Zamknij

Czy chorzy ze zwyrodnieniem stawów powinni przyjmować leki NLPZ?

22.11.2022
Aktualizacja: 22.11.2022 10:51

Leki przeciwbólowe z grupy NLPZ są dość często przepisywane osobom ze zwyrodnieniem stawów na dolegliwości bólowe. Czy to rzeczywiście dobry pomysł? Na to pytanie próbowali znaleźć odpowiedź badacze z University of California w San Francisco. 

Leki NLPZ a zapalenie stawów
fot. Shutterstock

Popularne niesteroidowe leki przeciwzapalne o działaniu przeciwbólowym, takie jak ibuprofen czy naproksen, mogą pogarszać stan zapalny w stawie kolanowym – uważają naukowcy z University of California w San Francisco. Wyniki swoich badań przedstawili na dorocznym zjeździe Radiological Society of North America (RSNA).

Pół miliona osób cierpi na tę chorobę

Choroba zwyrodnieniowa stawów to najczęstsza choroba układu ruchu. Na całym świecie cierpi na nią około 500 mln osób. W chorobie tej dochodzi do pogorszenia jakości i ubytków chrząstki stawowej, co ma wpływ funkcjonowanie stawów (sprężysta i śliska chrząstka umożliwia swobodne przemieszczanie się powierzchni stawowych, a zarazem amortyzuje wstrząsy działające na staw). Choroba zwyrodnieniowa stawów najczęściej dotyczy stawów dłoni, biodrowych oraz kolanowych. Co istotne, choroba ta wiążę z dolegliwościami bólowymi, na które przepisywane są najczęściej niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).

Czy NLPZ są skuteczne w leczeniu bólu?

W wielu przypadkach NLPZ przynoszą ulgę w bólu, niewiele jednak wiadomo na temat ich długoterminowego wpływu na postęp choroby.

– Do tej pory nie zatwierdzono żadnej terapii, która wyleczyłaby lub zmniejszyła postęp choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego – powiedziała dr hab. Johanna Luitjens z University of California w San Francisco, główna autorka badania, i dodała: – NLPZ są często stosowane w leczeniu bólu, ale nadal toczy się otwarta dyskusja na temat wpływu stosowania NLPZ na wyniki leczenia pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów. Okazuje się, że nigdy nie był analizowany – przy użyciu biomarkerów strukturalnych opartych na MRI – wpływ NLPZ na zapalenie błony maziowej lub zapalenie błony wyściełającej staw.

To dlatego dr Luitjens i jej współpracownicy postanowili przeanalizować, czy leczenie NLPZ wpływa na rozwój lub postęp zapalenia błony maziowej oraz zbadać, czy leczenie NLPZ wpływa na biomarkery obrazowania chrząstki, które odzwierciedlają zmiany w chorobie zwyrodnieniowej stawów.

Do badania włączono 277 uczestników z kohorty Osteoarthritis Initiative z chorobą zwyrodnieniową stawów o nasileniu umiarkowanym oraz ciężkim, oraz z trwającym leczeniem NLPZ przez co najmniej jeden rok między punktem wyjściowym a czteroletnią obserwacją. W grupie kontrolnej, porównawczej, było 793 chorych, którzy nie byli leczeni NLPZ. Wszyscy uczestnicy przeszli badanie rezonansem magnetycznym kolana na początku badania i po czterech latach. Obrazy oceniano pod kątem biomarkerów stanu zapalnego.

Jako nieinwazyjne biomarkery do oceny progresji zapalenia stawów służyły wyniki pomiarów MRI – w tym grubość i skład chrząstki.

Wyniki badania

Wyniki badania nie wykazały żadnych długoterminowych korzyści ze stosowania NLPZ. Już na początku badania wskaźniki zapalenia stawów i jakości chrząstki wypadły u uczestników przyjmujących NLPZ gorzej w porównaniu z grupą kontrolną i jeszcze pogorszyły się w czasie czteroletniej obserwacji.

– Na tej dużej grupie uczestników byliśmy w stanie wykazać, że nie ma mechanizmów ochronnych ze strony NLPZ, jeśli chodzi o zmniejszanie stanu zapalnego lub spowalnianie postępu choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego – tłumaczyła dr Luitjens i dodała: – Stosowanie NLPZ ze względu na ich działanie przeciwzapalne było w ostatnich latach często propagowane u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów i należy je ponownie rozważyć, ponieważ nie można było wykazać pozytywnego wpływu na zapalenie stawów.

Dlaczego NLPZ mogą nasilać stan zapalny?

Według dr Luitjens istnieje kilka możliwych powodów, dla których stosowanie NLPZ nasila zapalenie błony maziowej.

– Z jednej strony działanie przeciwzapalne, które normalnie wykazują NLPZ, może nie zapobiegać skutecznie zapaleniu błony maziowej, z postępującą zmianą zwyrodnieniową, która z czasem pogarsza zapalenie błony maziowej – tłumaczyła badaczka i dodała: – Z drugiej strony pacjenci z zapaleniem błony maziowej, przyjmujący leki przeciwbólowe, mogą być bardziej aktywni fizycznie ze względu na ulgę w bólu, co może potencjalnie prowadzić do pogorszenia zapalenia błony maziowej, chociaż w naszym modelu uwzględniliśmy aktywność fizyczną.

Jak podkreśliła dr Luitjens, w przyszłości należy przeprowadzić prospektywne, randomizowane badania, aby dostarczyć rozstrzygających dowodów na przeciwzapalne działanie NLPZ.

Źródło: Badanie przeprowadzone na z University of California w San Francisco przez zespół dr hab. Johanny Luitjens, wyniki przedstawiono na dorocznym zjeździe Radiological Society of North America (RSNA)/ PAP Paweł Wernicki