Śródmiąższowe zapalenie nerek: ostre i przewlekłe. Jak rozpoznać i jak leczyć?

02.10.2019
Aktualizacja: 02.10.2019 12:28
Śródmiąższowe zapalenie nerek
fot. Shutterstock

Śródmiąższowe zapalenie nerek, ostre lub przewlekłe, to stan zapalny toczący się w tkance śródmiąższowej nerek. Zapalenie to może prowadzi do niewydolności nerek w krótkim czasie lub w wyniku przewlekłego stanu zapalnego nerek. Ostre zapalenie objawia się silnym, tępym bólem w okolicy lędźwiowe, a zapalenie przewlekłe może przez lata nie dawać żadnych objawów.

Śródmiąższowe zapalenie nerek, zwane również cewkowo-śródmiąższowym zapaleniem nerek, jest to proces zapalny rozwijający się w nerce poza kłębuszkami nerkowymi. Z chorobą mamy do czynienia wtedy, gdy tkanka śródmiąższowa nerek i cewki nerkowe ulegają nacieczeniu komórkami zapalnymi, co prowadzi niestety do zaburzenia czynności nerek.

Śródmiąższowe zapalenie nerek dzieli się dwa typy - ostre i przewlekłe:

  • Ostre śródmiąższowe zapalenie nerek: to stan występujący nagle u osób, które miały wcześniej zdrowe nerki. Ostre śródmiąższowe zapalenie nerek jest przyczyną około 15 proc. przypadków ciężkiej ostrej niewydolności nerek
  • Przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek: występuje wtedy, gdy zapalenie nie zostanie w porę wyleczone i proces zapalny przechodzi w przewlekłą fazę, czyli utrzymuje się przez długi czas. W przypadku przewlekłego śródmiąższowego zapalenia nerek z czasem rozwija się włóknienie tkanki cewkowo-śródmiąższowej, wtórne uszkodzenie kłębuszków nerkowych, a nawet dochodzi do niewydolności nerek.

Śródmiąższowe zapalenie nerek: przyczyny

Najczęstszą przyczyną ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek są leki. Co ciekawe praktycznie każdy lek może wywołać ostre zapalenie nerek u osób, które są nadwrażliwe na jego działanie. Ostre śródmiąższowe zapalenie nerek wywołują najczęściej antybiotyki i niesteroidowe leki przeciwzapalne, a także leki przeciwdrgawkowe, leki moczopędne i inne.

Wśród innych przyczyn ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek wymienia się przede wszystkim powikłania zakażenia ogólnoustrojowego i innych chorób ogólnoustrojowych. Jednak u ok. 10 proc. chorych nie udaje się znaleźć przyczyny ostrego zapalenia.

Natomiast przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek może być spowodowane:

  • przewlekłym zakażeniem pochodzącym od dróg moczowych
  • lekami
  • przewlekłym narażeniem na ołów lub kadm
  • chorobami metabolicznymi, na przykład dną moczanową

Przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek może również towarzyszyć chorobom immunologicznym takim jak zespół Sjögrena.

Ważne

Masz objawy śródmiążowego zapalenia nerek?

Koniecznie zaprzestań stosowania leków, jeśli jakichkolwiek używasz. Niezwłocznie zgłoś się na badanie do lekarza rodzinnego i wykonaj zlecone badania.

Śródmiąższowe zapalenie nerek: objawy

Objawy ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek występują nagle, już pierwszego dnia po zadziałaniu czynnika (np. leków) lub do dwóch miesięcy od działania czynnika wyzwalającego zapalenie. 

Najczęstsze objawy ostrego środmiąższowego zapalenia nerek to: gorączka, tępe bóle w okolicy lędźwiowej, wysypka na skórze o różnej lokalizacji. Zdarza się, że ostremu zapaleniu towarzyszą także bóle stawów, krwiomocz, zmniejszenie objętości moczu. To objawy niepokojące, które mogą wskazywać na niewydolność nerek.

Przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek, przeciwnie do ostrej postaci zapalenia, może przez lata nie dawać objawów lub objawy słabo wyrażone, które nie budzą niepokoju. Objawy przewlekłego śródmiąższowego zapalenia nerek mogą być widoczne w badaniach laboratoryjnych moczu, gdyż częściej niż w innych przewlekłych chorobach nerek występują zaburzenia czynności cewek nerkowych, co objawia się obecnością w moczu glukozy, utratą potasu, fosforu lub kwasicą cewkową. 

Śródmiąższowe zapalenie nerek: badania

Stopień uszkodzenia nerek w przypadku śródmiąższowego zapalenia nerek ustala się na podstawie badań krwi oraz moczu. 

Zwiększone stężenie kreatyniny w surowicy świadczy o ostrej niewydolności nerek. Dla ostrego śródmiąższowego zapalenia nerek wywołanego lekami charakterystyczne jest zwiększenie w obrazie krwi odsetka leukocytów kwasochłonnych (tzw. eozynofile). W badaniach zwykle stwierdza się białkomocz, zwiększoną liczbę erytrocytów i leukocytów.

Przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek diagnozuje się na podstawie utrzymujących się ponad 3 miesiące cech uszkodzenia nerek, co wskazuje na przewlekłą chorobę narządu. Wykonuje się również badania laboratoryjne krwi i moczu, a także badania obrazowe nerek. 

Śródmiąższowe zapalenie nerek: leczenie

Jeżeli przyczyną ostrego śródmiąższowego zapalenie nerek są leki lub inne substancje chemiczne, to należy je natychmiastowo odstawić lub zaprzestać kontaktu z nimi. 

U chorych na ostre śródmiąższowe zapalenie nerek wyrównuje się zaburzenia elektrolitowe i kwasowo-zasadowe: stosuje leki moczopędne w razie obrzęków, a w przypadku wysokiego ciśnienia krwi leki hipotensyjne.

W większości przypadków wymienione wyżej leczenie prowadzi do ustąpienia objawów, jedynie w ciężkich przypadkach konieczne jest zastosowanie leczenia immunosupresyjnego glukokortykosteroidami.

Także w przypadku przewlekłego śródmiąższowego zapalenia nerek podstawą leczenia jest usunięcie przyczyny, czyli zaprzestanie stosowania leków, eliminacja narażenia na substancje toksyczne, skuteczne leczenie dny moczanowej lub innych zaburzeń i chorób metabolicznych.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.