmiany zabarwienia skóry a przewlekła choroba nerek

U 70 proc. chorych na PChN można zauważyć zmiany zabarwienia skóry. Mogą one przejawiać się w formie:

  • bladości skóry (u 60-80 proc. chorych, przyczyną jest niedokrwistość oraz niedobór erytropoetyny),
  • żółtawe lub ziemisto-brunatne zamiany (u 40 proc. chorych, zażółcenie skóry wynika z gromadzenia się pod skórą barwników, takich jak urochromy, karotenoidy, natomiast ziemisto-brunatne są wynikiem odkładanie się hemosyderyny),
  • hiperpigmentacji (u 20 proc. chorych, zmiany mogą pojawić się na twarzy, górnej części tułowia i na ramionach, spojówkach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej).

Zmiany paznokciowe a przewlekłe choroby nerek

Zmiany na paznokciach również mogą świadczyć o chorobie nerek. Mogą mieć ona formę:

  • paznokci typu half and half (paznokcie Lindsaya) - występują one u 60 proc. chorych i dotyczą głownie zmian paznokci rąk; proksymalna część paznokcia jest biała lub blada, w dystalnej części dochodzi do różowobrązowego przebarwienia;
  • paznokcie Muehrckego - przybierają ona postać poprzecznego zmleczenia łożyska paznokcia, równolegle do dystalnego brzegu lunuli i zajmujące całą jego szerokość. Linie nie przesuwają się wraz ze wzrostem płytki paznokciowej,
  • linie (pasma) Meesa - powstają wskutek przejściowego uszkodzenia macierzy paznokcia, maja ostać poprzecznego zbielenia płytki paznokciowej, zajmującej jej całą szerokość. zmiany przesuwają się wraz ze wzrostem płytki.

Zmiany w obrębie błon śluzowych jamy ustanej a przewlekła choroba nerek

Zmiany te mogą się manifestować w postaci: bruzdowania powierzchni języka, zapalenia kącików ust, aft, wrzodziejącego zapalenia jamy ustnej. Towarzyszy im mocznicowy zapach z ust.

Nabyte dermatozy perforujące a przewlekła choroba nerek

U niektórych osób chorujących na przewlekłą chorobę nerek mogą pojawić się zmiany skórne w postaci hiperkeratotycznych grudek. Niektóre z nich mogą być pokryte rogowym czopem. Jeśli te zmiany są zgrupowane i znajdują się na podudziach, pośladkach, rzadziej na kończynach górnych czy na tułowiu możemy mieć do czynienia z chorobą Kyrlego.

Jeśli zmiany są zlokalizowane na owłosionych częściach kończyn oraz dolnej części pleców możemy mieć do czynienia z perforującym zapaleniem mieszków włosowych (perforating folliculitis).

Kalcynoza (wapnica) skóry a przewlekła choroba nerek

Zwapnienia w skórze i tkance podskórnej mogą mieć postać grudek, blaszek i guzków o porcelanowym kolorze, które mogą ulegać rozpadowi z wydobywaniem się białawej masy i tworzeniem owrzodzeń. Złogi mogą powodować odczyn zapalny, co wywołuje rumień. Zmiany bardzo często są zlokalizowane na dystalnych częściach kończyn (stopy, ręce, przedramiona, podudzia), ale mogą pojawić się również na tułowiu.

Jeśli pojawiły się u ciebie, jakiekolwiek niepokojące zmiany skórne, zgłoś się do lekarza. Zmiany skórne mogą, ale nie muszą, świadczyć o chorobie nerek. Jednak w dalszej diagnozie choroby lekarz z pewnością weźmie je pod uwagę,

Źródło: "Zmiany skórne w chorobach ustrojowych", tom 1, rozdział 3, "Manifestacje skórne chorób nerek" autorstwa Aleksandry Batyckiej-Baran, Jacka Szepietowskiego, Wydawnictwo Czelej