Zamknij

Zespół pęcherza nadreaktywnego. Jakie są objawy i przyczyny tej choroby?

09.03.2022
Aktualizacja: 13.03.2022 10:08

Pęcherz nadreaktywny jest zespołem problemów ze strony układu moczowego. Do tej dla wielu wstydliwej i bardzo dokuczliwej dolegliwości przyznaje się zaledwie jedna trzecia chorych, a reszcie zajmuje lata, nim powiedzą o kłopotach lekarzowi. Oto najważniejsze objawy zespołu pęcherza nadreaktywnego.

Zespół pęcherza nadreaktywnego - objawy
fot. Shutterstock

W naszej kulturze wszelkie choroby związane z układem moczowym lub wydalniczym uważane są za wstydliwe, dlatego wielu chorych bardzo długo nie zgłasza się do lekarza z tego typu problemami, zwłaszcza jeśli mają one związek z nietrzymaniem moczu – a tak właśnie może być w przypadku zespołu pęcherza nadreaktywnego. Choć jego przyczyny nie są jeszcze do końca poznane, to chorobę można skutecznie leczyć. To ważne, bo jest ona niezwykle uciążliwa i powoduje wiele problemów w codziennym funkcjonowaniu. Wcale nie trzeba się z nimi godzić lub wycofywać z życia społecznego. Na co warto zwrócić uwagę?

Co to jest zespół pęcherza nadreaktywnego?

Pęcherz nadreaktywny (OAB, ang. overactive bladder) charakteryzuje się zespołem objawów obejmujących przede wszystkim uczucie parcia, które może występować wraz z naglącym nietrzymaniem moczu, nadmierną częstością oddawania moczu oraz nokturią (koniecznością siusiania w nocy). Jeśli objawom towarzyszą epizody nietrzymania moczu jest to postać OAB wet, gdy nietrzymanie moczu nie występuje – OAB dry. Głównym powodem jest nadreaktywność wypieracza pęcherza moczowego, czyli bezwiedne skurcze tego mięśnia (spontaniczne lub prowokowane).

Według badań epidemiologicznych, zespół pęcherza nadreaktywnego występuje u ponad 16 proc. populacji, z czego około 70 proc. osób przyznaje, że OAB wpłynęło zdecydowanie negatywnie na jakość ich życia. Choroba występuje niemal w równym stopniu u obu płci: u 15,6 proc. mężczyzn i 17,4 proc. kobiet. Jej częstość wzrasta z wiekiem – po 75. roku życia 58 proc. mężczyzn i 69 proc. kobiet przyznaje się do kłopotów z utrzymaniem moczu.

Jakie są objawy pęcherza nadreaktywnego?

Pęcherz nadreaktywny, zwany też naglącym nietrzymaniem moczu, to niezwykle dokuczliwa i nieprzyjemna dolegliwość, która w wielu przypadkach sprawia, że osoby chore wycofują się z aktywnego życia społecznego. Objawy pęcherza nadreaktywnego mogą występować razem lub pojedynczo. Objawy OAB to:

  • częstomocz – częste oddawanie moczu, powyżej 8 razy dziennie
  • parcia naglące – nagłe, bolesne i niepohamowane potrzeby mikcji
  • nietrzymanie moczu z parcia – mimowolne popuszczanie moczu z powodu silnego parcia
  • oddawanie moczu w nocy (nokturia, nykturia) – konieczność budzenia się, by oddać mocz
  • obecność moczu zalegającego w pęcherzu po zakończeniu mikcji – w pęcherzu pozostaje niewielka ilość moczu, mimo zakończenia jego oddawania.

Najważniejszym objawem, który świadczy o pęcherzu nadreaktywnym, to parcia naglące, czyli nagła potrzeba oddania moczu, nawet jeśli pęcherz jest wypełniony tylko w niewielkim wypełnieniu. Jest to spowodowane nadreaktywnością mięśni pęcherza moczowego (tzw. wypieracza), która polega na skurczu mięśni pęcherza przy małej objętości moczu i generowaniu ciśnienia w pęcherzu moczowym. U osób z zespołem pęcherza nadreaktywnego skurcz mięśnia wypieracza staje się niezależny od stopnia wypełnienia pęcherza, a także od ich woli. Oznacza to, że nie mają one pełnej kontroli nad oddawaniem moczu.

Co ważne, objawów pęcherza nadreaktywnego nie można wytłumaczyć innymi chorobami, np. zakażeniem układu moczowego, chorobami nowotworowymi dróg moczowych czy kamicą nerkową.

Czy znane są przyczyny zespołu pęcherza nadreaktywnego?

Przyczyny nadaktywności mięśnia wypieracza pęcherza moczowego nie są dostatecznie poznane. Wśród potencjalnych przyczyn wymienia się powody związane z infekcjami, psychosomatyką, budową ciała czy układem nerwowym. W wielu przypadkach przyczyna OAB pozostaje nieznana (nadreaktywność idiopatyczna). Badania wskazują też, że w występowaniu zespołu pęcherza nadreaktywnego pewną rolę mogą odgrywać uwarunkowania genetycznie związane z receptorami w obrębie pęcherza moczowego.

Najczęściej wymienianą przyczyną OAB są jednak zaburzenia neurologiczne dotyczące nerwów odpowiadających za prawidłowe działanie układu moczowego. Zaburzenia te mogą być wywołane uszkodzeniami w obrębie rdzenia kręgowego, nieprawidłowym funkcjonowaniem połączenia nerwów z mięśniami oraz zaburzeniami czuciowymi. Objawy charakterystyczne dla zespołu pęcherza nadreaktywnego mogą wystąpić także w przebiegu chorób przewlekłych takich jak niekontrolowana cukrzyca, zespół jelita nadreaktywnego, stwardnienie rozsiane, choroba Parkinsona czy choroba Alzheimera.

Jak stawia się diagnozę w przypadku zespołu pęcherza nadreaktywnego?

Zespół pęcherza nadreaktywnego obiektywnie rozpoznaje się na podstawie badania urodynamicznego. Jednak ograniczona dostępność tego badania, jego koszty oraz inne trudności diagnostyczne skłoniły International Continence Society (ICS) do podjęcia decyzji o możliwości stawiania diagnozy jedynie na podstawie objawów. Obecnie wystarczającym warunkiem do wstępnego rozpoznania zespołu pęcherza nadreaktywnego i wdrożenia leczenia jest występowanie parć naglących.

Jak leczy się pęcherz nadreaktywny?

Zespół pęcherza nadreaktywnego można leczyć na kilka sposobów. polega na stosowaniu różnych metod. Do najważniejszych metod leczenia zespołu pęcherza nadreaktywnego należą:

  1. modyfikacja stylu życia – to m.in. takie zalecenia, jak ograniczenie picia płynów z kofeiną czy napojów gazowanych, dbanie o higienę osobistą, unikanie infekcji, zaprzestanie palenia tytoniu, redukcja masy ciała oraz zapobieganie otyłości, unikanie zaparć
  2. metody behawioralne – zalecane są w przypadku miarkowanie nasilonych dolegliwości, polegają na treningu pęcherza, by przywrócić prawidłowe odruchy oddawania moczu i przywrócić odpowiedni jego rytm.
  3. farmakoterapia – stosuje się preparaty, które zmniejszają nadmierne skurcze pęcherza moczowego.
  4. elektrostymulacja – stymulację nerwów przeprowadza się za pomocą elektrod, które pobudzają włókna nerwowe odpowiedzialne za funkcjonowanie mięśni miednicy i pęcherza.
  5. leczenie chirurgiczne – stosuje się je w ostateczności, bo są to zabiegi inwazyjne, najczęściej wykonuje się operacje polegające na odnerwieniu pęcherza moczowego lub jego powiększenia.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.
loader

Źródło: S. Wroński, P. Radziszewski, D. Lewczak, Pęcherz nadreaktywny i naglące nietrzymanie moczu – choroba jednostki czy choroba społeczeństwa. Etiologia i leczenie, Przegląd Urologiczny 2010/5 (63) / Ł. Nowakowski, B. Kulik-Rechberger, A. Wróbel, T. Rechberger, Pęcherz nadreaktywny – nowe spojrzenie na etiopatogenezę idiopatycznej postaci tego schorzenia, Ginekol Pol. 2012, 83, 844-848 / Doz.pl